Kimlər ilkin hərbi qeydiyyata alınır?
Nazirlər Kabinetinin 2026-cı il 12 mart tarixli 78 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş «Azərbaycan Respublikasının kişi cinsli vətəndaşlarının ilkin hərbi qeydiyyata alınması Qaydası»na görə, hər il yanvar–may aylarında həmin il 15 yaşı tamam olan kişi cinsli vətəndaşlar yaşayış və ya olduğu yer üzrə ilkin hərbi qeydiyyata alınmalıdır (Qaydanın 3.1-ci bəndi). Qayda «Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında» Qanunun 6.1-ci maddəsinə uyğun hazırlanıb və 15 yaşından 18 yaşınadək olan oğlanlara şamil edilir.
İstisnalar da var: orqanizm funksiyalarının 81–100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən olunmuş yeniyetmələr əyani müayinə aparılmadan hərbi xidmətə yararsız sayılır və ilkin qeydiyyata alınmır (5.2-ci bənd); ağır və ya xüsusilə ağır cinayətə görə azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslər də ilkin qeydiyyata götürülmür (5.3-cü bənd).
Proses necə aparılır?
Qeydiyyatı Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin (SHXÇDX) yerli baş idarə, idarə, şöbə və bölmələrində yaradılan ilkin hərbi qeydiyyata alma komissiyası aparır. Komissiyanın sədri Xidmətin yerli qurumunun rəisi, üzvləri isə cərrah, terapevt, nevropatoloq, psixiatr, oftalmoloq, otorinolarinqoloq, stomatoloq, dermatoveneroloq və psixoloqdur. Məqsəd yeniyetmənin hərbi xidmətə yararlılığını ilkin olaraq müəyyən etmək, müvəqqəti yararsız sayılanların müalicəsini təşkil etmək və çağırış resursunu formalaşdırmaqdır.
2026-cı ildən valideyn bu xidmətə mygov platformasından (my.gov.az və ya mobil tətbiq) müraciət edə bilər. Bunun üçün «Xidmətlər» bölməsinə daxil olmaq, «Hərbi» kateqoriyasını, sonra «İlkin hərbi qeydiyyat» xidmətini seçmək lazımdır. Açılan pəncərədə «Yeni müraciət» düyməsini sıxıb siyahıdan cari ildə 15 yaşı tamam olan övladı seçmək, onun qısa tərcümeyi-halını yazmaq və ya fayl şəklində (pdf və ya şəkil) əlavə etmək, orta təhsilini xarici ölkədə alanlar üçün müvafiq arayışı yükləmək və mobil nömrəni qeyd etmək lazımdır. Kağız qeydiyyat vəsiqəsi 2026-cı ildən verilmir, proses elektron aparılır.
Qaydanın 3.2-ci bəndinə görə qeydiyyat bu sənədlər əsasında aparılır:
- doğum haqqında şəhadətnamənin surəti;
- ailə tərkibi haqqında arayış;
- təhsil haqqında sənəd (təhsil müəssisəsini bitirənlər üçün);
- təhsil (bitirməyənlər üçün) və ya iş yerindən arayış;
- tərcümeyi-hal;
- 3x4 sm ölçüdə 6 ədəd fotoşəkil.
Bu sənədlərdən Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə dövlət qurumlarından əldə edilə bilənlər vətəndaşdan tələb olunmur (3.3-cü bənd).
- Müraciəti göndərin və mygov kabinetindəki bildirişləri izləyin: tibbi müayinəyə çağırış vərəqəsi elektron kabinetə yerləşdirilir, bu barədə ödənişsiz SMS gəlir.
- Çağırış vərəqəsində göstərilən müddətdə müvafiq dövlət tibb müəssisəsində tibbi və psixoloji müayinədən keçin.
- Müayinədən sonra yeniyetmə hərbi-həkim komissiyası üçün Xidmətin yerli qurumuna şəxsən gəlməlidir; elektron yolla əldə edilə bilməyən sənədlər bu zaman təqdim olunur.
- Məlumatlarda səhv varsa, Xidmətin yerli qurumundan düzəliş tələb edin: vətəndaşın toplanmış sənədlərlə tanış olmaq və dəqiqləşdirmə tələb etmək hüququ var (7.1.4-cü bənd).
Valideyn üçün rəqəmsal imkan
Qaydanın 3.10-cu bəndinə görə növbəti il 15 yaşı tamam olacaq oğlanların qanuni nümayəndələri (valideyn, övladlığa götürən və ya himayəçi) hər il dekabrın 31-dək elektron kabinet yaratmalıdır. Müraciətin statusu mygov kabinetindən izlənilir, ilkin qeydiyyat başa çatdıqda bu barədə bildiriş gəlir.
Komissiyanın qeydiyyata alma və ya almama barədə qərarı 3 iş günü ərzində elektron kabinetə yerləşdirilir (5.4-cü bənd). Bu qərarla razılaşmayan vətəndaş «İnzibati icraat haqqında» Qanuna uyğun olaraq inzibati və (və ya) məhkəmə qaydasında şikayət edə bilər (5.6-cı bənd).
Çağırış vərəqəsində göstərilən müddətdə üzrlü səbəb olmadan gəlməmək qanunla müəyyən edilmiş inzibati məsuliyyətə səbəb olur (6.3-cü bənd). Üzrlü səbəb yalnız tibbi arayışla təsdiqlənən xəstəlik və ya yerli icra hakimiyyətinin təsdiqlədiyi fövqəladə hal sayılır (6.4-cü bənd).
İlkin qeydiyyat hərbi xidmətə dərhal göndərilmə demək deyil; bu, hərbi uçot prosedurudur. Müayinədə müvəqqəti yararsız sayılan yeniyetmələr dövlət büdcəsi və ya icbari tibbi sığorta hesabına müalicəyə göndərilir (4.9-cu bənd). Fərdi çağırış statusu ayrıca qanuni proseslə müəyyən edilir.
Yoxlanılıb: 14 oktyabr 2026.