OMM Redaksiyası
Avropa İttifaqı (Aİ) Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniya üçün üzvlük yol xəritələri hazırlamağı nəzərdən keçirir. Təklif olunan planların məqsədi bu ölkələrə islahatlar və üzvlük danışıqları üzrə daha aydın prioritetlər təqdim etməkdir.
Yol xəritələrində əsas islahatlar, mərhələlər və danışıqların ayrı-ayrı qruplarının başa çatdırılması üçün təxmini vaxt çərçivələri göstəriləcək. Bununla belə, Aİ üzvlüyü üçün tələblər yumşaldılmayacaq. Namizəd ölkələr qanunvericilik və institutlarını Aİ standartlarına uyğunlaşdırmalı, davamlı islahatlar həyata keçirməli və sonda bütün üzv dövlətlərin yekdil razılığını almalıdır.
Dörd ölkə üzvlük prosesində irəliləyib
Təkliflər 2026-cı ildə dörd ölkənin üzvlük prosesində əldə etdiyi irəliləyişlərdən sonra gündəmə gəlib.
İyulun 14-də keçirilən üzvlük konfranslarında Ukrayna və Moldova ilə xarici əlaqələr, eləcə də xarici, təhlükəsizlik və müdafiə siyasətini əhatə edən müvafiq danışıqlar klasteri açılıb.
Monteneqro rəqabət siyasəti və gömrük ittifaqı üzrə iki fəsli müvəqqəti olaraq bağlayıb. Bununla ölkənin 33 fəsildən 18-i üzrə danışıqları müvəqqəti başa çatdırılıb. Albaniya isə elm və tədqiqat, təhsil və mədəniyyət, həmçinin xarici əlaqələr üzrə üç fəsli müvəqqəti bağlayıb.
Yol xəritələri hansı hədəfləri müəyyənləşdirəcək?
Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayen sentyabrın 16-da “İttifaqın vəziyyəti” mövzusunda çıxışında ən çox irəliləyiş əldə edən namizəd ölkələr üçün yol xəritələrinin hazırlanacağını bildirib.
Komissiyanın sözçüsü planlaşdırılan sənədlərin üzvlük danışıqlarının başa çatdırılmasına aparan istiqaməti müəyyənləşdirəcəyini deyib. Yol xəritələri qabaqcıl namizədlərə zəruri islahatları yekunlaşdırmaq üçün prioritetləri, təxmini vaxtları və konkret nəticələri göstərəcək.
Aİ rəsmiləri dəfələrlə vurğulayıblar ki, genişlənmə prosesi nəticələrə əsaslanır və irəliləyiş tələb olunan şərtlərin yerinə yetirilməsindən asılıdır.
Bəzi namizəd ölkələr təşəbbüsə daxil edilməyib
Təklif olunan yanaşma ilkin mərhələdə bütün Aİ namizədlərini əhatə etməyəcək. Təkliflərlə bağlı məlumatlı rəsmilərin sözlərinə görə, Kosovo, Şimali Makedoniya və Bosniya və Herseqovina üçün hazırda hədəfli yol xəritələri nəzərdə tutulmur.
Gürcüstan, Türkiyə və Serbiya da demokratik və məhkəmə islahatları ilə bağlı narahatlıqlar fonunda təşəbbüsdən kənarda qalacaq. Serbiyanın üzvlük prosesi onun xarici siyasətindən, o cümlədən Rusiyaya qarşı Aİ sanksiyalarına qoşulmamaq qərarından da təsirlənib. Prezident Aleksandar Vuçiç daha əvvəl ölkəsinin Rusiya məsələsindəki mövqeyinin Aİ-yə üzvlük istiqamətində irəliləyişi ləngitdiyini bildirib.
Aİ ilə mərhələli inteqrasiya müzakirə olunur
Yol xəritəsi təklifi namizəd ölkələrin tamhüquqlu üzvlükdən əvvəl Aİ ilə daha sıx inteqrasiyasına dair geniş müzakirələrin bir hissəsidir. Brüssel namizədlər üzvlük prosesində irəlilədikcə onların Aİ proqramlarına, iqtisadi imkanlara və birgə layihələrə çıxışının genişləndirilməsini nəzərdən keçirir.
Aİ gələcək genişlənməyə hazırlaşmaq üçün institutlarının və qaydalarının necə uyğunlaşdırıla biləcəyini, o cümlədən yeni üzvlər üçün mümkün təminat və keçid mexanizmlərini də araşdırır. Aİ liderlərinin genişlənmə və daxili islahatları oktyabrda Brüsseldə keçiriləcək Avropa Şurasının sammitində müzakirə edəcəyi gözlənilir.
Avropa Komissiyası genişlənməni strateji prioritet adlandırır, lakin üzvlüyün genişmiqyaslı islahatlar tələb edən ciddi proses olaraq qaldığını bildirir. Təklif olunan yol xəritələri dörd ölkə üçün daha aydın mərhələlər və təxmini vaxt çərçivələri yaradacaq, lakin Aİ-yə üzvlük üçün zəmanətli tarix müəyyənləşdirməyəcək.
