OMM Redaksiyası
AnewZ-in məlumatına görə, Paraqvayın vitse-prezidenti Pedro Alyana ölkədə bank böhranı fonunda Senatın Santyaqo Penyanı impiçment edərək vəzifədən uzaqlaşdırmasından sonra prezident olub.
52 yaşlı Kolorado Partiyasının nümayəndəsi 2028-ci ilin avqustunadək Penyanın prezidentlik müddətinin qalan hissəsini icra edəcək. O, rəqəmsal kredit təşkilatı “ueno”nun çökməsinin yaratdığı siyasi və maliyyə böhranı şəraitində vəzifəyə başlayıb.
Kredit təşkilatının iflası milyonlarla müştərinin hesablarına çıxışını məhdudlaşdırıb. Bu, Asunsionda küçə etirazlarına və maliyyə nəzarəti ilə bağlı suallara səbəb olub. Böhranın nəticələri çərşənbə axşamı Paraqvay Mərkəzi Bankının rəhbərinin istefasına da gətirib çıxarıb.
Deputatların bank böhranına görə məsuliyyət daşıdığını deməsindən sonra Penya hakim Kolorado Partiyasının yüksək vəzifəli şəxslərinin dəstəyini itirib. O, 2025-ci ilin martınadək “ueno”ya sahib olan qrupun biznes tərəfdaşı olub.
İmpiçmentdən sonra Penya cümə günü Asunsionda ev dustaqlığına alınıb. Prokurorlar onun etibardan sui-istifadə, nüfuz alveri və vəsaitləri mənimsəmə iddiaları ilə bağlı dindirilməsini gözlədiyini bildiriblər.
Penya istefasını ölkəyə daha çox zərər dəyməsinin qarşısını almaq və Paraqvaya sabitliyin qaytarılmasına töhfə vermək istəyi ilə əsaslandırıb. O, mövcudluğunun daha böyük parçalanma və qeyri-sabitliyə səbəb olmasını istəmədiyini, şəxsi taleyindən əvvəl ölkəni düşünməli olduğunu yazıb. Penya paraqvaylıları institutları bərpa etmək, etimadı qaytarmaq və böhrandan təsirlənənlərə dəstək vermək üçün birləşməyə çağırıb.
Pedro Alynananın siyasi karyerası
1974-cü ilin fevralında Paraqvay çayının sahilində yerləşən Pilar şəhərində doğulan Alyana siyasi karyerasını ölkənin nüfuzlu şəxslərindən biri və hakim Kolorado Partiyasının lideri olan sabiq prezident Orasio Kartesin dəstəyi ilə qurub.
Siyasətə gəlməzdən əvvəl bizneslə məşğul olub və basketbol oynayıb. 1991-ci ildə Paraqvayın milli basketbol komandasını təmsil edib. Siyasət Alyananın ailəsində də olub: hər iki valideyni yerli şura üzvü kimi fəaliyyət göstərib.
2006-cı ildə doğma şəhərinin meri seçilmək üçün ilk cəhdi uğursuz olub. İki il sonra isə Nyembuku departamentinin qubernatoru seçilib. 2013–2023-cü illərdə Deputatlar Palatasında çalışıb və həmin dövrdə palatanın sədri olub. Alyana vitse-prezident seçilməzdən əvvəl yeddi il Kolorado Partiyasına rəhbərlik edib.
Partiya elitası ilə sıx əlaqələri olan, təmkinli siyasətçi kimi tanınan Alyana Konqres üzvü Fabiana Souto ilə evlidir. Onların dörd övladı var.
Prezidentlik ambisiyaları və siyasi əlaqələri
Alyananın yüksəlişi sabiq prezident Orasio Karteslə yaxın siyasi əlaqələri ilə bağlı olub. O, 2021-ci ildə Senata seçilməyi planlaşdırsa da, sonradan Kartesin ona Penyanın vitse-prezidentliyə namizəd yoldaşı olmağı tövsiyə etdiyini deyib.
Alyana prezident olmaq istəyini gizlətməyib. Vitse-prezident vəzifəsinə başladıqdan bir il sonra o, gələcəkdə ölkənin ən yüksək postunu tutmaq arzusunda olduğunu açıq şəkildə bildirib. 2025-ci ildə Kartes onun mümkün namizədliyini açıq dəstəkləyib. Kolorado Partiyasının tədbirində tərəfdarları Alyananı “respublikanın növbəti prezidenti” kimi dəstəkləməyə çağıraraq ona “Pedro, sən mübarəksən” deyib.
Sonradan onların münasibətləri pisləşib. Kartes dəstəyini geri çəkdikdən sonra Alyana ondan uzaqlaşıb və oktyabrın 26-da sədaqətin “kor-koranə itaət”lə qarışdırılmamalı olduğunu bildirib.
Alyana 2028-ci il prezident seçkilərində iştirak etməyə hazırlaşırdı, lakin bank böhranı kəskinləşərkən bazar ertəsi partiyanın dekabrda keçiriləcək ilkin seçkilərində namizədliyini dayandırıb. O, başqalarının səhvlərinə görə məsuliyyət daşımayacağını da deyib. Bu açıqlama Penyadan getdikcə uzaqlaşmasının işarəsi kimi şərh olunub.
Qanunvericilər Penyanın vəzifədən kənarlaşdırılmasına səs verərkən Alyanaya qarşı impiçment prosesinin başlanmasını rədd ediblər. Bununla da o, planlaşdırılandan iki il əvvəl prezident postuna keçib.
Alyananın prezidentliyi Paraqvay üçün nə ifadə edə bilər?
Analitiklər Alyananın rəhbərliyi dövründə siyasətin əsasən davam etdiriləcəyini gözləyirlər. Bununla belə, Paraqvay maliyyə böhranı ilə mübarizə apararkən və 2028-ci il seçkilərinə hazırlaşarkən yeni prezident çətinliklərlə üzləşə bilər.
“Verisk Maplecroft”un Amerika üzrə baş analitiki Mariano Maçado Alyananın prezidentliyinin siyasətin davamlılığı, Kartesdən asılılıq və zəif mandat demək olduğunu bildirib.
Onun sözlərinə görə, Penyanın vəzifədən getməsi Paraqvayın investisiya cəlbediciliyini əsaslandıran başlıca tərəfdarın aradan çıxması deməkdir. Maçado ənənəvi makroiqtisadi siyasətin davam edəcəyini, lakin 2028-ci il seçkiləri ərəfəsində himayədarlıq xarakterli xərclərə təzyiqin artacağını gözləyir.
Xarici siyasətdə Alyana Paraqvayla ABŞ arasındakı sıx münasibətləri vurğulayıb. O, ötən ilin avqustunda “Infobae”yə müsahibəsində Tramp administrasiyasının “Amerikaların Qalxanı” regional təhlükəsizlik təşəbbüsünün Paraqvaya mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizəni gücləndirməyə kömək edəcəyini deyib.
Alyana həmçinin Paraqvayın Tayvanla diplomatik əlaqələrini, eləcə də İsraillə sıx münasibətlərini dəstəkləyib. Paraqvay Tayvanla rəsmi əlaqələri saxlayan azsaylı ölkələrdən biridir.
Yeni prezident qarşıdakı dövrdə bank böhranını həll etmək, ictimai etimadı bərpa etmək və Penyanın prezidentlik müddətinin qalan hissəsində ölkəni idarə etmək vəzifələri ilə üzləşəcək.
