OMM Redaksiyası
ABŞ senatoru, respublikaçı Kevin Kramer və Ağ Evin keçmiş iqtisadi müşaviri Larri Kudlou qadınla münasibətlərinə dair iddialardan sonra “Nvidia”nın baş icraçı direktoru Censen Huangın istefasını tələb ediblər. Həmin qadının Çin kəşfiyyatı ilə əlaqələrinin ola biləcəyi iddia olunur. Kramer “POLITICO”ya potensial şantaj təhlükəsinin milli təhlükəsizlik riski yaratdığını deyib.
“Nvidia”nın direktorlar şurası müstəqil araşdırmaya başlayıb. ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi Federal Təhqiqatlar Bürosunun (FBI) da məsələni araşdırdığını bildirib. “Nvidia” milli təhlükəsizliyin və ya şirkət sirlərinin təhlükə altına düşdüyünə inanmaq üçün əsasının olmadığını deyir.
Şirkətin dəyəri və maliyyə nəticələri
İddialar ortaya çıxandan sonra “Nvidia”nın səhmləri təzyiq altında qalıb. Bu, süni intellektə investisiyalar və gələcək tələbə dair narahatlıqlar fonunda texnologiya səhmlərində müşahidə olunan ümumi enişə əlavə olunub.
“YCharts” maliyyə analitika şirkətinin məlumatına görə, “Nvidia”nın bazar kapitallaşması ötən ay ərzində 1,5 trilyon dollar azalıb, səhm dəyəri isə 25 faiz geriləyib.
Bazar analitiki Syuzanna Striter noyabrın 10-da “AnewZ”in “Primetime” proqramına açıqlamasında investorların “Nvidia”nın biznesinə, xüsusilə Çindəki imkanlarına yarana biləcək təhlükəyə reaksiya verdiyini deyib. Onun sözlərinə görə, Huangın şirkətin uğurunda mərkəzi rol oynaması mümkün rəhbərlik dəyişikliyini investorlar üçün xüsusilə əhəmiyyətli edir.
“Düşünürəm ki, o rəhbərlikdə qalmasa, investorlar arasında böyük qeyri-müəyyənlik və ciddi məyusluq yaranar”, — Striter “AnewZ”ə bildirib.
Striter bununla yanaşı, “Nvidia”nın dəyərini yalnız baş icraçı direktorla əlaqələndirməyin çətin olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, şirkətin dəyərinin artmasına demək olar ki, hər rübdə gözləntiləri üstələyən yüksək gəlir nəticələri də təkan verib. Beləliklə, “Nvidia”nın dəyəri həm Huangın rəhbərliyinə olan investor inamını, həm də şirkətin maliyyə göstəricilərini əks etdirir.
“Nvidia”nın avqustda açıqladığı rəsmi maliyyə nəticələrinə əsasən, 2027-ci maliyyə ilinin ikinci rübündə şirkətin gəliri əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 106 faiz artaraq 96,2 milyard dollar olub. “Data Centre” bölməsinin gəliri 89 milyard dollar təşkil edib ki, bu da rüblük ümumi gəlirin təxminən 92,5 faizidir. Şirkətin xalis mənfəəti isə 59,7 milyard dollar olub.
Bu göstəricilər “Nvidia”nın qrafik çipləri istehsalçısından süni intellekt üçün hesablama infrastrukturu təchizatçılarından birinə çevrildiyini göstərir. Şirkətin avqustda açıqladığı proqnoza görə, üçüncü rübdə gəlir 108 milyard dollar, üstəgəl və ya çıxılsın 2 faiz ola bilərdi. Bu proqnoz mübahisə ortaya çıxmazdan əvvəl şirkətin gözlənilən fəaliyyət miqyasını göstərirdi.
Rəhbərlik dəyişikliyinin biznesə mümkün təsiri
“Nvidia” 1993-cü ildə Huang tərəfindən təsis edilib və o, şirkət yarandığı gündən baş icraçı direktor vəzifəsini tutur. Striter “AnewZ”ə bildirib ki, onun rəhbərliyi şirkətin çiplərinin süni intellekt infrastrukturunun dünya üzrə genişlənməsində mərkəzi yer tutmasına kömək edib.
Şirkətin tənzimləyici qurumlara təqdim etdiyi sənədlərdə biznesin qrafik prosessorları, “CUDA” proqram platforması, mühəndis qrupları və qlobal istehsal tərəfdaşları ilə əlaqələr üzərində qurulduğu qeyd edilir. “Nvidia” çiplərini “Taiwan Semiconductor Manufacturing Company” daxil olmaqla üçüncü tərəf təchizatçılar istehsal edir; şirkət isə əsas hesablama texnologiyalarını və proqram ekosistemini hazırlayır.
Rəhbərliyin dəyişməsi öz-özlüyündə bu əməliyyatları və mövcud müştəri müqavilələrini dayandırmaz. Əsas sual, yeni rəhbərin şirkətin texnoloji strategiyasını, kommersiya əlaqələrini və genişlənmə tempini qoruyub saxlaya biləcəyidir.
Striter bildirib ki, bazarın ilkin reaksiyası yarımkeçiricilər sektorunun bütün şirkətlərinə eyni şəkildə təsir etməyib. Onun sözlərinə görə, əvvəlki sessiyada digər çip şirkətlərinin səhmləri yenidən artıb. Bu, investorların “Nvidia”nın rəhbərliyi ilə bağlı narahatlıqları süni intellekt texnologiyasına ümumi tələbdən fərqləndirdiyini göstərir.
