OMM Redaksiyası
İlon Mask çərşənbə axşamı keçirilən ABŞ aralıq seçkilərində namizəd olmasa da, Demokratların qələbəsindən sonra ən çox itirənlərdən biri kimi qiymətləndirilir. Nəticələr onun siyasi təsirinə zərbə vurub və biznes imperiyasını daha ciddi araşdırmalarla üz-üzə qoya bilər.
AnewZ-nin məlumatına görə, milyarderin Respublikaçı namizədlərə yatırdığı böyük vəsait Demokratların qələbəsinin qarşısını ala bilməyib. Maskın şirkətləri Vaşinqtonda və Texasda daha sərt nəzarətlə üzləşə bilər.
Dünyanın ən varlı şəxsi olan Mask Respublikaçıları dəstəkləmək üçün təxminən yarım milyard dollar xərcləyib. Bu səylərə Texasın Respublikaçıların nəzarətində qalmasını təmin etmək də daxil idi. Ştatda elektrik avtomobilləri istehsal edən “Tesla”, aerokosmik və süni intellekt şirkəti “SpaceX”, eləcə də planlaşdırılan birgə çip istehsalı layihəsi yerləşir.
Seçki strategiyası nəticə verməyib: Demokratlar Konqresin hər iki palatasına nəzarəti ələ keçirib, Cina Hinojosa isə Texasda Respublikaçı qubernator Qreq Ebbottu məğlub edərək 30 ildən çox müddətdə ştatın ilk Demokrat qubernatoru olub.
Nəticələr Maskın yaxın siyasi müttəfiqi, ABŞ prezidenti Donald Trampa da ciddi zərbə vurub. Milyarder Trampın seçki kampaniyasının maliyyələşdirilməsinə kömək etmişdi.
Demokratların qələbəsindən sonra bazarlar gerilədi
İnvestorlar seçki nəticələrinə sürətlə reaksiya veriblər: “SpaceX”in səhmləri 5,5 faiz, “Tesla”nın səhmləri isə 5,1 faiz ucuzlaşıb. Hər iki şirkətin səhmləri ümumi bazardan zəif nəticə göstərib.
Mask seçki günü də “X” platformasındakı izləyicilərini Respublikaçılara səs verməyə çağırıb, lakin sonradan həmin paylaşımı silib.
Demokratlar Maskın biznesini araşdırmağa hazırlaşır
Respublikaçılar Partiyasının ən böyük donoru olan Mask indi Demokratlar Partiyasının daha güclü təzyiqi ilə üzləşə bilər. O, uzun müddətdir Demokrat üzvləri ilə açıq qarşıdurmaya girir.
Ötən ay Mask “X”də Demokratların Konqresə nəzarəti ələ keçirəcəkləri təqdirdə onun şirkətlərini araşdırmağı nəzərdən keçirməsi barədə xəbərlərdən sonra qisas alacağı ilə hədələyib.
Demokrat qanunvericilər onun biznes və siyasi fəaliyyətinin bir sıra istiqamətlərini artıq araşdırıblar. Bunlara Ukrayna ordusunun istifadə etdiyi peyk rabitəsinə qoyulan məhdudiyyətlər, Maskın DOGE-yə rəhbərlik etdiyi dövrdə federal iş yerlərinin genişmiqyaslı ixtisarı, eləcə də şirkətlərinə verilən dövlət müqavilələri və subsidiyalar daxildir.
Nümayəndələr Palatasının Nəzarət Komitəsinə sədrlik edəcəyi gözlənilən Robert Qarsiya çərşənbə axşamı axşamı Respublikaçılara və onların müttəfiqlərinə qısa xəbərdarlıq edib: “Vəkil tutun”.
Süni intellekt infrastrukturunun genişlənməsi siyasi risklərlə üzləşir
Maskın biznes planları üçün əsas təhdidlərdən biri süni intellekt infrastrukturunun sürətlə genişləndirilməsidir.
“SpaceX”in süni intellekt biznesinin əsasını Memfis yaxınlığındakı “Colossus” və “Colossus II” təşkil edir. Bu mərkəzlər dünyanın ən böyük süni intellekt məlumat mərkəzləri sırasındadır.
Şirkət hesablama gücünü “Anthropic” də daxil olmaqla müştərilərə icarəyə verir. Bu, gəlirlərin sürətlə artmasına kömək edib və “SpaceX”in açıq səhmdar cəmiyyəti kimi ilk dəfə mənfəət əldə etməsinə şərait yaradıb.
Birjada yerləşməyə hazırlaşan “SpaceX” investorlara 28,5 trilyon dollar dəyərində potensial bazarı hədəflədiyini bildirib. Bu fürsətdən yararlanmaq üçün məlumat mərkəzlərinin tutumunu xeyli artırmaq lazımdır.
