OMM Redaksiyası
VÖEN nədir, kimlər VÖEN almalıdır, onlayn VÖEN necə açılır və bunun üçün nə qədər ödəniş tələb olunur? Xüsusilə fərdi sahibkarlar, frilanserlər, taksi sürücüləri və rəqəmsal platformalarda gəlir əldə edən şəxslər üçün bu suallar aktuallaşır.
Əvvəllər vergi uçotuna alınmaq üçün aidiyyəti qurumlara müraciət etmək lazım gəlirdisə, hazırda bir sıra vergi xidmətlərini elektron formada həyata keçirmək mümkündür.
Bəs VÖEN nədir və necə alınır? Onlayn VÖEN açmaq mümkündürmü? VÖEN açmaq üçün hansı sənədlər lazımdır və xidmətin qiyməti nə qədərdir?
Bu yazıda ən çox verilən sualları bir araya gətirərək VÖEN almaq istəyənlər üçün praktik bələdçi hazırlamışıq.
VÖEN nədir?
VÖEN – vergi ödəyicisinin eyniləşdirmə nömrəsidir.
Bu nömrə vergi ödəyicisinin uçotunun aparılması və vergi xidmətlərindən istifadə zamanı onun identifikasiyası üçün tətbiq edilir.
Sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyən fiziki şəxslər qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq vergi uçotuna alınmalıdırlar.
VÖEN həm fiziki şəxslər, həm də hüquqi şəxslər üçün istifadə olunur. Məsələn, fərdi sahibkarlar, MMC-lər və digər hüquqi şəxslər vergi ödəyicisi kimi VÖEN-ə malik olurlar.
VÖEN necə açılır?
VÖEN almağın elektron imkanları genişlənib. Fiziki şəxslər vergi uçotuna alınmaq üçün elektron xidmətlərdən istifadə edə bilərlər.
Bunun üçün SİMA İmza kimi rəqəmsal identifikasiya vasitələrindən istifadə etməklə vergi portalına daxil olmaq mümkündür.
Ənənəvi formada isə şəxs aidiyyəti vergi orqanına və ya müvafiq xidmət mərkəzinə müraciət edə bilər.
VÖEN açmaq üçün hansı sənədlər tələb olunur?
Ənənəvi qaydada vergi uçotuna alınarkən şəxsin statusundan və müraciət formasından asılı olaraq müxtəlif sənədlər tələb oluna bilər.
Əsasən:
- şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd;
- nümayəndə müraciət edirsə, müvafiq etibarnamə;
- qanunvericiliklə tələb olunan digər sənədlər təqdim edilir.
Elektron formada müraciət zamanı isə proses rəqəmsal identifikasiya vasitəsilə həyata keçirilir.
Onlayn VÖEN açmaq mümkündürmü?
Bəli. Vergi uçotuna alınma prosesini elektron formada həyata keçirmək mümkündür.
Bunun üçün Dövlət Vergi Xidmətinin elektron xidmətlər portalından istifadə edilir.
Dövlət Vergi Xidmətinin elektron portalı
SİMA İmzanın vergi portalına inteqrasiyası istifadəçilərə bir sıra vergi xidmətlərindən məsafədən yararlanmağa imkan verir.
Beləliklə, fiziki şəxs vergi uçotuna alınmaq üçün bütün hallarda xidmət mərkəzinə getməli olmur.
SİMA İmza ilə onlayn VÖEN necə açılır?
Onlayn VÖEN açmaq üçün ümumi olaraq aşağıdakı ardıcıllıqdan istifadə edilir:
1. Dövlət Vergi Xidmətinin elektron portalına daxil olun.
2. Elektron identifikasiya vasitəsi kimi SİMA İmzanı seçin.
3. Fiziki şəxsin vergi uçotuna alınması ilə bağlı xidməti seçin.
4. Tələb olunan məlumatları sistemə daxil edin.
5. Müraciəti elektron formada təsdiqləyin.
Qeydiyyat prosesi başa çatdıqdan sonra vergi ödəyicisinə müvafiq VÖEN təqdim edilir.
VÖEN açmaq neçəyə başa gəlir?
VÖEN-in əldə edilməsi ilə bağlı ödəniş məsələsi istifadə olunan xidmət və rəqəmsal imza vasitəsindən asılı olaraq fərqlənə bilər.
Onlayn vergi uçotuna alınma prosesinin özünün ödənişsiz həyata keçirilməsi mümkündür.
Bununla yanaşı, sahibkarın istifadə etdiyi rəqəmsal imza sertifikatı, bank hesabı, mühasibatlıq və digər xidmətlərlə bağlı ayrıca xərclər yarana bilər.
