OMM Redaksiyası
İsrailin yeni seçilmiş parlamentinin deputatları çərşənbə axşamı and içiblər. Prezident İsaak Hersoq qanunvericiləri növbədənkənar seçkidən yayınmağa çağırıb, keçmiş general Gadi Eizenkot isə hökumət qurmaq üçün koalisiya formalaşdırmağa çalışır.
Oktyabrın 27-də keçirilən seçkidə Baş nazir Benjamin Netanyahu parlament çoxluğunu itirib. Bununla belə, onun rəqibləri də hakimiyyətə gəlmək üçün aydın yol tapa bilməyiblər.
Hersoq bazar günü Eizenkota hökumət qurmağı tapşırıb. Eizenkot və müttəfiqləri parlamentdə çoxluğa çatmır, potensial koalisiya tərəfdaşları ilə də hələ razılıq əldə etməyiblər. Nə Eizenkot, nə də Netanyahu hökumət qura bilməsə, İsraildə yenidən seçki keçirilə bilər.
Hersoq kompromisə çağırıb
Andiçmə mərasiminə sədrlik edən Hersoq deputatları siyasi fikir ayrılıqlarına baxmayaraq əməkdaşlığa səsləyib.
“Təkrar seçkidən yayınmaq üçün əlinizdən gələni etməlisiniz. Kompromis naminə, hətta rəqiblər arasında da, əl uzadın. Bir-birinizə xoş niyyətlə yanaşın. Burada görüləsi çox iş var və bunun üçün bu palatanın hər bir hissəsində olan bacarıq və təcrübə tələb olunur”, – Hersoq deyib.
O, həmçinin parlamentin 7 oktyabr “faciəsini” araşdırmaq və anlamaq üçün “heç bir fürsəti əldən verməməyə borclu olduğunu” vurğulayıb. İsrail İran və onun müttəfiqlərindən gələn təhdidlərlə üzləşməkdə davam edir.
Parlamentdə qüvvələr nisbəti
AnewZ-in məlumatına görə, Netanyahu yeni hökumət qurulana qədər müvəqqəti baş nazir olaraq qalacaq. Onun sağçı “Likud” partiyası və ifrat sağçı, ultra-pravoslav müttəfiqləri gözləniləndən yaxşı nəticə göstərsələr də, parlament çoxluğunu itiriblər.
| Siyasi qüvvə | Knessetdə yer sayı |
|---|---|
| Netanyahunun “Likud” partiyası və müttəfiqləri | 53 |
| Eizenkotun mərkəz-sağçı “Yaşar” partiyası və müttəfiqləri | 48 |
| Ərəb partiyaları | 19 |
Knessetdə ümumilikdə 120 yer var. Netanyahunun hakimiyyətinə qarşı ortaq mövqeləri nəzərə alınarsa, ərəb partiyaları Eizenkotun hökumət qurmaq cəhdində həlledici rol oynaya bilər.
Yeni parlamentin gündəliyi
Siyasi dalana baxmayaraq, yeni Knesset Eizenkotun seçki kampaniyasında irəli sürdüyü bir sıra vədləri həyata keçirə bilər. Bunlara HƏMAS-ın 2023-cü il oktyabrın 7-dəki hücumlarını araşdırmaq üçün dövlət komissiyasının yaradılması daxildir.
Ərəb partiyaları bu araşdırmanı dəstəkləyir, Netanyahu isə əsasən onun əleyhinə çıxıb. Parlament çoxluğu hazırkı Knesset sədrini də vəzifəsindən kənarlaşdıra bilər; sədr “Likud” partiyasındandır.
Parlamentin rəsmi açılışından bir neçə dəqiqə sonra Eizenkot və müttəfiqləri araşdırma komissiyasının yaradılması və baş nazirə müddət məhdudiyyəti qoyulması ilə bağlı qanun layihələri təqdim ediblər.
Onlar həmçinin mübahisəli məhkəmə islahatının və Netanyahunun hökuməti dövründə son dörd ildə qəbul edilmiş digər qanunların ləğvini təklif ediblər.
Hökumət qurmaq üçün üç variant
Eizenkotun hökumət qurmaq üçün dekabrın 6-dək vaxtı var. O, müddətin dekabrın 20-dək iki həftə uzadılmasını istəyə bilər. Eizenkot bu işi “son dərəcə mürəkkəb” adlandırıb.
Hakimiyyətə gəlmək üçün üç mümkün variant qalır və hər birinin ciddi maneələri var:
- Ərəb partiyalarının dəstəyi ilə azlıq hökuməti qurmaq;
- İllərdir davam edən qarşılıqlı düşmənçiliyə baxmayaraq, ultra-pravoslav partiyalarla koalisiya yaratmaq;
- Netanyahu ilə birlik hökuməti qurmaq.
Ultra-pravoslav partiyalar indiyədək Eizenkotun rəhbərlik edəcəyi hökumətə qoşulmağa razılıq verməyiblər.
Netanyahu birlik hökuməti təklif edib
Netanyahu seçkinin nəticələrini şübhə altına alaraq, sübut təqdim etmədən İsrail əhalisinin təxminən beşdəbirini təşkil edən ərəb vətəndaşlarının səsvermədə saxtakarlıq etdiyini iddia edib. Seçki rəsmiləri mümkün qanun pozuntularını araşdırdıqlarını, lakin nəticəyə təsir edə biləcək səviyyədə saxtakarlığa dair sübut tapmadıqlarını bildiriblər.
Andiçmə mərasimindən sonra Netanyahu birlik hökuməti qurmağa çağırıb. O, İranın nüvə proqramını bərpa etməyə çalışdığını və İsrailin nüvə silahına malik İranla razılaşmağa yönələn beynəlxalq təzyiqlə üzləşə biləcəyini deyib.
“Yalnız belə bir birlik hökuməti bu miqyasda çətinliklərin öhdəsindən gələ bilər”, – Netanyahu bildirib.
Eizenkot hökumət qura bilməsə, Hersoq çox güman ki, koalisiya yaratmaq imkanı üçün Netanyahunu dəvət edəcək. Netanyahu da uğursuz olarsa, yeni seçki zərurəti yaranmazdan əvvəl başqa bir namizədə şans veriləcək.
Andiçmə mərasimində hərbi ehtiyatda xidmət edən Elisha Madanın iştirakı da diqqət çəkib. Qəzzada döyüşlər zamanı hər iki ayağını itirən Madan and içmək üçün protez ayaqları üzərində ayağa qalxıb. Deputatlar onu ayaq üstə alqışlayıblar.
