OMM Redaksiyası
“AnewZ”in məlumatına görə, Afrikada kibercinayətkarlığa qarşı keçirilən beynəlxalq əməliyyat çərçivəsində azı 1 462 nəfər saxlanılıb və qanunsuz yolla əldə edilmiş 105 milyon dollar dəyərində aktiv geri qaytarılıb. Əməliyyat beynəlxalq onlayn dələduzluq şəbəkələrinin fəaliyyətinin genişləndiyini üzə çıxarıb.
“İnterpol”un cümə axşamı yaydığı məlumata əsasən, iyunun 29-dan avqustun 31-dək davam edən “Serengeti III” əməliyyatında 21 ölkənin hüquq-mühafizə orqanları iştirak edib. Müxtəlif kibercinayət növləri ilə əlaqəli 10 909 zərərli onlayn şəbəkənin fəaliyyəti də dayandırılıb.
“İnterpol”un bildirdiyinə görə, aşkarlanan dələduzluq sxemləri 385 milyon dollardan çox zərərə səbəb olub və dünyanın müxtəlif yerlərində on minlərlə insana təsir edib.
“İnterpol”un Kibercinayətkarlıq üzrə direktoru Nil Cettun bildirib: “Cinayətkar şəbəkələr rəqəmsal texnologiyalardan milli sərhədləri nəzərə almadan getdikcə daha çox istifadə edir və bununla qurbanları görünməmiş miqyasda hədəfə ala bilirlər”.
66 minə yaxın zərərçəkən müəyyən edilib
İstintaqçılar onlayn investisiya dələduzluğu, fidyə proqramları ilə hücumlar, rəqəmsal hədə-qorxu və biznes elektron poçtlarının ələ keçirilməsi sxemləri də daxil olmaqla, kibercinayətlərin təxminən 66 min qurbanını müəyyən ediblər.
Araşdırmalar cinayətkar qrupların sadə onlayn fırıldaqçılıqdan kənara çıxdığını, qanunsuz gəlirləri köçürmək və fəaliyyətlərini gizlətmək üçün daha mürəkkəb rəqəmsal sistemlərdən və sərhədləri aşan maliyyə şəbəkələrindən istifadə etdiyini üzə çıxarıb.
İstintaq davam edir. Analitiklər əlavə şübhəliləri müəyyənləşdirmək və oğurlanmış daha çox aktivi geri qaytarmaq üçün rəqəmsal sübutları və maliyyə sənədlərini araşdırırlar.
Uqanda, Anqola və Nigeriyada əməliyyatlar
Əməliyyatın ən böyük reydlərindən birində Uqandada istintaqçılar iki beynəlxalq dələduzluq şəbəkəsini dağıdıb, 365 xarici ölkə vətəndaşını saxlayıblar. Polisin məlumatına görə, qruplar mürəkkəb investisiya və pensiya dələduzluğu sxemləri vasitəsilə Asiyada yaşayan insanları hədəfə alıblar.
Şübhəlilərin saxta satış mətnləri, saxta investisiya saytları və onlayn ticarət platformalarından istifadə edərək, qurbanları mövcud olmayan maliyyə məhsullarına pul yatırmağa inandırdıqları bildirilir. Hədəfə alınanlar arasında pensiyaçılar və əmanətlərindən daha yüksək gəlir əldə etmək istəyən digər həssas investorlar da olub.
Anqolada polis kriptovalyuta hasilatı ilə məşğul olan iki qanunsuz məntəqənin fəaliyyətini dayandırıb və doqquz şübhəlini saxlayıb. Hakimiyyət orqanları 2 000-dən çox kriptovalyuta hasilatı cihazı, həmçinin məntəqələri elektrik enerjisi ilə təmin edən altı icazəsiz qurğu götürüblər. Rəsmilər müsadirə edilən elektrik infrastrukturunun dəyərini 1 milyon dollardan çox qiymətləndiriblər.
Reydlər Afrikanın bəzi bölgələrində qanunsuz kriptovalyuta hasilatı ilə bağlı narahatlıqları da gündəmə gətirib. Belə fəaliyyət göstərənlər enerji tutumlu məntəqələri işlətmək üçün subsidiyalı elektrik enerjisindən və ya icazəsiz elektrik bağlantılarından istifadə edə bilərlər.
Nigeriya hakimiyyəti əməliyyat zamanı bir neçə iri dələduzluq sxemini aşkar edib. İstintaqçılar proqram təminatlarına giriş məlumatlarını və təxminən 2,1 milyon elektron poçt ünvanını topladığı iddia edilən genişmiqyaslı fişinq sxemini idarə etməkdə şübhəli bilinən şəxsi saxlayıblar.
Həmçinin mobil mesajlaşma tətbiqləri vasitəsilə tanıdılan beynəlxalq investisiya dələduzluğu şəbəkəsi üzə çıxarılıb. İstintaqçılar şübhəli cinayət gəlirlərinin 2,4 milyon dollardan çoxunu izləyiblər; həmin vəsaitin əsasən kriptovalyuta əməliyyatları ilə köçürüldüyü bildirilir.
Digər işlərə Tanzaniyada dağıdılmış saxta mobil kredit əməliyyatları və Qabonda aşkar edilmiş onlayn avtomobil idxalı dələduzluğu daxildir. Konqo Respublikasında polis bir neçə ölkəni əhatə edən kibercinayət şəbəkəsi ilə əlaqələndirilən 30 şübhəlini saxlayıb.
Süni intellekt dələduzluq təhlükəsini artırır
Əməliyyata Keniya, Qana, Cənubi Afrika, Ruanda, Kamerun və Zimbabve də daxil olmaqla, Afrika ölkələrinin qurumları cəlb olunub. ABŞ-ın müvafiq qurumları da əməliyyata dəstək verib.
“İnterpol” zərərli onlayn şəbəkələri aşkar etmək və cinayət fəaliyyətini sərhədlər boyunca izləmək üçün məlumat mübadiləsi və texnologiya şirkətləri ilə əməkdaşlığın mühüm olduğunu bildirib.
Təşkilat cinayətkarların dələduzluq sxemlərini daha inandırıcı etmək və əhatə dairəsini genişləndirmək üçün süni intellektdən getdikcə daha çox istifadə etdiyini xəbərdar edib. Təhlükəsizlik ekspertlərinin sözlərinə görə, süni intellekt fırıldaqçılara inandırıcı mesajlar hazırlamağa, sosial mühəndislik hücumlarını avtomatlaşdırmağa və internetdə şəxsləri təqlid etməyə kömək edə bilər. Bu isə həm qurbanların, həm də istintaqçıların aldadılmanı müəyyənləşdirməsini çətinləşdirir.
İnternetə çıxış, rəqəmsal ödənişlər və yeni texnologiyalar genişləndikcə kibercinayətkarlıq dünya üzrə şəxslər, müəssisələr və hökumətlər üçün sürətlə artan təhlükəyə çevrilib. “İnterpol” “Serengeti III” əməliyyatının milli sərhədləri aşan cinayət şəbəkələri ilə mübarizədə daha sıx beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini göstərdiyini vurğulayıb.
Cettun bildirib ki, əməliyyat əlaqələndirilmiş tədbirlərin bu şəbəkələri dağıtmağa, oğurlanmış vəsaitləri geri qaytarmağa və icmaları onlayn cinayətlərdən qorumağa kömək edə biləcəyini nümayiş etdirib. Müsadirə edilmiş elektron cihazlar və maliyyə sənədləri üzrə araşdırmalar davam etdiyindən, əlavə həbslər və aktivlərin müsadirəsi mümkündür.