Bu səbəbdən “VÖEN açmağın qiyməti” ilə “sahibkarlıq fəaliyyətinin ümumi xərcləri”ni bir-birindən fərqləndirmək lazımdır.
Kimlər VÖEN almalıdır?
VÖEN əsasən sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün vacibdir.
Bura müxtəlif fəaliyyət sahələrində çalışan fiziki şəxslər daxil ola bilər. Məsələn:
- fərdi sahibkarlar;
- frilanserlər;
- taksi sürücüləri;
- xidmət göstərən şəxslər;
- əmlakdan gəlir əldə edən şəxslər;
- müəlliflik fəaliyyətindən gəlir əldə edən şəxslər;
- digər sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər.
Hüquqi şəxslər də vergi ödəyicisi kimi VÖEN-ə malik olurlar.
Taksi sürücülərinin VÖEN-i olmalıdırmı?
Taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin vergi uçotu məsələsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Əgər şəxs taksi xidməti göstərərək gəlir əldə edirsə, fəaliyyətinin hüquqi və vergi baxımından rəsmiləşdirilməsi tələb olunur.
Xüsusilə Bolt, Uber və digər platformalar vasitəsilə taksi fəaliyyəti göstərən şəxslər vergi öhdəliklərini nəzərə almalıdırlar.
Taksi fəaliyyəti ilə bağlı Vergi Məcəlləsində xüsusi sadələşdirilmiş vergi qaydaları da mövcuddur.
Bu barədə daha ətraflı məlumatı əvvəlki bələdçimizdə oxuya bilərsiniz:
Sadələşdirilmiş vergi nədir? Kimlər ödəyir, neçə faizdir və 200 min manat həddi nə deməkdir?
Frilanserlərə VÖEN lazımdırmı?
Frilans fəaliyyətlə məşğul olan şəxslər də vergi məsələlərinə diqqət yetirməlidirlər.
Məsələn, proqramçı, dizayner, kopirayter, tərcüməçi və digər mütəxəssislər müstəqil şəkildə xidmət göstərərək gəlir əldə edirlərsə, onların fəaliyyətinin vergi baxımından rəsmiləşdirilməsi məsələsi ortaya çıxır.
VÖEN-in olması frilanserə fəaliyyətini rəsmi şəkildə həyata keçirmək, müvafiq müqavilələr bağlamaq və vergi öhdəliklərini yerinə yetirmək imkanı verir.
Bu xüsusilə xarici şirkətlərlə və beynəlxalq platformalar vasitəsilə işləyən şəxslər üçün əhəmiyyətlidir.
Xaricdən gəlir əldə edən frilanser VÖEN açmalıdır?
Frilanserin xarici müştərilərlə işləməsi onun vergi öhdəliklərini avtomatik olaraq aradan qaldırmır.
Məsələn, şəxs xarici şirkətə proqramlaşdırma, dizayn, tərcümə və ya digər xidmət göstərərək ödəniş alırsa, həmin gəlirin Azərbaycan qanunvericiliyinə uyğun rəsmiləşdirilməsi məsələsi nəzərə alınmalıdır.
Bu səbəbdən xarici platformalarda fəaliyyət göstərən şəxslərin yalnız platformanın tələblərinə deyil, Azərbaycanın vergi qanunvericiliyinə də diqqət etməsi vacibdir.
VÖEN açdıqdan sonra nə etmək olar?
VÖEN əldə edildikdən sonra sahibkarlıq fəaliyyətinin xüsusiyyətindən asılı olaraq bir sıra digər proseslər də həyata keçirilə bilər.
Məsələn:
- sahibkarlıq fəaliyyəti üçün bank hesabı açmaq;
- elektron qaimələr təqdim etmək;
- vergi bəyannamələrini elektron formada göndərmək;
- vergi ödənişlərini həyata keçirmək;
- POS-terminalın qeydiyyatı ilə bağlı elektron xidmətlərdən istifadə etmək;
- vergi uçotu və öhdəlikləri barədə məlumat əldə etmək mümkündür.
Burada vacib məqam odur ki, VÖEN almaq sahibkarın bütün vergi öhdəliklərini avtomatik həll etmir. Fəaliyyət növündən asılı olaraq vergi, sosial sığorta və digər öhdəliklər yarana bilər.
İnfluenserlər VÖEN açmalıdırmı?
Sosial media və rəqəmsal platformalar vasitəsilə gəlir əldə edən şəxslərin də vergi öhdəlikləri yarana bilər.
