OMM Redaksiyası
Haaqadakı məhkəmə Kosovonun sabiq prezidenti Haşim Taçini 1998-1999-cu illər Kosovo münaqişəsi zamanı törədilən müharibə cinayətlərinə görə 25 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib.
58 yaşlı Taçi sentyabrın 16-da qətl, işgəncə və qanunsuz həbs də daxil olmaqla bir sıra cinayətlərdə təqsirli bilinib. Məhkəmənin qərarına əsasən, Kosovo Azadlıq Ordusunun qüvvələri münaqişə zamanı 96 siyasi rəqibin və Serbiya təhlükəsizlik qüvvələri ilə əməkdaşlıqda şübhəli bilinən şəxsin öldürülməsinə görə məsuliyyət daşıyıb.
Taçi həmçinin 385 nəfərin qanunsuz və özbaşına saxlanılmasında, 303 nəfərə işgəncə verilməsində və 49 nəfərlə qəddar rəftar edilməsində təqsirli sayılıb. Məhkəmə bildirib ki, cinayətlər törədilərkən qurbanların heç biri döyüş əməliyyatlarında fəal iştirak etməyib.
Qərarda qeyd olunub ki, Taçi ümumi plan çərçivəsində yaradılmış birgə cinayətkar təşəbbüsdə fəal iştirak edib və cinayətləri təşviq edib. O isə ittihamları ardıcıl olaraq rədd edib. Taçi yekun çıxışında hakimlərə “Mən tamamilə günahsızam” deyib.
Fəal tələbədən Kosovo Azadlıq Ordusunun liderinə
1968-ci ildə Kosovonun Drenitsa bölgəsində anadan olan Taçi Priştina Universitetində təhsil aldığı dövrdə Kosovo albanlarının müstəqillik hərəkatına qoşulub. Daha sonra İsveçrəyə köçərək siyasi fəaliyyətini davam etdirib.
1990-cı illərdə Taçi Serbiya və Yuqoslaviya qüvvələrinə qarşı mübarizə aparan Kosovo Azadlıq Ordusuna qoşulub. O, təşkilatın aparıcı siyasi simalarından birinə çevrilib və 1999-cu ildə Fransada keçirilən Rambuye sülh danışıqlarında Kosovo albanlarını təmsil edib.
Danışıqlar nəticə vermədikdən sonra NATO Yuqoslaviyaya qarşı 78 günlük bombardman kampaniyasına başlayıb. Bundan sonra Serbiya və Yuqoslaviya qüvvələri Kosovodan geri çəkilib. Müharibə nəticəsində minlərlə insan həlak olub, bir milyondan çox insan isə didərgin düşüb.
Müharibə siyasətindən prezidentliyə
Münaqişədən sonra Taçi Kosovo Azadlıq Ordusunun siyasi qanadı əsasında yaradılan Kosovo Demokratik Partiyasının qurulmasına kömək edib. Onun siyasi karyerası sürətlə yüksəlib. Taçi 2008-ci ildə, Kosovonun Serbiyadan müstəqilliyini elan etdiyi il baş nazir olub.
Daha sonra xarici işlər naziri vəzifəsini tutan Taçi 2016-cı ildə prezident seçilib. Prezident kimi Serbiya ilə münasibətlərin yaxşılaşdırılması, o cümlədən Avropa İttifaqının dəstəklədiyi dialoq prosesində fəal rol oynayıb.
Bir çox kosovolular üçün Taçi ölkənin müstəqilliyi ilə sıx bağlı olaraq qalır. Onun tərəfdarları keçmiş Kosovo Azadlıq Ordusu nümayəndələrinin fotolarını “Müharibə və sülh qəhrəmanları” sözləri ilə nümayiş etdiriblər.
Taçi nə üçün mühakimə olunub?
Kosovo üzrə İxtisaslaşmış Palatalar 2015-ci ildə Kosovo qanunvericiliyi əsasında Kosovo Azadlıq Ordusu ilə bağlı olduğu iddia edilən cinayətləri araşdırmaq üçün yaradılıb. Haaqada yerləşsə də, bu qurum Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsindən ayrıdır.
Taçiyə 2020-ci ildə ittiham irəli sürülüb. O, Haaqadakı təcridxanaya göndərilməzdən əvvəl prezident vəzifəsindən istefa verib. Prokurorlar Taçini və digər üç keçmiş Kosovo Azadlıq Ordusu liderini Kosovo albanları, serblər və qaraçı romanlara qarşı, eləcə də təşkilatın rəqibi hesab edilən şəxslərə münasibətdə törədilən cinayətlərdə ittiham ediblər.
Müdafiə tərəfi ittihamları rədd edib və Taçinin zorakılıqlarda ittiham olunan şəxslər üzərində effektiv nəzarətə malik olması ilə bağlı iddialara etiraz edib.
Kosovo üçün mühüm qərar
Məhkəmə prosesi 2023-cü ildə başlayıb və ötən ilin sonunda başa çatan dinləmələrdə 134 şahid ifadə verib. Məhkəmənin 25 illik hökmü Kosovonun müstəqillik hərəkatının yüksək səviyyəli nümayəndəsinə dair ən əhəmiyyətli qərarlardan biri hesab olunur. Prokurorlar Taçi üçün 45 il həbs cəzası tələb etmişdi.
İş Kosovo Azadlıq Ordusunun təşkilat kimi məhkum edilməsi anlamına gəlmir. Prokurorlar prosesin təqsirləndirilən şəxslərin fərdi cinayət məsuliyyəti ilə bağlı olduğunu vurğulayıblar.
Taçi həmçinin məhkəmə prosesinə mane olmaq və şahidlərə təsir göstərməyə cəhdlərlə bağlı ayrıca iş üzrə də mühakimə olunur. O, bu ittihamları da rədd edir.
