OMM Redaksiyası
Paraqvay Senatı noyabrın 6-da, cümə günü, prezident Santyaqo Penyanı vəzifəsindən kənarlaşdırıb. “AnewZ”in məlumatına görə, iki gün davam edən impiçment prosesi “Ueno” bankının iflası və Penyanın bu qurumla əlaqələri ilə bağlı olub.
Senatorlardan 44-ü Penyanın təqsirli bilinməsinə səs verib. Partiyasının dəstəyini itirdikdən sonra cümə axşamı istefa verdiyini açıqlayan keçmiş prezident ev dustaqlığına yerləşdirilib. Qanunvericilər istefanı qəbul etmədikləri üçün impiçment prosesi davam edən müddətdə o, dövlət başçısı olaraq qalıb.
Vitse-prezident, 52 yaşlı mühafizəkar siyasətçi Pedro Alyananın 2028-ci ilədək olan müddətin qalan hissəsini başa çatdırmaq üçün prezident kimi and içməsi gözlənilir. O, hələ vəzifəyə başlamayıb və keçid prosesinin tamamlanmasını gözləyir.
Qanunvericilərin qərarı prezidentin əlavə araşdırma aparılmadan vəzifədən getməsinə imkan verməkdənsə, bank qalmaqalı ilə bağlı iddiaların tam araşdırılmasını istədiklərini göstərib. Böhran Paraqvayın siyasi elitasını sarsıdıb və ölkənin maliyyə sisteminin dayanıqlılığı ilə bağlı narahatlıq yaradıb.
Böhran Paraqvay Mərkəzi Bankının ölkənin sürətlə böyüyən rəqəmsal maliyyə qurumlarından biri olan “Ueno”ya müdaxiləsindən sonra başlayıb. Bank sürətlə genişlənərək milyonlarla müştəri cəlb edib; onların çoxunun əvvəllər bank hesabı olmayıb. Qurum maliyyə xidmətlərinə çıxışın genişləndirilməsi səylərində mühüm iştirakçıya çevrilib.
Sonradan bankın kredit siyasəti, idarəçiliyi və nüfuzlu siyasətçi və iş adamları ilə əlaqələri barədə narahatlıqlar yaranıb. Penya daha əvvəl şirkətin ana şirkətində pay sahibi olub. Mərkəzi bankın rəhbəri isə dövlət vəzifəsinə keçməzdən əvvəl “Ueno”ya rəhbərlik edib.
Bankın iflasından sonra Mərkəzi Bankın rəhbəri istefa verib, araşdırmaçılar isə baş verənləri aydınlaşdırmağa çalışarkən bir neçə yüksək vəzifəli rəhbər barəsində həbs qərarları çıxarılıb.
Prezidentə qarşı irəli sürülən iddialar
Müxalifət deputatları Penyanı maraqlar toqquşmasında və quruma lazımi nəzarətin təmin edilməməsində ittiham edirlər. İmpiçment təqdimatında pensiya fondları ilə bağlı qanun pozuntuları və bankla əlaqəli vəzifəli şəxsləri məsuliyyətdən qorumaq cəhdi olduğu iddia edilən məsələ də yer alıb.
Penya bütün ittihamları rədd edib. O, bankın iflasının tənzimləmə məsələsi olduğunu bildirib və hər hansı qanun pozuntusu törətdiyini inkar edib.
Prezidentin hüquq komandası onun vəzifədən getmək niyyətini artıq açıqladığını əsas gətirərək impiçment prosesinin mahiyyət etibarilə gərəksiz olduğunu müdafiə edir. Bununla belə, qanunvericilər prosesi davam etdirməkdə israrlıdırlar. İmpiçment qərarı prezident toxunulmazlığını aradan qaldıra və Penya barəsində əlavə hüquqi tədbirlərə yol aça bilər. Prokurorluq bank qalmaqalı ilə əlaqədar cinayət araşdırmalarına artıq başlayıb.
Əmanətlərə çıxış tələbi ilə etirazlar keçirilib
Siyasi böhran paytaxt Asunsion küçələrinə də yayılıb. Yüzlərlə sakin şəhərin mərkəzində etiraz edərək məsuliyyətin müəyyənləşdirilməsini və dondurulmuş hesablardakı vəsaitlərə daha tez çıxış tələb edib.
Cümə günü etirazçılar Mərkəzi Bankın qərargahı yaxınlığında toplaşaraq əmanətlərinin qaytarılmasını tələb ediblər. “Ueno” vasitəsilə dövlət ödənişləri alan təqaüdçülər də daxil olmaqla, bəzi şəxslər vəsaitlərinə çıxış imkanını qəfil itiriblər.
Hökumət kompensasiya prosesini sürətləndirmək üçün addımlar atıb. Məlumata görə, bəzi əmanətçilər bu həftə pullarını geri almağa başlayıblar. Bununla belə, qeyri-müəyyənliklə üzləşən müştərilərin narazılığı qalır.
Mərkəzi bankın maliyyə tənzimləyiciləri böhranın nəzarətdə saxlanıla biləcəyinə dair investorları əmin etməyə çalışırlar. Rəsmilər əmanətlərin böyük hissəsinin qorunacağına və böhranın Paraqvay bank sektorunun digər hissələrinə yayılmasının qarşısının alınacağına söz veriblər.
Vəziyyəti Paraqvayın ən böyük ticarət tərəfdaşı olan qonşu Braziliya da yaxından izləyir. Region rəsmiləri uzun sürən siyasi qarşıdurmanın dondurulmuş əmanətlərə görə ictimai narazılıqla birləşərək daha geniş qeyri-sabitliyə səbəb ola biləcəyindən ehtiyat edirlər.
“Ueno”nun yüksək vəzifəli rəhbərləri məhkəməni gözləyərkən həbsxanaya köçürülüblər. Bu, son illərdə Paraqvayın ən ciddi siyasi böhranlarından birinə çevrilən qalmaqalın hüquqi nəticələrinin genişləndiyini göstərir.