Xüsusilə reklam, kommersiya əməkdaşlığı, məhsul və xidmətlərin tanıdılması qarşılığında ödəniş alan influenserlərin fəaliyyətinin rəsmiləşdirilməsi məsələsi aktuallaşır.
Bu səbəbdən influenserlərin əldə etdikləri gəlirlərin xarakterindən və fəaliyyət formasından asılı olaraq vergi uçotuna alınma və digər vergi öhdəliklərini nəzərə almaları vacibdir.
VÖEN açmaq üçün SİMA İmzadan necə istifadə etmək olar?
SİMA İmza ilə elektron xidmətlərdən istifadə etmək üçün əvvəlcə uyğun rəqəmsal imza sertifikatına malik olmaq lazımdır.
SİMA-nın fərdi sahibkarlar üçün təqdim etdiyi imkanlar barədə ətraflı məlumatı rəsmi internet səhifəsindən əldə etmək mümkündür.
SİMA İmza – fərdi sahibkarlar üçün imkanlar
Burada rəqəmsal imza sertifikatlarının əldə edilməsi, kampaniyalar və digər şərtlərlə bağlı aktual məlumatlar yerləşdirilir.
VÖEN açmaq sahibkara nə verir?
VÖEN-in əsas üstünlüklərindən biri sahibkarlıq fəaliyyətinin rəsmi şəkildə rəsmiləşdirilməsidir.
Bu, sahibkara fəaliyyətindən asılı olaraq:
- rəsmi müqavilələr bağlamaq;
- bank hesabından istifadə etmək;
- gəlirlərini rəsmiləşdirmək;
- vergi bəyannamələri təqdim etmək;
- elektron qaimələr göndərmək;
- biznes fəaliyyəti üzrə rəsmi maliyyə tarixçəsi formalaşdırmaq imkanı yarada bilər.
Bu baxımdan VÖEN yalnız vergi nömrəsi deyil, həm də sahibkarlıq fəaliyyətinin rəsmiləşdirilməsində əsas elementlərdən biridir.
VÖEN açmazdan əvvəl nələri bilmək lazımdır?
VÖEN əldə etməzdən əvvəl sahibkar fəaliyyətinin hansı formada aparılacağını dəqiqləşdirməlidir.
Çünki VÖEN açmaqla proses başa çatmır. Fəaliyyət növündən asılı olaraq vergi rejiminin seçilməsi, bəyannamələrin təqdim edilməsi, sosial sığorta və digər öhdəliklərin yerinə yetirilməsi tələb oluna bilər.
Məsələn, taksi sürücüsü, frilanser, mağaza sahibi və influenser üçün vergi öhdəlikləri eyni olmaya bilər.
Buna görə VÖEN açmazdan əvvəl fəaliyyət növünə uyğun vergi rejimini müəyyənləşdirmək vacibdir.
Qısa bələdçi: VÖEN almaq istəyirsinizsə
VÖEN almaq üçün əsas addımlar:
1. Fəaliyyətinizi müəyyənləşdirin.
2. Vergi uçotuna alınma formasını seçin.
3. Elektron formada müraciət etmək istəyirsinizsə rəqəmsal imzadan istifadə edin.
4. Dövlət Vergi Xidmətinin elektron portalına daxil olun.
5. Tələb olunan məlumatları təqdim edin.
6. VÖEN-i əldə etdikdən sonra fəaliyyətinizə uyğun vergi və digər öhdəlikləri müəyyənləşdirin.
Nəticə
Hazırda sahibkarlıq fəaliyyətinə başlamaq istəyən şəxslər üçün vergi uçotuna alınma əvvəlki illərlə müqayisədə daha əlçatan və rəqəmsal formada həyata keçirilə bilir.
Xüsusilə fərdi sahibkarlar, frilanserlər, taksi sürücüləri və rəqəmsal platformalardan gəlir əldə edən şəxslər üçün VÖEN və vergi uçotu məsələsini əvvəlcədən dəqiqləşdirmək vacibdir.
Ən əsası isə VÖEN açmazdan əvvəl yalnız nömrəni əldə etməyə deyil, fəaliyyətiniz üzrə hansı vergi rejiminin tətbiq olunduğuna və hansı öhdəliklərin yarandığına diqqət yetirmək lazımdır.
Qeyd: Vergi qanunvericiliyində dəyişikliklər edilə bildiyi üçün konkret fəaliyyət üzrə vergi öhdəliklərini müəyyənləşdirərkən Dövlət Vergi Xidmətinin aktual məlumatlarına əsaslanmaq tövsiyə olunur.
