OMM Redaksiyası
Məzuniyyət pulu nədir və kimlərə şamil olunur?
Məzuniyyət pulu işçinin əmək məzuniyyətində olduğu günlər üçün ona ödənilən orta əmək haqqıdır. Bu hüquq Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi ilə tənzimlənir və əmək müqaviləsi ilə çalışan bütün işçilərə şamil edilir. Məzuniyyətdə olduğu müddətdə işçinin iş yeri, vəzifəsi və sonuncu əmək haqqından az olmamaqla orta əmək haqqı saxlanılır (maddə 111.1).
Birinci iş ili üçün məzuniyyət hüququ əmək müqaviləsi bağlandıqdan altı ay sonra yaranır (maddə 131.1). Ödənişli əsas məzuniyyət 21 təqvim günündən az ola bilməz, Məcəllənin 114.3-cü maddəsində sadalanan işçilər üçün isə 30 təqvim günüdür.
Məzuniyyət haqqını öz rəqəmlərinizlə hesablamaq üçün məzuniyyət kalkulyatorundan istifadə edə bilərsiniz. Kalkulyator 16 yanvar 2026-cı ildən qüvvədə olan qaydalara əsaslanır.
Məzuniyyət haqqının hesablanması prosesi
Hesablama zamanı aşağıdakı addımlar ardıcıllıqla yerinə yetirilir (maddə 140):
- Dövrün müəyyən edilməsi: Məzuniyyətin verildiyi aydan əvvəlki 12 təqvim ayı əsas götürülür (140.1). İşçi 12 aydan az işləyibsə, faktiki işlədiyi tam təqvim ayları götürülür (140.2).
- Gəlirlərin cəmlənməsi: Həmin 12 ay ərzində işçiyə hesablanmış əmək haqqı cəmlənir.
- Orta aylıq əmək haqqının tapılması: Cəmlənmiş məbləğ 12-yə bölünür.
- Bir günlük məbləğ: Orta aylıq əmək haqqı ayın təqvim günlərinin orta illik miqdarına — 30,4-ə bölünür (140.3).
- Məzuniyyət haqqı: Bir günlük məbləğ məzuniyyətin təqvim günlərinin sayına vurulur (140.3).
Düstur belədir: 12 ayın əmək haqqı ÷ 12 ÷ 30,4 × məzuniyyət günlərinin sayı.
Məzuniyyət dövrünə düşən, iş günü hesab olunmayan bayram günləri, ümumxalq hüzn günü və səsvermə günü məzuniyyət günü sayılmır və ödənilmir, lakin məzuniyyət bu günlərin sayı qədər uzadılır (maddə 114.6). Şənbə və bazar günləri isə məzuniyyət günlərinə daxildir.
Hesablamada nəzərə alınan aylardan biri işçinin təşəbbüsü olmadan ödənişsiz məzuniyyətdə, qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə və ya işçinin təqsiri olmadan boşdayanmada keçibsə, həmin ay ona yaxın tam işlənmiş təqvim ayı ilə əvəz olunur (140.1).
Hesablamaya daxil edilən və edilməyən ödənişlər
Hansı ödənişlərin cəmə daxil edildiyini Nazirlər Kabinetinin 25 avqust 1999-cu il tarixli 137 nömrəli qərarı ilə təsdiq olunmuş siyahı müəyyən edir. Bu siyahıya görə:
| Nəzərə alınır | Nəzərə alınmır |
|---|---|
| faktiki işlənmiş vaxt üçün tarif (vəzifə) maaşı | birdəfəlik mükafatlar; yubiley, bayram və ad günü ilə bağlı ödənclər |
| əməyin ödənilməsi sistemi üzrə verilən mükafatlar | maddi yardım şəklində verilən ödənişlər |
| daimi əlavələr (ağır və zərərli şərait, gecə işi, staj, elmi dərəcə və s.) | ezamiyyət ödəmələri |
| iş vaxtından artıq işə, istirahət və bayram günlərində işə görə ödəniş | istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiya |
| əvvəlki məzuniyyət dövrü üçün saxlanılan orta əmək haqqı | mülki-hüquqi müqavilələr üzrə ödəmələr |
| müvəqqəti əmək qabiliyyətinin itirilməsinə, hamiləliyə və doğuşa görə müavinətlər | pulsuz verilən yemək, yol, iş paltarı və s. dəyəri |
Deməli, əvvəlki məzuniyyət haqqı və xəstəlik müavinəti cəmdən çıxarılmır, əksinə, cəmə daxil edilir.
Ödəniş müddəti və vergi öhdəlikləri
İşəgötürən məzuniyyət haqqını məzuniyyətin başlanmasına ən geci 3 gün qalmış ödəməlidir (maddə 140.5). Əmək və ya kollektiv müqavilədə başqa müddət nəzərdə tutula bilər, lakin bu müddət növbəti əmək haqqının (avansın və ya qalan hissənin) verildiyi gündən gec ola bilməz. Pul məzuniyyət başlandıqdan sonra ödənilibsə, işçinin tələbi ilə məzuniyyətin başlanğıcı pulun faktiki verildiyi gündən hesablana bilər (140.6).
Məzuniyyət haqqından da aylıq əmək haqqından tutulan ödənişlər tutulur: gəlir vergisi, məcburi dövlət sosial sığorta haqqı, işsizlikdən sığorta haqqı və icbari tibbi sığorta haqqı. Dövlət Vergi Xidmətinin izahına görə, məzuniyyət haqqının hər aya düşən hissəsi həmin ayın əmək haqqına əlavə edilir və birlikdə vergiyə cəlb olunur. Tutulmaların məbləğini əmək haqqı kalkulyatoru ilə yoxlaya bilərsiniz.
