OMM Redaksiyası
Qlobal temperatur mövcud iqlim siyasətinin davam etdiyi halda 2100-cü ilədək sənayeöncəsi səviyyədən 2,8°C yüksək ola bilər. BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının (UNEP) oktyabrın 21-də yayımladığı hesabatda bu proqnoz yer alıb.
“AnewZ” yazır ki, UNEP-in ən nikbin ssenarisinə əsasən belə, qlobal istiləşmə əsrin ortalarınadək müvəqqəti olaraq 1,7–1,8°C-yə çata bilər. Bu, Paris Sazişində müəyyən edilmiş 1,5°C həddini aşır.
Hesabata görə, ölkələrin hazırkı iqlim öhdəlikləri tam yerinə yetirilsə, 2100-cü ilədək istiləşmə təxminən 2,6°C ilə məhdudlaşa bilər. Mövcud siyasətlərin davamı halında isə bu göstərici 2,8°C olacaq. Hər iki proqnoz ötənilki qiymətləndirmələrdən yüksəkdir. Buna qismən ABŞ-ın Paris Sazişindən çıxması və tarixi istixana qazı emissiyalarına dair qiymətləndirmələrin yenilənməsi təsir edib.
Ən nikbin nəticəyə nail olmaq üçün qlobal emissiyalar 2025-ci ilin səviyyəsi ilə müqayisədə 2030-cu ilədək 18%, 2035-ci ilədək 45%, 2040-cı ilədək isə 69% azaldılmalıdır. Hazırkı milli planlar emissiyaların 2030-cu ilədək yalnız 5–8%, 2035-ci ilədək isə 11–15% azalmasını nəzərdə tutur.
Hesabatda son bir ildə təqdim olunan iqlim öhdəliklərinin qlobal istiləşmə proqnozlarına, demək olar ki, heç bir təsir göstərmədiyi qeyd olunur.
2015-ci il Paris Sazişinə əsasən, ölkələr temperatur artımını 2°C-dən xeyli aşağı səviyyədə saxlamaq və 1,5°C ilə məhdudlaşdırmaq üçün səy göstərmək öhdəliyi götürüblər. UNEP bildirib ki, istiləşmənin 1,5°C-ni aşmadan, yaxud bu həddi cüzi müddətə keçməklə məhdudlaşdırılması artıq əldə edilə bilən nəticə sayılmır.
UNEP-in yeni, həddin ən az aşıldığı ssenariyə əsasən, 2100-cü ilədək temperaturun yenidən 1,5°C-yə və ya daha aşağı səviyyəyə düşməsi üçün təxminən 50% ehtimal var. Bu nəticə karbonun genişmiqyaslı çıxarılması texnologiyalarından ciddi asılı olacaq, lakin həmin texnologiyaların həyata keçirilə bilməsi qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Hesabat Türkiyədə keçiriləcək COP31 iqlim sammiti ərəfəsində açıqlanıb. Hökumətlərin emissiyaların azaldılması üzrə öhdəliklərini gücləndirməsi üçün onlara yenidən təzyiq göstərilməsi gözlənilir.
BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş ölkələri qlobal istiləşmənin qarşısını almaq səylərindən əl çəkməməyə çağırıb. O xəbərdarlıq edib ki, emissiyaların davam etməsi daşqınları, meşə yanğınlarını və iqlimlə bağlı digər fəlakətləri gücləndirir.
Bərpa olunan enerjinin sürətlə yayılmasına və bir çox ölkədə iqlim siyasətlərinin tətbiqinə baxmayaraq, UNEP gələcək temperatur artımını məhdudlaşdırmaq üçün emissiyaların təcili və əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmasının vacibliyini vurğulayıb.