“Nvidia” Huangın varisini açıq şəkildə elan etməyib. Şirkətin 2026-cı il korporativ idarəetmə sənədlərində direktorlar şurasının və yüksək rəhbərliyin vəzifələri təsvir olunsa da, təyin edilmiş varisin adı göstərilmir.
Şirkətin 2013-cü ildə işə qoşulan maliyyə direktoru Kollet Kress maliyyə əməliyyatlarına və investorlarla əlaqələrə nəzarət edir. “Nvidia”da mühəndislik, hesablama platformaları və ümumi texnologiya strategiyasına cavabdeh olan digər yüksək vəzifəli rəhbərlər də var. Şirkət rəhbərlik dəyişikliyi elan etməyib və baş icraçı direktor vəzifəsinə hər hansı rəhbərin namizədliyinə baxıldığını təsdiqləməyib. Açıq şəkildə müəyyən edilmiş varisin olmaması Huangın təsisçi kimi daşıdığı məsuliyyətlərin mümkün keçid zamanı necə bölüşdürüləcəyi sualını yaradır.
Çinlə bağlı məhdudiyyətlər və araşdırma
Rəhbərlik ətrafındakı mübahisə Vaşinqtonun Çinin qabaqcıl ABŞ yarımkeçirici texnologiyalarına çıxışını məhdudlaşdırmağa davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. “Nvidia”nın qlobal süni intellekt sənayesindəki mövqeyi onun Çinlə kommersiya əlaqələrini xüsusilə həssas edir.
“AnewZ”ə ayrıca müsahibəsində Amerika Yəhudi Komitəsinin nümayəndəsi Ceyson Ayzekson iddiaların şirkətdaxili idarəetmədən daha geniş nəticələri olduğunu deyib. O, ABŞ-la Çin arasında böyük rəqabət getdiyini və süni intellekt bumunun bu rəqabətin mərkəzində dayandığını bildirib.
Ayzekson ABŞ-ın qabaqcıl çiplərin ixracına qoyduğu məhdudiyyətlərə və araşdırma aparanların bu qaydaları pozmaq cəhdlərini nəzərdən keçirə biləcəyinə diqqət çəkib. İddialar Huangın ABŞ-ın ixrac nəzarətindən yayınmaq cəhdlərinə bilərəkdən kömək etdiyini sübut etmir.
Striter də ABŞ-ın çip ixracı siyasətində mümkün dəyişiklikləri “Nvidia” üçün risk kimi göstərib. Onun sözlərinə görə, milli təhlükəsizlik narahatlıqları Konqresdə daha çox diqqət çəkdikcə qanunvericilər Çinə yarımkeçirici satışlarına əlavə məhdudiyyətlər tətbiq edilməsinə çağırış edə bilərlər. Belə məhdudiyyətlər Huangın baş icraçı direktor vəzifəsində qalıb-qalmamasından asılı olmayaraq “Nvidia”nın kommersiya imkanlarına təsir edə bilər.
Hazırda diqqət “Nvidia” direktorlar şurasının apardığı müstəqil araşdırmaya yönəlib. Şirkət Huangın xarici kəşfiyyat əməliyyatının hədəfi olub-olmadığı barədə iddiaları araşdırmaq üçün kənar hüquq məsləhətçiləri cəlb edib.
Huang nikahdankənar münasibətini etiraf edərək ailəsindən və şirkətdən üzr istəyib. O, araşdırmanı dəstəklədiyini və əməkdaşlıq edəcəyini bildirib. Kramer şantaj ehtimalının Huangın vəzifədən getməsini tələb etmək üçün kifayət etdiyini deyib.
“Hədə-qorxu ilə pul tələb edilməsi ehtimalı o qədər böyükdür ki, ‘Nvidia’ çipləri kimi həssas məsələ ilə bağlı düşünürəm, o getməlidir”, — Kramer bildirib.
Kudlou da çərşənbə axşamı “Fox Business” proqramında Huangı istefaya çağırıb. Tramp isə Huangı açıq şəkildə müdafiə edərək “Nvidia” rəhbərinin ona həmin qadının Çin kəşfiyyatı ilə əlaqəli olduğu iddiasından xəbərsiz olduğunu söylədiyini bildirib.
Pekin casusluq iddialarını rədd edib. “Nvidia” isə direktorlar şurasının həssas məlumatların təhlükəyə düşdüyünə inanmaq üçün əsası olmadığını bildirir. Huangın xarici kəşfiyyat əməliyyatı ilə bağlı qanunsuz hərəkət etdiyini təsdiqləyən nəticələr açıqlanmayıb.
“Nvidia”nın direktorlar şurası indi araşdırmanın nəticələrini və rüblük gəliri 96,2 milyard dollar olan şirkətdə rəhbərliyin dəyişməsi risklərini nəzərdən keçirməlidir. Maliyyə nəticələri şirkətin gücünü, bazar reaksiyası isə Huangın gələcəyi ətrafındakı qeyri-müəyyənliyi göstərir. İnvestorlar üçün yaxın perspektivdə əsas sual “Nvidia”nın süni intellekt sahəsində genişlənməsinə mane olmadan mübahisəni həll edib-etməyəcəyidir. Uzunmüddətli çağırış isə Huangın rəhbərlik dövründən sonra da artımı davam etdirə biləcək idarəetmə quruluşu yaratmaqdır.