Qeyri-müəyyən hallar və tövsiyələr
İşçi məzuniyyətədək on iki təqvim ayından az əmək münasibətində olduqda orta aylıq əmək haqqı faktiki işlənmiş tam təqvim ayları əsasında hesablanır (maddə 140.2).
16 yanvar 2026-cı ildən məzuniyyət dövründə saxlanılan orta əmək haqqı sonuncu əmək haqqından az olmamalıdır (maddə 111.1). Məcəllə bu müqayisənin necə aparılacağını göstərmir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin izahında hər ay üzrə müqayisə aparılır: məzuniyyət haqqı işçinin həmin ay məzuniyyətə düşən iş günləri üçün alacağı maaşdan az olmamalıdır. Bu izahdır, Məcəllənin normasında belə qayda yazılmayıb. Mübahisəli hallarda Nazirliyə və ya Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Yoxlama siyahısı
- Son 12 ayın əmək haqqı cəmlənibmi?
- Birdəfəlik mükafatlar və maddi yardım cəmdən çıxarılıbmı? Əvvəlki məzuniyyət haqqı və xəstəlik müavinəti cəmə daxil edilibmi?
- Bayram və hüzn günləri məzuniyyət günlərindən çıxılıb, məzuniyyət onların sayı qədər uzadılıbmı?
- Ödəniş məzuniyyətə ən geci 3 gün qalmış edilirmi?
- Vergi və sosial sığorta tutulmaları nəzərə alınıbmı?
Hesablama üçün hazırlıq və sənədləşmə
Məzuniyyət haqqının düzgün hesablanması üçün mühasibatlıq şöbəsinə aşağıdakı məlumatlar təqdim edilməlidir:
- Məzuniyyətin başlama və bitmə tarixi (ərizə və ya əmr əsasında).
- Son 12 ay üzrə hesablanmış əmək haqqı barədə rəsmi məlumatlar.
- İşçinin məzuniyyət hüququ olan günlərin sayı: əsas məzuniyyət, əmək stajına (5–10 il — 2, 10–15 il — 4, 15 ildən çox — 6 təqvim günü, maddə 116.1) və əmək şəraitinə görə (ən azı 6 təqvim günü, maddə 115.1) əlavə günlər, uşaqlı qadınlar üçün əlavə günlər (14 yaşınadək iki uşaq — 2, üç və daha çox uşaq və ya əlilliyi olan uşaq — 5 təqvim günü, maddə 117.1). Əmək şəraitinə və staja görə əlavə günlərin hər ikisi əsas məzuniyyətə birləşdirilir (maddə 136.2).
Mümkün problemlər və imtina halları
Hesablama zamanı yaranan əsas çətinliklər işçinin stajının 12 aydan az olması və ya mükafatların hesablanma qaydası ilə bağlıdır. Əməyin ödənilməsi sistemi ilə nəzərdə tutulan mükafatlar cəmə daxil edilir, birdəfəlik mükafatlar isə daxil edilmir (Nazirlər Kabinetinin 137 nömrəli qərarı). Əgər hesablamada uyğunsuzluq aşkar edilərsə, işçi izahat üçün işəgötürənə müraciət etməlidir.
Praktik nümunə
İşçinin son 12 ayda aylıq əmək haqqı 1 000 manat olub və o, 21 təqvim günlük məzuniyyətə çıxır:
| Addım | Hesablama | Nəticə |
|---|---|---|
| 12 ayın əmək haqqı | 1 000 × 12 | 12 000 manat |
| Orta aylıq əmək haqqı | 12 000 ÷ 12 | 1 000 manat |
| Bir günlük məbləğ | 1 000 ÷ 30,4 | 32,89 manat |
| Məzuniyyət haqqı (vergilərdən əvvəl) | 32,89 × 21 | 690,79 manat |
Bu məbləğ işçinin həmin ay məzuniyyətə düşən iş günləri üçün alacağı maaşdan az olarsa, Nazirliyin izahına görə həmin maaş ödənilir. Məsələn, aylıq maaşı 1 000 manat olan işçi 6–13 fevral 2026-cı il tarixlərində 8 günlük məzuniyyətə çıxarsa, düsturla 263,16 manat alınır. Lakin fevralın 20 iş günündən 6-sı məzuniyyətə düşdüyü üçün 1 000 ÷ 20 × 6 = 300 manat ödənilir.
Yoxlama siyahısı
- Məzuniyyət əmri rəsmiləşdirilibmi?
- Son 12 ayın əmək haqqı cəmindən birdəfəlik ödənişlər çıxılıbmı?
- Ödəniş məzuniyyətin başlanmasına ən geci 3 gün qalmış icra olunurmu?
- Vergi və sosial sığorta tutulmaları düzgün hesablanıbmı?
Rəsmi məlumatı necə yoxlamalı?
Məzuniyyət haqqı ilə bağlı normaları Əmək Məcəlləsinin 111, 114–117, 131, 136 və 140-cı maddələrində, nəzərə alınan ödənişlərin siyahısını isə Nazirlər Kabinetinin 137 nömrəli qərarında yoxlaya bilərsiniz. Qeyri-müəyyən məsələlərlə bağlı Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin rəsmi izahlarını əsas götürün.
Yoxlanılıb: 14 oktyabr 2026.
Mənbələr
- Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi — e-qanun.az
- 30 dekabr 2025-ci il tarixli 332-VIIQD nömrəli Qanun (məzuniyyətə dair dəyişikliklər) — e-qanun.az
- Nazirlər Kabinetinin 25 avqust 1999-cu il tarixli 137 nömrəli qərarı — e-qanun.az
- Dövlət Vergi Xidməti — suallar və cavablar
- Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi
