OMM Redaksiyası
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarlığı İsrailin Fələstin ərazilərindəki məskənləri ilə əlaqəli fəaliyyətdə olduğu bildirilən daha 61 şirkəti məlumat bazasına əlavə edib. Yenilənmədən sonra siyahıda yer alan şirkətlərin sayı 214-ə yüksəlib.
25 sentyabr tarixində açıqlanan yenilənmə 11 ölkədən olan şirkətləri əhatə edir. Siyahıya əsasən İsrail şirkətləri daxil edilsə də, Fransa, Almaniya, Çin və ABŞ da daxil olmaqla digər ölkələrdən olan bizneslər də qeyd olunub. Kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, energetika, qida və qonaqpərvərlik sektorlarında fəaliyyət göstərən şirkətlər məlumat bazasına salınıb.
Məlumat bazasına hansı şirkətlər əlavə edilib?
Yeni siyahıya daxil edilən şirkətlər arasında İsrailin pestisid istehsalçısı “ADAMA”, Çinin nəzarətində olan “Syngenta Group”, İsrailin daşınmaz əmlak investisiya şirkəti “Alony Hetz” və İspaniyanın “Salvat Logistica” şirkəti var.
Şirkətlər onların BMT-nin məlumat bazasına daxil edilməsi ilə bağlı sorğuya dərhal münasibət bildirməyiblər. Daha əvvəl siyahıda səyahət agentliyi “Expedia” və ev kirayəsi platforması “Airbnb” kimi şirkətlər də yer almışdı.
BMT-nin qiymətləndirmə meyarları
BMT son yenilənmə çərçivəsində 126 şirkəti qiymətləndirib. Onlardan 61-i siyahıya əlavə olunub, əvvəlki siyahıda olan beş şirkət isə müəyyən edilmiş meyarlara artıq cavab vermədiyi üçün çıxarılıb.
Qiymətləndirmə şirkətlərin insan hüquqlarına mənfi təsirlərə töhfə verdiyi və ya bu təsirlərlə birbaşa əlaqəli olduğu, həmçinin Fələstin xalqının öz müqəddəratını təyinetmə hüququna təsir göstərən fəaliyyətlərə əsaslanır. BMT şirkətlərlə qiymətləndirmə prosesi zamanı əlaqə saxladığını və onlara əlavə məlumat təqdim etmək imkanı verildiyini bildirib.
BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali komissarı Volker Türk hesabatın şirkətlərə insan hüquqları sahəsində məsuliyyət daşıdıqlarını bir daha xatırlatdığını deyib. O, şirkətləri hüquq pozuntularında iştirakdan yayınmaq üçün lazımi araşdırma aparmağa çağırıb.
İsrailin mövqeyi və beynəlxalq narahatlıqlar
İsrail BMT-nin məlumat bazasını rədd edərək onun ölkəni ədalətsiz şəkildə hədəf aldığını bildirib. İsrailin diplomatik nümayəndəliyi siyahını “təhrif olunmuş mexanizm” adlandırıb və onun İsrailə qarşı “avtomatik çoxluğa” malik qurum tərəfindən yaradıldığını iddia edib.
Məlumat bazası məskən fəaliyyəti ilə əlaqəli bizneslərə qarşı boykot və investisiyaların dayandırılması kampaniyaları aparan qrupların diqqət mərkəzindədir. Bəzi şirkətlər BMT-nin meyarlarına uyğun gələn fəaliyyətlərini dayandırdıqlarını sübut etdikdən sonra siyahıdan çıxarılıb.
Yenilənmə İordan çayının qərb sahilində İsrail məskənlərinin genişlənməsi ilə bağlı beynəlxalq narahatlığın davam etdiyi bir vaxtda açıqlanıb. Böyük Britaniya, Fransa və Kanada son dövrlərdə İsrail məskənlərindən idxalı məhdudlaşdırmaq istiqamətində addımlar atıb. Məskənlər ətrafında zorakılıq və yeni yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi də gərginlik mənbəyi olaraq qalır.
Fələstin tərəfi İordan çayının qərb sahilini, o cümlədən Şərqi Qüdsü və Qəzzanı gələcək müstəqil dövlətinin ərazisi hesab edir. Beynəlxalq ictimaiyyət İordan çayının qərb sahilini beynəlxalq hüquqa əsasən işğal olunmuş ərazi kimi qiymətləndirir və burada inşa edilən İsrail məskənlərini qanunsuz sayır. İsrail isə ərazinin işğal olunmuş kimi xarakterizə edilməsinə etiraz edir və onu mübahisəli ərazi hesab edir.
