OMM Redaksiyası
Aİ liderləri cümə günü Dublin sammitinin sonunda Ukrayna üzrə sülh danışıqlarına tək nümayəndə əvəzinə diplomatlar qrupu göndərmək barədə razılığa gəliblər. AnewZ-nin məlumatına görə, Avropa Şurasının prezidenti Antonio Koşta bildirib ki, Avropanı Aİ qurumları və Ukraynanı dəstəkləyən “könüllülər koalisiyası”nın beş üzvü — Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, İtaliya və Polşa təmsil edəcək.
Bu qərardan əvvəl həftələrlə Avropanı danışıqlarda kimin təmsil etməli olduğu müzakirə olunub. Moskva ilə Kiyev arasında vasitəçilik edən ABŞ fonunda Koşta ən məqbul tək namizəd kimi qiymətləndirilirdi; onun namizədliyini Estoniya, Lüksemburq və Polşa liderləri dəstəkləyirdi.
Aİ-nin xarici siyasət üzrə rəhbəri Kaya Kallas da namizədliyini irəli sürmüşdü. Almaniya kansleri Fridrix Merts isə mövcud beş ölkə formatının saxlanmasının tərəfdarı idi.
ABŞ nümayəndəsi Cared Kuşner və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski cümə axşamı gecə Dublində görüşdükdən sonra Avropanın danışıqların növbəti mərhələsində iştirak edəcəyini bildiriblər. Kreml isə daha əvvəl Avropanın əvvəlcə öz nümayəndəsini müəyyənləşdirməli olduğunu demişdi.
Aİ liderləri Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasının Ukrayna-Rusiya sülh danışıqlarının mövzusu olmamalı olduğunu da bildiriblər. Kreml cümə günü Avropa ölkələrinin prosesə töhfə verməyə hazır olduqlarını görəcəyi təqdirdə onların danışıqlarda iştirakına açıq olacağını bəyan edib. Merts bu açıqlamaları “köhnə oyunun eynisi” adlandırıb.
“Ukrayna olmadan Ukrayna haqqında, Avropa olmadan Avropa haqqında müzakirə aparılmayacaq. Bundan başqa, Avropanın təhlükəsizlik arxitekturası barədə danışmağa ehtiyac yoxdur. Bizdə bu, artıq var”, — Merts Dublində jurnalistlərə deyib.
Rusiya rəsmiləri müharibənin konkret məsələlərinə keçməzdən əvvəl Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasına dair geniş razılaşmanın əldə olunmasını tələb ediblər. Rusiya 2022-ci ildə Ukraynaya hücum etməzdən əvvəl NATO-dan 1997-ci ildən sonra alyansa qoşulan ölkələrdəki qüvvələrini çıxarmasını tələb etmiş, NATO bu tələbi rədd etmişdi.
Kallas Rusiyanın Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasını müzakirə etmək çağırışlarının atəşkəs zərurətindən diqqəti yayındıra biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Latviyanın Baş naziri Andris Kulberqs belə müzakirələri “tələ” adlandırıb.
Cümə axşamı Dublində keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin sammitində 43 Avropa ölkəsi Avropanın təhlükəsizliyinə təsir edən istənilən məsələnin avropalıların iştirakı ilə həll olunmasını nəzərdə tutan bəyannamə imzalayıb.
Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, İtaliya və Aİ-nin nümayəndələri bu həftənin əvvəlində Əbu-Dabidə keçirilən Rusiya-Ukrayna danışıqlarında da iştirak ediblər. Moskva və Kiyev müəyyən irəliləyiş olduğunu bildiriblər, lakin ərazi kimi əsas məsələlərdə razılaşma əldə olunduğuna dair əlamət olmayıb.
İsveçin Baş naziri Ulf Kristersson beş ölkə və Aİ qurumlarından ibarət formata dəstək verib. “Bu məsələdə kifayət qədər çevikəm. Düşünürəm ki, əslində nə dediyimiz otaqdakı insanların dəqiq tərkibindən daha vacibdir”, — o deyib.
