OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, Avropa İttifaqı (Aİ) Gürcüstanda beş əsas müxalifət partiyasının qadağan edilməsi təşəbbüsünün siyasi azadlıqları və ədalətli rəqabəti təhdid etdiyini bildirib. Gürcüstan Konstitusiya Məhkəməsi iddiaya oktyabrın 21-dən 23-dək baxmağa hazırlaşır.
Brüsselin təzyiqinin artdığı bir vaxtda Avropa Parlamenti hakim “Gürcü Arzusu” partiyasının dörd yüksək vəzifəli nümayəndəsinə qarşı sanksiyalar tətbiq etməyə çağırıb.
İddianı “Gürcü Arzusu”nun 88 deputatı “Birlik – Milli Hərəkat”, “Dəyişikliklər Koalisiyası”, “Güclü Gürcüstan”, “Federalistlər Partiyası” və “Qaxaria – Gürcüstan naminə” partiyalarına qarşı qaldırıb. Məhkəmənin qərarı bu beş partiyanın qanuni fəaliyyətini davam etdirib-etdirə bilməyəcəyini müəyyən edə bilər.
Avropa Komissiyasının sözçüsü Kristian Viqand Aİ-nin işə, son qanun dəyişikliklərinə və Gürcüstan rəsmilərinin müxalifət partiyalarını qadağan etmək planları ilə bağlı əvvəlki bəyanatlarına diqqətlə nəzarət etdiyini deyib. Viqand bu proseslərin “məhkəmə sistemindən narahatedici şəkildə alət kimi istifadə edildiyinə” işarə etdiyini bildirib və fundamental azadlıqlar, siyasi plüralizm və ədalətli rəqabət üçün təhlükə barədə xəbərdarlıq edib.
Avropa Parlamenti sanksiyalara çağırıb
Avropa Parlamenti oktyabrın 8-də təklif olunan qadağaları pisləyən və konstitusiya iddiasının geri götürülməsini tələb edən qətnamə qəbul edib.
Deputatlar demokratik geriləməyə və siyasi təqiblərə görə məsuliyyət daşıyan şəxslərə qarşı hədəfli sanksiyalar və viza qadağaları da tələb ediblər. Qətnamədə “Gürcü Arzusu”nun fəxri sədri Bidzina İvanişvili, Baş nazir İrakli Kobaxidze, parlamentin spikeri Şalva Papuaşvili və Tbilisi meri Kaxa Kaladze konkret olaraq adlandırılıb.
Qətnamə 445 lehinə, 37 əleyhinə səslə qəbul edilib, 97 deputat bitərəf qalıb. Sənəddə qeyd olunub ki, köklü müxalifət partiyalarının qadağan edilməsi Gürcüstanı Aİ-dən daha da uzaqlaşdıra və üzvlük perspektivlərinə xələl gətirə bilər.
Avropa Komissiyası jurnalistlərə və fəallara qarşı məhdudiyyətləri də tənqid edib. Jurnalist Vaxo Sanaianın 30 günlük inzibati həbsinə münasibət bildirən Viqand haqsız yerə saxlanıldığını dediyi şəxslərin azad edilməsinə və repressiv qanunvericiliyin ləğvinə çağırıb.
“Gürcü Arzusu” qadağa təşəbbüsünü əsaslandırır
“Gürcü Arzusu” iddia edir ki, beş müxalifət partiyası ölkənin konstitusiya quruluşu və milli maraqları üçün təhlükə yaradır. İddiada konstitusiya quruluşunu devirməyə, Gürcüstanın müstəqilliyinə xələl gətirməyə və ya ərazi bütövlüyünü pozmağa çalışan partiyaların fəaliyyətini qadağan edən müddəalara istinad olunur.
Hakim partiya müxalifətin 2024-cü il parlament seçkilərinin nəticələrini tanımamasını, Gürcüstan rəsmilərinə qarşı Qərb sanksiyaları tətbiq edilməsinə çağırışlarını və dövlətə qarşı təxribat kimi xarakterizə etdiyi addımları əsas gətirir.
Beş partiyanın parlamentə münasibəti isə eyni deyil. “Qaxaria – Gürcüstan naminə” 2024-cü il seçkilərindən sonra parlamentdəki yerlərini tutub və qanunverici orqanın işində iştirakını davam etdirir. “Birlik – Milli Hərəkat”, “Dəyişikliklər Koalisiyası” və “Güclü Gürcüstan” isə seçkinin nəticələrini rədd edərək parlamenti boykot edib.
Bu fərq “Gürcü Arzusu”nun beş partiyanın hamısının parlamentin legitimliyini tanımadığı barədə iddiasına dair suallar yaradır. Bununla belə, hakim partiya onların daha geniş fəaliyyətinin ölkənin konstitusiya quruluşu və milli maraqları üçün təhlükə yaratdığını bildirir.
Baş nazir İrakli Kobaxidze əsas məsələnin partiyaların Gürcüstanın konstitusiya quruluşunu və dövlət institutlarının legitimliyini tanıyıb-tanımaması olduğunu deyib. Papuaşvili isə təklif olunan tədbirləri müdafiə edərkən Ukrayna və Moldovada partiyaların qadağan olunmasına istinad edib və demokratiyaların özlərini qorumaq imkanına malik olmalı olduğunu bildirib.
Hökumətin hüquqi iddiasında əvvəlki administrasiyalar dövründə yol verildiyi iddia edilən qanun pozuntularını araşdıran parlament istintaq komissiyasının nəticələrindən də istifadə olunur.
Qadağa 784 820 seçicinin səsini əhatə edə bilər
Təklif olunan qadağalar Gürcüstanın ən böyük müxalifət qüvvələrinin bir qismini siyasi rəqabətdən kənarlaşdıra bilər. Hədəfə alınan partiyalardan dördü mübahisəli 2024-cü il parlament seçkilərində beş faizlik baryeri keçib.
Mərkəzi Seçki Komissiyasının rəsmi məlumatına əsasən, həmin dörd siyasi qüvvəni 784 820 seçici, yəni səs verənlərin 37,79 faizi dəstəkləyib.
Bir neçə müxalifət partiyası seçkinin nəticələrini rədd edib və seçkidən sonra formalaşan parlamentin legitimliyini şübhə altına almağı davam etdirib. “Gürcü Arzusu” isə müxalifətin seçkinin nəticələrini tanımamasını və parlamenti əvvəlcə boykot etməsini əsas gətirərək ictimai etimadı itirdiyini bildirir.
Müxalifət nümayəndələri iddianın böyük siyasi qüvvələri seçkilərdən kənarlaşdırmaq və seçicilərin gələcəklərini seçki qutusunda müəyyən etmək imkanını əlindən almaq riski yaratdığını deyirlər.
