OMM Redaksiyası
Kanada İranın nüvə proqramı, ballistik raketlərin inkişafı və strateji fəaliyyətlərini dəstəkləyən maliyyə şəbəkələri ilə əlaqəsi olduğu iddia edilən 11 quruma qarşı sanksiyaları bərpa edib. AnewZ-nin məlumatına görə, qərar bu qurumların Tehranın strateji proqramlarına dəstək verə biləcəyi narahatlığı ilə əsaslandırılıb.
Sanksiyaları Kanadanın xarici işlər naziri Anita Anand Parisdə keçirilən “Böyük Yeddilik” (G7) ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin görüşündə elan edib. Ottava bildirib ki, tədbirlər Tehranın nüvə və raket imkanlarını gücləndirə biləcək maliyyələşmə, texnologiya və kommersiya dəstəyinə çıxışı məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Qərar İranın Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığı və Kanadanın fikrincə, beynəlxalq öhdəliklərini yerinə yetirməməsi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda verilib. Kanada 2015-ci ildə İran və dünya gücləri arasında nüvə sazişi qüvvəyə mindikdən sonra həmin 11 quruma qarşı sanksiyaları 2016-cı ildə ləğv etmişdi.
Sanksiyalar enerji, gəmiçilik və bank sektorlarını əhatə edir
Bərpa olunan məhdudiyyətlər İran iqtisadiyyatının enerji, gəmiçilik, bankçılıq və nüvə sənayesi də daxil olmaqla əsas sahələrini əhatə edir.
Sanksiya tətbiq edilən qurumlar arasında “Milli İran Neft Şirkəti”, “Milli İran Tanker Şirkəti”, “Bank Mellat”, “Bank Melli” və “İranın İxracın İnkişafı Bankı” var. Siyahıya yanacaq tədarükü və nüvə yanacağının istehsalı ilə məşğul olan şirkətlər də daxildir.
Kanadalı rəsmilərin sözlərinə görə, bu təşkilatlar İranın strateji proqramları ilə əlaqəli fəaliyyətləri maliyyələşdirir və ya dəstəkləyir.
Nüvə mübahisəsi diplomatik qeyri-müəyyənliyi artırır
Qərar Tehranla Qərb hökumətləri arasında İranın nüvə ambisiyaları ilə bağlı davam edən gərginlik fonunda açıqlanıb. ABŞ, Avropa dövlətləri və İsrail İranın nüvə proqramının gələcəkdə nüvə silahı hazırlamağa imkan verə biləcəyindən narahatdır. Tehran isə ittihamları rədd edir və nüvə fəaliyyətlərinin yalnız dinc məqsəd daşıdığını bildirir.
Gərginliyə baxmayaraq, diplomatik səylər davam edir. Məlumatlara görə, İran rəsmiləri bu yaxınlarda Qətər vasitəçiləri ilə nüvə təkliflərini təqdim ediblər. Bununla belə, danışıqların şərtləri ilə bağlı Tehran və Vaşinqton arasında ciddi fikir ayrılıqları qalır.
İranın danışıqların əsas mərhələsinə keçməzdən əvvəl sanksiyaların yumşaldılmasını, dondurulmuş aktivlərə çıxış və münaqişə ilə bağlı kompensasiya tələb etdiyi bildirilir. Vaşinqton isə nüvə məsələlərinin danışıqların əvvəlindən həll edilməli olduğunu israr edir.
Sanksiyaların açıqlanmasından əvvəl İranın yüksək vəzifəli təhlükəsizlik rəsmisi Möhsün Rzayi Tehranın hərbi əməliyyatlar genişlənəcəyi halda nüvə silahına qarşı uzunmüddətli mövqeyinə yenidən baxmağı müzakirə etdiyini söyləmişdi. Rzayi hər hansı qərarın verilmədiyini vurğulasa da, açıqlaması beynəlxalq diqqət çəkib və İranın gələcək nüvə siyasəti ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
Ottavanın qərarı Kanadanın İrana münasibətdə daha sərt mövqeyə keçdiyini göstərir. 2015-ci il nüvə sazişi çərçivəsində ləğv edilmiş sanksiyaların bərpası Tehranın nüvə və ballistik raket proqramları ilə bağlı Kanadanın artan narahatlığını əks etdirir.
Kanadalı rəsmilər tədbirlərin həmin fəaliyyətlərlə əlaqəli qurumlara iqtisadi təzyiqi artırmaq və İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almağa yönəlmiş beynəlxalq səyləri gücləndirmək məqsədi daşıdığını bildiriblər. Bu addım nüvə mübahisəsini həll etməyə yönələn diplomatik səylərin regional qeyri-sabitlik fonunda davam etdiyi bir vaxtda Tehrana qarşı iqtisadi məhdudiyyətləri sərtləşdirən hökumətlərin sırasına Kanadanı da əlavə edir.
