OMM Redaksiyası
Özbəkistanın Buxara vilayətində ümumi dəyəri 7,8 milyard dollar olan 145 investisiya layihəsinə start verilib. Layihələr 14 mindən çox iş yeri yaratmaq, sənaye istehsalını və ixracı artırmaq, eləcə də iqtisadi artımı paytaxt Daşkənddən kənara yaymaq məqsədi daşıyır. AnewZ-in məlumatına görə, açılış mərasimində prezident Şavkat Mirziyoyev iştirak edib.
Mərasim noyabrın 3-də keçirilib. Proqrama 654 milyon dollar dəyərində 55 obyektin istifadəyə verilməsi, həmçinin 7,1 milyard dollarlıq 90 yeni layihənin tikintisinə başlanması daxildir.
İnvestisiya proqramı Buxarada genişlənən sənaye bazasına əsaslanır. Son doqquz ildə regiona 9,5 milyard dollar xarici investisiya cəlb edilib, 6 minə yaxın istehsal müəssisəsi yaradılıb və 120 min daimi iş yeri açılıb.
Yeni layihələrin sənaye bazasını genişləndirməsi, emal sənayesini gücləndirməsi və ixrac imkanlarını artırması nəzərdə tutulur.
Enerji və istehsal layihələri
Buxara Özbəkistanın neft-qaz sənayesinin əsas mərkəzlərindən biridir. Bu baza emal və neft-kimya sahələrinə yeni investisiyalar üçün imkan yaradır.
Ən iri layihələrdən biri “Tekhnochem” neft-kimya klasterinin 292 milyon dollarlıq genişləndirilməsidir. Layihənin 2028-ci ilin sonunadək başa çatdırılması planlaşdırılır. Genişləndirmə illik emal gücünü 400 min ton artıracaq və 700 iş yeri yaradacaq.
Buxara Neft Emalı Zavodunda isə 328 milyon dollarlıq modernləşdirmə aparılır. Məqsəd müəssisənin illik emal gücünü 5 milyon tona çatdırmaq və “Euro-5” standartlarına uyğun, o cümlədən AI-92 və AI-95 markalı yüksək keyfiyyətli benzinin istehsalını artırmaqdır.
Zavodda 3 200-dən çox işçi çalışır. Müəssisə 2026-cı ilin ilk doqquz ayında 1,36 milyon ton neft məhsulu istehsal edib.
İnvestisiya proqramına neft-qazdan kənar layihələr də daxildir. Yeni külək elektrik stansiyalarının tikintisi planlaşdırılır. Kaqan rayonunda 165 milyon dollara başa gələcək tullantıların enerjiyə çevrilməsi zavodu məişət tullantılarından elektrik enerjisi istehsal edəcək.
Romitan rayonunda mövcud tekstil sənayesini genişləndirmək üçün 400 milyon dollarlıq pambıq və tekstil kompleksi yaradılacaq.
Turizm və infrastruktur layihələri
İnvestisiya proqramında Buxaranın tarixi irsinə əsaslanan turizm layihələri də yer alıb. Məqsəd turistlərin regionda daha uzun müddət qalmasını təşviq etmək və beynəlxalq tədbirlər cəlb etməkdir.
50 hektar, yəni 0,5 kvadratkilometr ərazini əhatə edən 105 milyon dollarlıq turizm mərkəzi yaradılır. Burada hotellər, muzey, sərgi zalı, ailəvi qonaq evləri, sənətkarlıq mərkəzləri və 2 000 yerlik amfiteatr olacaq.
Həmçinin 60 milyon dollarlıq konqres zalı və “Hilton Garden Inn”, “Holiday Inn” daxil olmaqla beynəlxalq hotel layihələri nəzərdə tutulur. Yeni obyektlərin konfrans və böyük tədbirlərin keçirilməsinə, eləcə də regionun turizm imkanlarının genişlənməsinə xidmət etməsi planlaşdırılır.
Proqrama su təchizatı və nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi də daxildir. Ümumi dəyəri 633 milyon dollar olan iki su layihəsinin təxminən 2 milyon sakinin su təminatını yaxşılaşdıracağı gözlənilir. Dəyəri 565 milyon dollar olan yeddi yol layihəsi isə nəqliyyat əlaqələrini yaxşılaşdırmaq və Buxaranın regional tranzit mərkəzi kimi rolunu gücləndirmək məqsədi daşıyır.
Buxara vilayətində təxminən 2,1 milyon nəfər yaşayır, ərazisi isə 40 200 kvadratkilometrə yaxındır. Müqayisə üçün, Daşkənd vilayətinin əhalisi təxminən 3,8 milyon, sahəsi isə 15 300 kvadratkilometrdir.
Bu göstəricilər iki region arasında əhali sıxlığı fərqini və onların üzləşdiyi müxtəlif təzyiqləri əks etdirir. İş yerlərinin, investisiyaların və xidmətlərin paytaxt ətrafında cəmləşməsi mənzil, nəqliyyat və ictimai infrastruktura yükü artıra bilər. Digər regionlarda iqtisadi imkanların genişlənməsi insanların iş tapmasına və biznes qurmasına yaşadıqları yerə daha yaxın şərait yarada bilər.
Buxaranın proqramı regionun enerji resurslarından, kənd təsərrüfatı istehsalından, sənaye müəssisələrindən və beynəlxalq səviyyədə tanınan mədəni irsindən yararlanaraq bu istiqamətdə dəyişiklikləri dəstəkləməyi hədəfləyir.
14 mindən çox iş yeri ilə yanaşı, layihələrin 510 milyon dollar ixrac gəliri və 22 trilyon sum həcmində sənaye istehsalı yaratması gözlənilir. Əsas məsələ planlaşdırılan investisiyaların fəaliyyət göstərən müəssisələrə, davamlı məşğulluğa və uzunmüddətli iqtisadi artıma çevrilməsidir.
Layihələr uğurla həyata keçirilərsə, Buxaranın sənaye, turizm və biznes mərkəzi kimi mövqeyi möhkəmlənə, Özbəkistan iqtisadiyyatı isə coğrafi baxımdan daha balanslı inkişaf edə bilər.
