OMM Redaksiyası
Hindistanın Ermənistana idarə olunan “Pinaka” raketləri göndərməsi iki ölkə arasındakı müdafiə əməkdaşlığını və tədarükün hərbi əhəmiyyətini yenidən gündəmə gətirib. “AnewZ” yazır ki, Hindistanın müdafiə naziri Racnat Sinqx yanvarın 18-də Naqpur şəhərindəki “Solar Defence and Aerospace Limited” müəssisəsində 1 000 raketdən ibarət ilk partiyanın göndərilməsinə start verib.
Tədarük Ermənistanın daha əvvəl sifariş etdiyi geniş artilleriya paketinin bir hissəsidir və ölkənin “Pinaka” yaylım atəşli reaktiv sistemlərinin istifadəsi üçün nəzərdə tutulub. Bu ixrac Hindistanın əsas müdafiə təchizatçılarından birinə çevrilmək məqsədini, Ermənistanın isə hərbi alışlarını ənənəvi mənbələrdən kənarda şaxələndirməsini əks etdirir.
Raketlər daha əvvəl sifariş edilmiş paketə daxildir
İdarə olunan raketlər təxminən 2 000 crore rupi, yəni 240–250 milyon ABŞ dolları dəyərində olduğu bildirilən razılaşma ilə əlaqələndirilir. Paketə dörd “Pinaka” batareyası, döyüş sursatı və yardımçı avadanlıq daxildir.
“Pinaka” sistemi Hindistanın Müdafiə Tədqiqatları və İnkişafı Təşkilatı (DRDO) tərəfindən Hindistan ordusu üçün yerli istehsal olan yaylım atəşli reaktiv sistem kimi hazırlanıb. Sonrakı illərdə onun mənzili, dəqiqliyi və əməliyyat çevikliyini artırmaq məqsədilə bir sıra təkmilləşdirmələr aparılıb.
Məlumatlara əsasən, qurğular və idarə olunmayan döyüş sursatları Ermənistana 2023–2024-cü illərdə çatdırılıb. Buna görə də yeni raket partiyası əvvəlki tədarüklərin davamı sayılır, yeni silah alışı proqramının başlanğıcı deyil. “Defence Security Asia”nın təhlilinə görə, son tədarük mövcud hərbi modernləşmə səylərinin davamı kimi qiymətləndirilməlidir.
Hərbi səmərəlilik inteqrasiya və təminatdan asılıdır
İdarə olunan “Pinaka” raketlərinin təsirli mənzilinin təxminən 75–80 kilometr olduğu bildirilir. Bu, standart idarə olunmayan artilleriya raketləri ilə müqayisədə daha uzaq məsafədən və daha dəqiq zərbə imkanı yarada bilər.
Hərbi analitiklərin fikrincə, bu sistemlər Ermənistan komandirlərinə daha uzaqdakı hədəfləri vurmağa, bəzi zərbə tapşırıqlarında isə döyüş təyyarələrindən asılılığı azaltmağa imkan verə bilər.
Ekspertlər vurğulayırlar ki, idarə olunan döyüş sursatına sahib olmaq onun döyüş meydanında mütləq effektiv olacağı demək deyil. “Defence Security Asia”nın təhlilində əsas sualın raketlərin sayı deyil, onların kəşfiyyat sistemləri, hədəfgöstərmə şəbəkələri, rabitə infrastrukturu, komanda strukturları və logistika ilə nə dərəcədə uzlaşdırılması olduğu qeyd edilir.
Dəqiq idarə olunan raketin tətbiqi etibarlı hədəf məlumatlarından asılıdır. Kəşfiyyat məlumatları natamam olduqda, rabitə pozulduqda və ya hədəf zərbədən əvvəl yerini dəyişdikdə, yüksək dəqiqlikli döyüş sursatı da təsirsiz qala bilər.
1 000 idarə olunan raket ehtiyatı əhəmiyyətli sursat ehtiyatına işarə edir. Standart “Pinaka” batareyası, adətən, altı buraxılış qurğusundan ibarətdir. Sursatın növündən asılı olaraq, hər qurğu səkkizdən 12-dək raket daşıya bilər və bu, qısa müddətdə yüksək atəş gücü yaradır.
Ermənistanın sifariş etdiyi dörd batareyanın hamısı tipik konfiqurasiyada istifadə olunarsa, mövcud ehtiyat ilkin yerləşdirmədən sonra bir neçə tam yenidən yükləmə imkanı verə bilər. Bununla belə, analitiklər sursat ehtiyatının həcmini döyüş əməliyyatlarını uzun müddət davam etdirmək qabiliyyəti ilə eyniləşdirməməyi tövsiyə edirlər.
Ehtiyatın real hərbi dəyəri təlimdən, texniki xidmətdən, sursatın yenilənməsi imkanından, buraxılış qurğularının qorunmasından, ekipajların, ehtiyat hissələrinin və dəstək maşınlarının mövcudluğundan asılıdır. Döyüş şəraitində sursat ehtiyatını bölüşdürmək, qorumaq və yeniləmək də tələb olunur.
“Defence Security Asia”nın qeyd etdiyi kimi, qurğuların hərəkətliliyi və dəqiq tuşlama kəşfiyyat müşahidəsi, elektron müharibə, logistikanın pozulması və əks-batareya zərbələri qarşısındakı zəiflikləri aradan qaldırmır.
Tədarük Hindistanla Ermənistan arasında inkişaf edən müdafiə əlaqələrini dərinləşdirir və Ermənistanın artilleriya qüvvələrinin maddi imkanlarını gücləndirir. Hərbi mütəxəssislər yekun səmərəliliyin raketlərin sayından deyil, təlim, logistika, döyüşdə sağqalma və ehtiyatların yenilənməsi imkanları ilə dəstəklənən dəqiq atəş əməliyyatlarının uzun müddət davam etdirilməsindən asılı olacağını bildirirlər.
