OMM Redaksiyası
Özbəkistan uzun illər əsasən xam pambıq istehsalı və yığımı ilə tanınıb. Hazırda ölkə bu xammaldan əldə olunan əlavə dəyərin daha böyük hissəsini daxildə saxlamaq, pambığı iplik, trikotaj parça və hazır tekstil məhsullarına çevirərək beynəlxalq bazarlara çıxarmaq istəyir.
2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Özbəkistanın tekstil məhsulları ixracı təxminən 2,3 milyard dollar təşkil edib. Bu göstərici ölkənin ümumi ixracının 7,3 faizinə bərabərdir. İxracda hazır tekstil məhsullarının payı 52 faiz, ipliyin 28 faiz, trikotaj parçanın 11 faiz, digər parçaların isə 6 faiz olub.
Yerli istehsal genişlənir
Özbəkistanda daxili istehsalın həcmi də artır. 2025-ci ildə iri müəssisələr 70,1 min ton trikotaj parça istehsal edib. Bu, 2024-cü ilin göstəricisi ilə müqayisədə 32,5 faiz çoxdur.
Fərqanə şəhərində fəaliyyət göstərən “Fergana Global Textile” şirkəti bu dəyişimin nümunələrindən biridir. 2020-ci ilin avqustunda açılan müəssisədə daranmış və qarışıq iplik, həmçinin boyanmış və çap edilmiş trikotaj parçalar istehsal olunur. İstehsal xətlərində “Rieter”, “Murata”, “USTER” və “Mayer & Cie” şirkətlərinin avadanlıqlarından istifadə edilir.
Şirkətin məlumatına görə, istehsal zənciri pambıq və iplik hazırlığından trikotaj, boyama və geyim istehsalına qədər bütün mərhələləri əhatə edir. Fərqanə müəssisəsində 1 500-dən çox iş yeri yaradılıb.
Ənənəvi toxuculuq irsi ilə müasir istehsal
Özbəkistanın tekstil sənayesi tamamilə yeni sahə deyil. Ölkədə, xüsusilə Margilan şəhərində atlas və adras parçaları ilə bağlı qədim ipəkçilik və toxuculuq ənənələri mövcuddur. Bu parçaların hazırlanma texnikası 2023-cü ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.
Ənənəvi Özbəkistan tekstilləri parlaq rəngləri və sapların toxunmazdan əvvəl boyanması ilə yaradılan ikat üslublu naxışları ilə seçilir. UNESCO atlas və adras istehsalında sapların əllə əyirilməsi, boyanması və toxunması kimi proseslərin tətbiq edildiyini bildirir.
Bu irs “Fergana Global Textile” kimi müəssisələrdəki kütləvi istehsaldan fərqlənir. Müəssisədə boyama və çap sənaye üsulu ilə aparılır. Şirkətin məhsulları arasında Single Jersey, Interlock, Ribana, Pique və Honeycomb trikotaj parçaları, eləcə də müxtəlif üsullarla boyanmış məhsullar yer alır.
Tekstil məhsulları 75 ölkəyə ixrac edilir
Özbəkistanın tekstil məhsulları 2025-ci ildə 75 ölkəyə göndərilib. Əsas bazarlar arasında Rusiya, Türkiyə, Belarus, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Çin, Almaniya və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri olub.
Ölkə hazır tekstil, trikotaj və toxunma məhsulları ilə Əlcəzair, Anqola, Yunanıstan və Küveyt kimi bazarlara da çıxıb. Özbəkistanın Texniki Tənzimləmə Agentliyinin məlumatına əsasən, “Fergana Global Textile” şirkəti 2025-ci ildə 14 ölkəyə təxminən 17 milyon dollar dəyərində məhsul ixrac edib.
Şirkət iplik, trikotaj parça və hazır trikotaj məhsulları istehsal edir. Qoştəpə rayonunun meri Anvarjon Abdullayev bildirib ki, bu il rayonda 6 400 hektar sahədə pambıq əkilib və 33 min ton məhsul əldə edilməsi hədəflənir.
Onun sözlərinə görə, pambıq sahələrinin təxminən 90 faizinin bu il mexaniki üsulla yığılması gözlənilir. Fermerlər sahələri pambıqyığan texnikanın işləməsi üçün hazırlayırlar. Bu ildən fermer təsərrüfatlarının üzvləri yalnız maşınların işləyəcəyi sahələrdə maneələri aradan qaldırırlar.
Abdullayev bütün istehsal prosesinin beynəlxalq əmək standartlarına uyğun aparıldığını qeyd edərək pambıq yığımında məcburi əməyin və uşaqların iştirakının olmadığını bildirib.
Bu göstəricilər Özbəkistanın pambıq istehsalçısından tam tekstil təchizat zəncirində rəqabət aparan ölkəyə çevrilməyə çalışdığını göstərir. Ölkə xammalı daxildə daha çox emal edərək lif və iplikdən parçaya, oradan isə hazır məhsula qədər istehsal mərhələlərini genişləndirir.
