OMM Redaksiyası
Azərbaycanda müəyyən kateqoriyadan olan şəxslərin pensiya təminatı qulluq stajı, vəzifəsi və əlilliyin hansı şəraitdə yaranmasından asılı olaraq xüsusi qaydalarla tənzimlənir. Bu şəxslərin bəziləri üçün pensiya və qulluq stajına görə əlavələrin məbləği vəzifə maaşının və ya təminat xərcliyinin 80, bəzi hallarda isə 100 faizinə çata bilər.
"Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM" xəbər verir ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Qanun və ayrı-ayrı kateqoriyalar üzrə tətbiq olunan xüsusi hüquqi normalar müəyyən şəxslər üçün fərqli pensiya təminatı mexanizmləri nəzərdə tutur. Bu qaydalar dövlət qulluqçularına, hərbi qulluqçulara, hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarına, hakimlərə, deputatlara və digər xüsusi kateqoriyalara aid şəxslərə şamil oluna bilər.
Lakin bu, həmin şəxslərin hamısının avtomatik olaraq sonuncu maaşlarının 80 və ya 100 faizi həcmində pensiya alması demək deyil. Ödənişin məbləği şəxsin qulluq stajı, hüquqi statusu, pensiyanın hesablanma qaydası və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər şərtlər əsasında müəyyən edilir.
Maaşın 100 faizi həcmində pensiya kimlərə verilə bilər?
Müəyyən hallarda hərbi xidmət və ya xüsusi qulluq vəzifələrinin yerinə yetirilməsi zamanı xəsarət alan və ya xəstələnən, nəticədə I qrup əlilliyi müəyyən edilən hərbi və xüsusi rütbəli şəxslər üçün təminat xərcliyinin tam məbləği əsasında pensiya hesablanması nəzərdə tutula bilər.
Hakimlərin pensiya təminatı da xüsusi hüquqi normalarla tənzimlənir. Səlahiyyət müddətində sağlamlıq vəziyyətinə görə vəzifədən azad edilən və ya yaş həddinə çataraq istefaya çıxan hakimlər üçün müəyyən şərtlərlə xüsusi ödəniş mexanizmləri tətbiq olunur.
Bu kateqoriyalarda 100 faizlik göstəricinin tətbiqi konkret şəxsin hüquqi statusundan və müvafiq qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şərtlərdən asılıdır.
Maaşın 80 faizi həcmində pensiya kimlərə aid ola bilər?
Dövlət qulluqçuları
Tələb olunan qulluq stajını toplayan dövlət qulluqçularına pensiya ilə yanaşı, qulluq stajına görə əlavə ödəniş nəzərdə tutula bilər. Müvafiq şərtlər daxilində bu ödənişlərin ümumi məbləği orta aylıq əməkhaqqının 80 faizinə qədər çata bilər.
Hərbi qulluqçular və hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları
Uzunmüddətli xidmət illərini tamamlayan hərbi qulluqçuların, prokurorluq və digər hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarının pensiya təminatı xidmət müddəti və təminat xərcliyindən asılı olaraq hesablanır. Müəyyən hallarda pensiya və müvafiq əlavələrin məbləği təminat xərcliyinin 80 faizinə qədər ola bilər.
Milli Məclisin sabiq deputatları və digər vəzifəli şəxslər
Sabiq deputatlar, İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkil, Mərkəzi Seçki Komissiyasının və Hesablama Palatasının üzvləri kimi müəyyən kateqoriyalara aid şəxslər üçün də qulluq stajına görə xüsusi əlavələr nəzərdə tutula bilər. Bu ödənişlərin məbləği müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilən hədlər çərçivəsində hesablanır.
II qrup əlilliyi müəyyən edilmiş hərbi qulluqçular
Hərbi xidmət və ya müharibə ilə əlaqədar II qrup əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərin pensiya təminatı da xüsusi qaydalarla tənzimlənir. Bəzi hallarda pensiyanın hesablanmasında sonuncu təminat xərcliyi əsas götürülür və müvafiq hüquqi şərtlər daxilində 80 faizlik hədd tətbiq oluna bilər.
Pensiya məbləği necə müəyyən edilir?
Xüsusi kateqoriyaya aid olmaq şəxsin mütləq şəkildə sonuncu maaşının 80 və ya 100 faizi həcmində pensiya alacağı anlamına gəlmir. Bunun üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şərtlər yerinə yetirilməlidir. Hesablama zamanı qulluq stajı, vəzifə maaşı və ya təminat xərcliyi, əlilliyin səbəbi, eləcə də şəxsin aid olduğu kateqoriya nəzərə alınır.
Ona görə də konkret şəxsin nə qədər pensiya alacağını müəyyən etmək üçün onun hüquqi statusu və pensiya təminatına dair tətbiq olunan normativ aktlar ayrıca qiymətləndirilməlidir.
