OMM Redaksiyası
Nobel mükafatı laureatı Cefri Hinton süni superintellektin hazırlanmasını sürətləndirməyə qarşı çıxıb. O bildirib ki, insanlardan daha qabiliyyətli sistemlərin təhlükəsizliyini və onların nəzarətdə saxlanılmasını təmin etmək üçün hələ kifayət qədər elmi əsas yoxdur.
Hinton: superintellekt yarışına başlamaq “çox ağılsızlıq” olardı
Müasir süni intellektin əsasını qoyan tədqiqatçılardan biri olan britaniyalı-kanadalı kompüter alimi “The Times” qəzetinə açıqlamasında superintellektin hazırlanmasına təhlükəsizlik məsələləri həll edilmədən başlanılmasını tənqid edib.
“İndi superintellekt hazırlamağa başlamaq çox ağılsızlıq olardı. Çünki onun təhlükəsiz şəkildə yaradılmasının və nəzarətdə saxlanılmasının mümkünlüyü barədə elmi konsensus yoxdur”, – Hinton deyib.
Onun sözlərinə görə, əsas risk yalnız güclü süni intellekt sistemlərinin səhv etməsi deyil. İnsanlardan daha intellektual sistemlərin nəzarətdən çıxması və hətta idarə edilməsinin mümkünsüzləşməsi bəşəriyyət üçün ciddi təhlükə yarada bilər.
Bəşəriyyətin məhvi riski 10-20 faiz qiymətləndirilir
Hinton daha əvvəl süni intellektin qarşıdakı 30 il ərzində insanların məhvinə səbəb olma ehtimalını 10-20 faiz aralığında qiymətləndirib. O, bu proqnozunu texnoloji inkişafın gözləniləndən daha sürətli getməsi ilə əsaslandırıb.
Alim hesab edir ki, bəşəriyyət özündən daha ağıllı varlıqlarla qarşılıqlı əlaqə təcrübəsinə malik deyil. Bu səbəbdən insanın idrak qabiliyyətlərini üstələyən maşınların ortaya çıxması əvvəlki texnoloji yeniliklərdən prinsipial şəkildə fərqlənir.
Hinton həmçinin müasir süni intellekt sistemlərinin yalnız təlim məlumatlarındakı nümunələri təkrarlaması fikri ilə razılaşmır. Onun qənaətinə görə, qabaqcıl dil modelləri semantik və abstrakt anlayışları dərk edə bilir.
Hökumətlərə daha fəal rol çağırışı
Hinton hesab edir ki, qabaqcıl süni intellektin inkişafına nəzarət yalnız texnologiya şirkətlərinin özünütənzimləməsinə buraxılmamalıdır. Onun fikrincə, hökumətlər və tənzimləyici qurumlar bu prosesin istiqamətini müəyyənləşdirməlidir.
Alim texnoloji innovasiyanı avtomobilin sürətləndiricisinə, dövlət tənzimləməsini isə həmin avtomobilin istiqamətini müəyyən edən sükan mexanizminə bənzədib. O, bazar qüvvələrinin süni intellektin yaratdığı riskləri təkbaşına aradan qaldıracağına da inanmır.
Hintonun sözlərinə görə, kommersiya rəqabəti şirkətləri daha güclü sistemlər yaratmağa sövq edir. Beynəlxalq rəqabət isə şirkətlərin təhlükəsizlik tədbirlərinə vaxt ayırmaqdan çəkinməsinə səbəb ola bilər. O, bu problemin Çinlə Qərb ölkələri arasındakı texnoloji rəqabət fonunda daha da kəskinləşdiyini vurğulayıb.
Hintonun süni intellektlə bağlı fəaliyyəti
Hinton uzun illər “Google” şirkətində çalışıb və müasir maşın öyrənməsinin sürətli inkişafına töhfə verən tədqiqatlarda iştirak edib. O, 2023-cü ildə şirkətdən ayrılaraq süni intellektin riskləri barədə daha sərbəst danışmaq istədiyini bildirib.
2024-cü ildə Hinton və Con Hopfild süni neyron şəbəkələri ilə maşın öyrənməsini mümkün edən kəşf və ixtiralara görə Fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülüblər.
Hinton hesab edir ki, bəşəriyyət güclənən süni intellektin inkişafına və idarə olunmasına hələ təsir göstərə bilər. Lakin şirkətlərin imkanları insanları üstələyən sistemlər yaratmaq uğrunda yarışması təhlükəsizlik mexanizmlərinin qurulması üçün mövcud imkanları məhdudlaşdıra bilər.