Şirkət sentyabrın sonunda 1,7 giqavat olan tutumu bu ilin sonunadək 3 giqavata çatdırmağı, gələn il isə 13 giqavata yüksəltməyi planlaşdırır.
“SemiAnalysis” çip araşdırmaları şirkəti planlaşdırılan və ya inşası davam edən 9 giqavatdan çox əlavə tutum müəyyən edib. Bura Texasın Boka-Çika bölgəsindəki “SpaceX”in Starbase kompleksində yaradılması nəzərdə tutulan obyektlər də daxildir.
Lakin bu planlar artan siyasi müqavimətlə üzləşə bilər. Analitiklər yerli sakinlərin elektrik enerjisi xərclərinin artmasına etirazlarının güclənməsi fonunda Demokratların məlumat mərkəzi layihələrinə nəzarəti artıracağını və tikintiyə moratoriumların tətbiqinə çalışacağını gözləyirlər.
Layihələrdəki gecikmələr Maskın gəlir hədəflərinə zərər vura, həmçinin süni intellekt infrastrukturunun sürətlə artan xərcləri ilə bağlı investorların narahatlığını dərinləşdirə bilər.
“Longbow Asset Management” şirkətinin baş direktoru Ceyk Dollarhayd bildirib: “Demokratların Konqresdə tam qələbəsi texnologiya sektoruna təzyiq göstərə, süni intellektlə bağlı hər sahədə tənzimləyici təzyiqlərə səbəb ola və gündəlik gördüyümüz, çox vaxt adi qəbul etdiyimiz nəzarətsiz sürətli artımı yavaşıda bilər”.
Dollarhayd seçki kampaniyasının son mərhələsində Maskı “Respublikaçıların son ümidi” kimi də xarakterizə edib.
“Təəssüf ki, onun Respublikaçı ştatları dəstəkləmək üçün ayırdığı böyük vəsait kommunal xidmətlər, ərzaq və yanacaq qiymətlərinin artmasını üstələyə bilmədi”, – deyə o bildirib.
Texasdakı seçkilər Maskın çətinliklərini artırır
Siyasi nəticələr Vaşinqtonla məhdudlaşmır. Mask Texasda əvvəllər də mübahisə etdiyi Demokrat qubernatorla qarşılaşacaq.
Hinojosa daha əvvəl Maskla Ebbott arasındakı yazışmaların əldə olunması üçün məhkəməyə müraciət etmiş, keçmiş qubernatoru ştatın hesabına milyarderə əlverişli sövdələşmələr təklif etməkdə ittiham etmişdi.
O, Ebbottun məlumat mərkəzlərinin inkişafını məhdudlaşdırmaq cəhdlərini siyasi tamaşa adlandırıb. Hinojosa yerli icmalar üçün daha güclü qorunma tədbirləri tətbiq edilənədək yeni layihələrə dərhal fasilə verilməsini və bu cür layihələrə vergi güzəştlərinin dayandırılmasını tələb edib.
Bu təkliflər “SpaceX”in Boka-Çikada planlaşdırdığı genişlənməyə birbaşa təsir göstərə bilər.
“Texas Monthly” rəsmilərin sahilyanı ştat parkının “SpaceX”ə mümkün satışını müzakirə etdiyini yazdıqdan sonra Hinojosa bu fikrə açıq şəkildə qarşı çıxıb.
“Açıq deyim: Texas satışda deyil”, – deyə o, ötən ay bildirib.
Maskın daha bir siyasi rəqibi yeni seçilmiş ABŞ senatoru Ceyms Talarikodur. Onun Respublikaçı rəqibi Ken Pakston milyarderdən ciddi maliyyə dəstəyi almışdı.
Mask kosmosda məlumat mərkəzləri ideyasını gündəmə gətirib
Geriləmələrə baxmayaraq, Mask daha sərt tənzimləmə ehtimalından narahat görünməyib.
“Kosmosdakı məlumat mərkəzləri hazırda olduqca cəlbedici görünür”, – deyə o, “X”də yazıb.
Bu açıqlama “SpaceX”in məlumat mərkəzlərini orbitə çıxarmaqla bağlı iddialı planına işarə edir. Konsepsiya, xüsusilə soyutma sistemləri və texniki xidmətlə bağlı ciddi çətinliklərlə üzləşir.
Demokratlar Konqresə nəzarəti ələ keçirməyə hazırlaşdığı, Hinojosa isə yanvarda Texas qubernatoru olacağı üçün Mask çətin siyasi və tənzimləyici mühitlə qarşılaşa bilər. Yeni rəhbərliyin araşdırmalara başlayıb-başlamaması və ya məlumat mərkəzlərinin genişlənməsinə məhdudiyyət qoyub-qoymaması onun uğursuz seçki strategiyasının real xərcini müəyyən edə bilər.
