OMM Redaksiyası
Özbəkistan Mərkəzi Asiya ölkələri və Azərbaycanla iqtisadi əlaqələri dərinləşdirmək üçün bir sıra təşəbbüslər irəli sürüb. Təkliflərə ortaq süni intellekt infrastrukturu, kritik minerallar üzrə regional ittifaq və 2035-ci ilədək ticarət strategiyası daxildir.
Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev təşəbbüsləri Türkmənistanın Avaza şəhərində keçirilən Mərkəzi Asiya və Azərbaycan dövlət başçılarının səkkizinci Məşvərət Görüşündə açıqlayıb. O, regional iqtisadi artımı dəstəkləyəcək birgə layihələr üçün ticarət, sənaye, nəqliyyat, enerji və texnologiya sahələrində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə çağırıb.
2035-ci ilədək ticarət strategiyası təklif olunur
Mirziyoyev ticarət maneələrinin azaldılması, sənaye əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi və birgə investisiyaların təşviqi məqsədilə 2035-ci ilədək nəzərdə tutulan hərtərəfli regional ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq proqramı təklif edib.
O, strategiyanın əsas prinsipini “altı iqtisadiyyat, bir məhsul” kimi təsvir edib. Bu yanaşma altı ölkəni əhatə edən inteqrasiya olunmuş sənaye və texnoloji təchizat zəncirlərinin yaradılmasını nəzərdə tutur.
Özbəkistan Prezidenti 2027-ci ildə Xivədə Mərkəzi Asiya–Azərbaycan biznes forumunun keçirilməsini və sərhədlərarası investisiya layihələrinə maliyyə və texniki dəstək göstərəcək yeni platformanın yaradılmasını da təklif edib.
Nəqliyyat, enerji və texnologiya təşəbbüsləri
Mirziyoyev əsas dəmir yolu və avtomobil yolu layihələrinin daha yaxşı əlaqələndirilməsinə, regional nəqliyyat şəbəkəsinin inteqrasiyasına çağırıb. O, regional infrastrukturun inkişafı şurasının yaradılması istiqamətində işlərin sürətləndirilməsini də təklif edib.
Enerji sahəsində Özbəkistan regionun aşağı karbonlu enerji potensialından istifadə üçün birgə strategiya hazırlamağı irəli sürüb. Təklif elektrik enerjisinin istehsalının, saxlanmasının və sərhədlərarası ötürülmə şəbəkələrinin əlaqələndirilməsini əhatə edir.
Özbəkistan su ehtiyatlarının idarə olunması və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üzrə əməkdaşlığın gücləndirilməsinə, rəqəmsal monitorinqin tətbiqinə, suvarma şəbəkələrinin yenilənməsinə və suya qənaət edən texnologiyalardan istifadəyə də çağırıb.
Texnologiya təşəbbüsləri arasında altı ölkənin milli məlumat mərkəzləri üzərində qurulacaq ortaq süni intellekt hesablama infrastrukturunun yaradılması yer alıb. Şəbəkə iştirakçılara hesablama resurslarını birləşdirməyə, səmərəliliyi artırmağa və süni intellektlə digər rəqəmsal layihələrin inkişafını sürətləndirməyə imkan verəcək.
Mirziyoyev Özbəkistanın Mərkəzi Asiya–Cənubi Koreya sammitində ilk dəfə irəli sürdüyü Kritik Minerallar üzrə Regional Alyansın yaradılmasına başlanılmasını da istəyib. O, regiondakı kritik mineral ehtiyatlarını göstərən birgə rəqəmsal xəritənin hazırlanmasını təklif edib.
Hava çirkliliyinin azaldılması üçün “Mərkəzi Asiyanın Təmiz Havası” beynəlxalq konsorsiumu çərçivəsində pilot proqramın başladılması nəzərdə tutulur. Proqram sənaye zonalarının, kənd təsərrüfatı klasterlərinin və nəqliyyat qovşaqlarının müasirləşdirilməsini əhatə edə bilər.
Özbəkistan 2027-ci ildə Aral dənizini xilasetmə üzrə Beynəlxalq Fondun sədrliyini öz üzərinə götürəcək. Mirziyoyev bildirib ki, Daşkənd yeni ekoloji layihələr irəli sürməyi, maliyyə vəsaiti cəlb etməyi və su ehtiyatlarından istifadə məsələsində Əfqanıstanla dialoqu davam etdirməyi planlaşdırır.
Regionda əmək bazarının dəyişən tələblərinə uyğun kadr hazırlığı üçün Tələb Olunan Peşə və Bacarıqların Regional Atlasının yaradılması təklif olunub. Təşəbbüs altı ölkənin əmək bazarı proqnozlarını birləşdirərək bacarıq çatışmazlığını və yeni iş imkanlarını müəyyənləşdirməyi, universitet və texniki kolleclərdə təlimlərin gələcək ehtiyaclara uyğunlaşdırılmasını hədəfləyir.
Görüş çərçivəsində Mirziyoyev Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovla da danışıqlar aparıb. Tərəflər Strateji Tərəfdaşlıq üzrə Ali Şuranın yaradılması haqqında saziş imzalayıblar.
Liderlər ikitərəfli ticarətin əhəmiyyətli dərəcədə artırılmasını, sənaye, enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı və su təsərrüfatı sahələrində birgə layihələrin başlanmasını müzakirə ediblər. Ticarət əlaqələrinin inkişafında Şavat–Daşoğuz sərhəd ticarət zonası da rol oynayıb.
Yeni şura Özbəkistan və Türkmənistan arasında siyasi dialoqun və praktiki əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün çərçivə rolunu oynayacaq.
