OMM Redaksiyası
Qərbi Avropanı iyunun sonunda bürüyən rekord isti dalğası 10 mindən çox əlavə ölümlə əlaqələndirilib.
Avropa ölkələrinin səhiyyə qurumlarının dəstəklədiyi ölüm hallarının monitorinq şəbəkəsi EuroMOMO-nun açıqladığı məlumatlara əsasən, iyunun 22-dən 28-dək 27 Avropa ölkəsində gözləniləndən 10 650 nəfər çox insan ölüb. Həmin dövrdə Fransa, İspaniya və Böyük Britaniya da daxil olmaqla bir sıra ölkələrdə temperatur kəskin yüksəlib.
Əlavə ölümlərin 9 mindən çoxu 65 yaşdan yuxarı şəxslərin payına düşüb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, yüksək temperatur istilik stressi və isti vurması ilə birbaşa həyati təhlükə yarada, eləcə də ürək-damar, tənəffüs və digər xroniki xəstəlikləri ağırlaşdıra bilər.
Danimarkanın Dövlət Serum İnstitutunun baş həkimi Lasse Vestergaard ölüm hallarındakı artımın müstəsna dərəcədə yüksək olduğunu və bunu ekstremal hava şəraitindən başqa amillərlə izah etməyin çətin olduğunu deyib.
Alimlər iyunun sonunda baş verən isti dalğasının insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyinin təsiri olmadan demək olar ki, mümkün olmayacağını bildirirlər. Qlobal temperaturun yüksəlməsi Avropada isti dalğalarını daha tez-tez, uzunmüddətli və intensiv edir.
İsti dalğası Fransa, Böyük Britaniya, İtaliya və İspaniyada temperatur rekordlarını yeniləyib. Bu, elektrik təchizatında problemlərə, məktəblərin bağlanmasına və səhiyyə sistemlərinə əlavə təzyiqə səbəb olub.
EuroMOMO bütün səbəblərdən ölüm hallarını araşdırıb və rəqəmləri yalnız rəsmi olaraq istiliklə əlaqələndirilən ölümlərlə məhdudlaşdırmayıb. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, həmin həftədə ölüm hallarındakı kəskin artımı izah edə biləcək digər genişmiqyaslı fövqəladə vəziyyət və ya əhəmiyyətli COVID-19 ocağı qeydə alınmayıb.
Fransa və Belçika iyunun son həftəsində “çox yüksək əlavə ölüm” göstəricisi qeydə alan yeganə ölkələr olub. Belçikanın ictimai səhiyyə institutu ölkədə əlavə ölüm səviyyəsinin 2000-ci ildən, yəni monitorinqin başladığı vaxtdan bəri hər hansı isti dalğası zamanı qeydə alınan ən yüksək göstəriciyə çatdığını açıqlayıb.
Böyük Britaniyada aparılan ayrıca araşdırmaya görə, may və iyun aylarında İngiltərə və Uelsdə isti dalğaları ilə bağlı təxminən 2 700 nəfər ölüb. “Imperial College London”, Böyük Britaniyanın Met Ofisi və London Gigiyena və Tropik Tibb Məktəbinin tədqiqatçıları bu ölümlərin təxminən 42 faizinin iqlim dəyişikliyi nəticəsində yaranan əlavə istiləşmə ilə əlaqəli olduğunu hesablayıblar.
İctimai səhiyyə mütəxəssisləri iqlimlə bağlı isti hava ekstremalları artdıqca hökumətləri erkən xəbərdarlıq sistemlərinə, istiliyə hazırlıq tədbirlərinə və həssas əhali qruplarının qorunmasına daha çox investisiya qoymağa çağırırlar.
