OMM Redaksiyası
BMT Qərbi Saharada 35 ildir fəaliyyət göstərən sülhməramlı missiyasını dayandırır. BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş bazar günü Təhlükəsizlik Şurasının mandatın yenilənməsi barədə razılığa gələ bilmədiyini açıqlayıb.
AnewZ-nin məlumatına görə, 1991-ci ildə yaradılmış Qərbi Sahara üzrə Referendum BMT Missiyasının (MINURSO) vəzifəsi Mərakeşlə Əlcəzairin dəstəklədiyi Polisario Cəbhəsi arasındakı atəşkəsə nəzarət etmək və ərazinin gələcəyi ilə bağlı referendum təşkil etmək idi.
Quterreş bildirib ki, noyabrın 1-də missiyanın ləğvetmə mərhələsi başlayacaq. Bu müddətdə avadanlıq və digər aktivlər missiyaya hərbi qüvvə göndərmiş ölkələrə qaytarılacaq.
Təhlükəsizlik Şurasında razılıq əldə olunmayıb
Missiyanın bağlanması BMT Təhlükəsizlik Şurasında yaranmış diplomatik dalana görə baş verib. Rusiya Mərakeşin muxtariyyət təklifinə Şuranın dəstəyini gücləndirməyi və sülhməramlı qüvvələrin sayını azaltmağı nəzərdə tutan, ABŞ-ın dəstəklədiyi qətnaməyə veto qoyub.
Rusiyanın təqdim etdiyi alternativ qətnamə də kifayət qədər dəstək qazanmayıb. Nəticədə MINURSO-nun mandatının müddəti başa çatıb.
Bu qərardan bir il əvvəl Təhlükəsizlik Şurası ABŞ-ın hazırladığı qətnaməni qəbul etmişdi. Sənəddə Mərakeşin Qərbi Sahara üçün Mərakeşin suverenliyi çərçivəsində muxtariyyət təklifi uzunmüddətli mübahisənin “ən real” həlli kimi təsvir olunurdu.
Mərakeş qərarı alqışlayıb, Əlcəzair və Polisario narahatlığını bildirib
Mərakeş missiyanın bağlanmasını alqışlayaraq bunu Qərbi Sahara mübahisəsinin həlli istiqamətində səylərində əhəmiyyətli addım adlandırıb. Mərakeşin xarici işlər naziri Nasser Burita MINURSO-nun mandatındakı referendum müddəasının “köhnəlmiş” olduğunu bildirib. Rabat müstəqilliklə bağlı səsvermənin keçirilməsinə qarşı çıxır.
Mərakeş kral sarayı qərarı Qərbi Sahara məsələsinin Təhlükəsizlik Şurasının gündəliyindən çıxarılması istiqamətində irəliləyiş kimi qiymətləndirib.
Polisario Cəbhəsinin öz müqəddəratını təyin etmək tələbinə dəstək verən Əlcəzair mandatın yenilənməməsindən “dərin təəssüf” ifadə edib və Vaşinqtonu Mərakeşə həddindən artıq tərəfkeşlik etməkdə ittiham edib. Polisario Cəbhəsi də Təhlükəsizlik Şurasındakı dalandan narahatlığını bildirib.
Qərbi Sahara ilə bağlı mübahisə İspaniyanın 1976-cı ildə ərazidən çəkilməsindən sonra davam edir. Mərakeş bölgə üzərində suverenlik iddiası irəli sürür və öz hakimiyyəti altında muxtariyyət təklif edir, Polisario Cəbhəsi isə müstəqillik istəyir.
MINURSO öz müqəddəratını təyinetmə referendumu keçirmək üçün yaradılsa da, seçicilərin kimlərdən ibarət olacağı ilə bağlı fikir ayrılıqları səbəbindən səsvermə baş tutmayıb. Missiyanın bağlanması ərazidə BMT-nin 30 ildən artıq davam edən sülhməramlı fəaliyyətinə son qoyur, lakin Qərbi Saharanın siyasi statusu ilə bağlı mübahisəni həll etmir.
