OMM Redaksiyası
ABŞ-da milyonlarla seçici çərşənbə axşamı keçirilən aralıq seçkilərdə səs verib. Seçkilərin nəticəsi Prezident Donald Trampın Respublikaçılar Partiyasının Konqresdəki nəzarətini qoruyub saxlayıb-saxlamayacağını müəyyən edə bilər.
AnewZ-nin məlumatına görə, ilkin nəticələr demokratların Şimali Karolinada respublikaçıların tutduğu Senat yerini qazandığını göstərir. Bu nəticə demokratların Trampın partiyasından Konqresə nəzarəti almaq uğrunda mübarizəsinə təkan verib.
İndiyədək 41 ştatda seçki məntəqələri bağlanıb. İndiana, Kentukki, Corciya, Cənubi Karolina, Vermont və Virciniya, eləcə də Floridanın bəzi hissələrində səsvermə ilk olaraq başa çatıb.
Seçki rəsmiləri səsləri saydığı üçün hər iki palatada yekun nəticələrin müəyyənləşməsi vaxt apara bilər. “Reuters”in yaydığı seçki proqnozlarına əsasən, demokratların Nümayəndələr Palatasına nəzarəti ələ keçirməsi gözlənilir, Senat uğrunda yarış isə gərgin olaraq qalır.
Nümayəndələr Palatasının 435 yeri və Senatın 100 yerindən 35-i uğrunda mübarizə aparılır. Hər iki palatada çoxluq əldə etmək üçün demokratlar Nümayəndələr Palatasında ən azı üç, Senatda isə dörd yer qazanmalıdır.
Seçicilərin Tramp administrasiyasından narazılığı
Seçkilər geniş şəkildə Trampın prezidentliyinə münasibətin göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Seçiciləri narahat edən məsələlər arasında yaşayış xərclərinin əlçatanlığı, yanacağın bahalaşması və İranla müharibə yer alır.
ABŞ-ın iri televiziya şəbəkələri və “Associated Press”in də daxil olduğu media konsorsiumu üçün SSRS-in keçirdiyi exit-pollun nəticələrinə görə, seçicilərin yarısı seçkiləri Trampa etiraz etmək imkanı kimi görüb.
Respondentlərin dörddə üçü ölkənin hazırkı vəziyyətindən qəzəbli və ya narazı olduğunu, 70 faizi isə Konqresin prezidentə qarşı daha güclü nəzarət və tarazlıq mexanizmləri tətbiq etməsini istədiyini bildirib.
Trampın reytinqi ən aşağı göstəricilərinə yaxın səviyyədə qalır. Respublikaçılar isə aralıq seçkilərində prezidentin partiyasının Konqresdə adətən mövqelərini itirməsi ilə bağlı tarixi amillə üzləşirlər.
Prezident oktyabrın əvvəlindən bəri 24-dən çox seçki mitinqi keçirib. Mitinqlərin əksəriyyəti onun 2024-cü ildə böyük fərqlə qalib gəldiyi ştatlarda olub. Tramp tərəfdarlarını səfərbər etmək üçün “guya mən də seçki bülletenindəyəm” deyə səslənib.
Tramp çərşənbə axşamı televiziya ilə yayımlanan çıxışında ilin sonundan sonra İsrailə ABŞ-ın illik 3,8 milyard dollarlıq maliyyə yardımını dayandırmaq niyyətində olduğunu da bildirib. 2020-ci il qanunu bu maliyyələşməni nəzərdə tutduğundan, qərarın necə icra ediləcəyi aydın deyil.
ABŞ-İsrail münasibətləri Miçiqanda da seçki müzakirələrinin əsas mövzularından olub. Müttəfiqi tənqid edən demokratların mütərəqqi namizədi Əbdül Əl-Seyid İsraillə əlaqəli qrupların milyonlarla dollar xərclədiyi kampaniyanın hədəfinə çevrilib. Seçiləcəyi təqdirdə 42 yaşlı Əl-Seyid ABŞ Senatında xidmət edən ilk müsəlman olacaq.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi 50 ştatın hamısına 1 000 seçki müşahidəçisi göndərdiyini və bunun tarixində Seçki günündə keçirilən ən böyük müşahidə əməliyyatı olduğunu bildirib.
Alyaskadakı Senat yarışı və hüquqi mübahisələr
Demokratlar müşahidəçilərin yerləşdirilməsini tənqid edərək bunun seçiciləri çəkindirə biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər. “Reuters”in təhlilinə görə, nazirliyin siyahısında göstərilən seçki dairələrinin təxminən üçdə ikisində 2024-cü il prezident seçkilərində Kamala Harris Trampdan çox səs almışdı.
Hüquq müşahidəçiləri və demokratlar respublikaçılar Konqresdə nəzarəti itirəcəyi təqdirdə Trampın nəticələrə etiraz edə biləcəyindən narahat olduqlarını bildiriblər. Onlar Trampın ABŞ seçkilərinin saxtalaşdırıldığı barədə dəfələrlə səsləndirdiyi əsassız iddialara diqqət çəkiblər.
Alyaskadakı Senat yarışı “The New York Times” qəzetinin iddiasından sonra xüsusi diqqət çəkib. Qəzet yazıb ki, demokrat namizəd Meri Peltolanın kampaniyası respublikaçı hazırkı senator Den Sallivanla eyni ad və soyadı daşıyan müstəqil namizədin yarışa qoşulmasına kömək edib.
Peltola bu iddiada iştirakını təkzib edib. Trampın Ədliyyə Nazirliyi məsələ ilə bağlı cinayət araşdırmasına başlayıb və seçkinin nəticələrinin təsdiqlənməsinin qarşısını almaq üçün məhkəməyə müraciət edib. Hakim iddianı rədd edib.
Sallivanın tərəfdarları bülletendə eyni adlı iki namizədin olmasının onları çaşdırmadığını deyiblər.
Senat yarışı palataya kimin nəzarət edəcəyini müəyyənləşdirə biləcək bir neçə diqqətçəkən mübarizədən biridir. Demokratlar hazırda tutduqları bütün yerləri qorumalı, eyni zamanda 2024-cü ildə Trampın ikirəqəmli fərqlə qalib gəldiyi ştatlarda mövqelərini gücləndirməlidirlər.
