OMM Redaksiyası
ABŞ prezidenti Donald Tramp bazar ertəsi İrana yeni hərbi zərbələri hələlik dayandıracağını, lakin Hörmüz boğazındakı ABŞ dəniz blokadasının davam edəcəyini açıqlayıb. “AnewZ”in məlumatına görə, Tramp bu qərarı Fars körfəzi ölkələrinin müraciətlərindən sonra verib.
Ağ Evdə jurnalistlərə danışan Tramp ABŞ-ın “indiyədək istehsal olunmuş ən yaxşı avadanlıqlarla tam hazır vəziyyətdə” olduğunu, lakin onlardan istifadə etməyə ehtiyac yaranacağını düşünmədiklərini deyib.
O, qərarı “qonşu ölkələrin xahişi ilə” verdiyini bildirib və hücumların dayandırılmasını istəyən dövlətlər sırasında Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn və Küveyti sadalayıb.
Tramp bu açıqlamanı ötən həftə Tehrana səfər etdikdən sonra Vaşinqtona gedən Qətərin baş naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman Al Tani ilə danışıqlardan sonra verib. Al Tani razılaşmaya nail olmaq və regionda sülhü təmin etmək barədə “müsbət müzakirələrə görə minnətdar olduğunu” söyləyib.
Tehran razılaşma danışıqlarını təkzib edir
İran görüşə ehtiyatla yanaşıb. İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rzayi “X” sosial şəbəkəsində ABŞ-ı “xəyali danışıqlar barədə saxta xəbərlər yaymağı dayandırmağa” çağırıb. O, Vaşinqtonun İranın dəfələrlə irəli sürdüyü yeddi şərti qəbul etməsinin vaxtı çatdığını bildirib.
İranın təklifinə əsasən, ABŞ İran limanlarına tətbiq etdiyi blokadanı dayandırmalı, bəzi sanksiyaları ləğv etməli və bombardmanları kəsməlidir. Tehran isə Hörmüz boğazındakı öz blokadasına son qoymalıdır. İranın nüvə proqramı və qalan sanksiyalarla bağlı danışıqların bundan sonra keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Vaşinqton bu planı dəfələrlə rədd edib, Tehran isə onu mümkün təkliflər arasında ən ağlabatanı hesab edir.
Regionda qeyri-müəyyənliyin uzanacağı gözlənilir
Fars körfəzi rəsmiləri sülh perspektivlərinə ehtiyatla yanaşıblar. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin yüksək vəzifəli rəsmisi Ənvər Qarqaş ABŞ və İran arasında hərtərəfli siyasi razılaşmanın çətin göründüyünü deyib.
“Nə həlledici həllin, nə də sabit regional nizamın təmin olunduğunu qəbul edə bilməyəcəyimiz uzunmüddətli qeyri-müəyyənliyə hazırlaşmalıyıq”, – Qarqaş bildirib.
Yeni zərbələrin dayandırılması barədə açıqlamaya baxmayaraq, hücumlar davam edir. İran dövlət mediasının məlumatına görə, ABŞ bazar günü, noyabrın 8-də gecə Hörmüz boğazındakı Qeşm adasına zərbə endirib. Əyalət rəsmisi hücumların mühüm infrastruktura və xidmətlərə dəymədiyini bildirib. ABŞ hadisə ilə bağlı açıqlama verməyib.
İranın yüksək vəzifəli mənbəsi ABŞ-ın hava hücumundan müdafiə və gəmi naviqasiyası üçün istifadə edilən radar sistemlərini, eləcə də raket buraxılış qurğuları və mina yerləşdirmə avadanlıqlarının olduğu bazaları hədəf aldığını deyib.
Beynəlxalq dənizçilik qurumlarının məlumatına əsasən, oktyabrda Fars körfəzi və Hörmüz boğazında tankerlərə hücumlar kəskin artıb və müharibə başlayandan bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. İran dövlət televiziyasının müxbiri son 10 gündə 11 tankerin “fəaliyyətdən çıxarıldığını” bildirib.
Bu arada, İranın Yəməndəki müttəfiqləri husilər Səudiyyə Ərəbistanına raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumları həyata keçiriblər.
Müharibə fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana birgə zərbələri ilə başlayıb. Ötən həftə keçirilən aralıq seçkilərdən sonra Vaşinqtonda müharibənin dayandırılması üçün təzyiqlər artıb. Respublikaçıların yüksək vəzifəli nümayəndələri, o cümlədən vitse-prezident Cey Di Vens partiyanın seçkilərdəki itkilərini münaqişə ilə əlaqələndiriblər.
