OMM Redaksiyası
Azərbaycan və Gürcüstan enerji tərəfdaşlığını gücləndirmək, nəqliyyat əlaqələrini genişləndirmək və yeni investisiya imkanlarını araşdırmaqla ikitərəfli ticarəti 2 milyard dollardan yuxarı çatdırmağı hədəfləyir.
AnewZ-in məlumatına görə, Azərbaycanın Gürcüstandakı səfiri Faiq Quliyev bu məqsədi oktyabrın 19-da Tbilisidə keçirilən dəyirmi masada açıqlayıb. O, 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin 1,4 milyard dollar olduğunu bildirib.
“Gürcüstan–Azərbaycan: Strateji tərəfdaşlıq və ortaq gələcək” adlı tədbirdə çıxış edən Quliyev ölkələrin iqtisadi potensialını və ticarət əlaqələrini genişləndirmək niyyətini vurğulayıb. 2025-ci il üçün səfirin açıqladığı göstəricidən 2 milyard dollara çatmaq üçün ticarət həcmi təxminən 43 faiz artmalıdır. Hədəfə çatmaq üçün müddət müəyyən edilməyib.
Bakı və Tbilisi təbii qaz, elektrik enerjisi, dəmir yolu infrastrukturu və neft daşımaları sahələrində də əməkdaşlığı dərinləşdirir.
2026-cı ilin ilk doqquz ayında ticarət 887,95 milyon dollar olub
Azərbaycanın rəsmi göstəricilərinə əsasən, Gürcüstanla mal ticarəti 2021–2025-ci illərdə 15,8 faiz artaraq 881,3 milyon dollara çatıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, həmin dövrdə ticarətin böyük hissəsini Gürcüstana ixrac təşkil edib.
Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin son məlumatlarına əsasən, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında iki ölkə arasında ticarət 887,95 milyon dollar olub. Azərbaycan Gürcüstana 757,49 milyon dollarlıq mal ixrac edib, idxal isə 130,46 milyon dollar təşkil edib. Beləliklə, Azərbaycanın ticarət profisiti təxminən 627 milyon dollar olub.
Doqquz ay ərzində Azərbaycanın Gürcüstana ixracı idxaldan təxminən altı dəfə çox olub. Bununla belə, Quliyevin 2025-ci il üçün açıqladığı 1,4 milyard dollarlıq göstərici Azərbaycanın rəsmi mal ticarəti statistikasından fərqlənir. Fərqin hesabat üsulları və ya statistik təriflərlə bağlı ola biləcəyi bildirilsə də, məsələ hələ aydınlaşdırılmayıb.
Enerji və yaşıl layihələr üzrə əməkdaşlıq genişlənir
2026-cı ilin mayında Azərbaycan və Gürcüstan təbii qaz təchizatı, elektrik enerjisinin ticarəti və tranziti, eləcə də neft nəqli infrastrukturu ilə bağlı razılaşmaları əhatə edən birgə kommunike yayıb.
Planlara Azərbaycanın Gürcüstana elektrik enerjisi verməsi və enerjinin Gürcüstan ərazisindən Türkiyəyə ötürülməsi daxildir. Ayrıca hökumətlərarası çərçivə Azərbaycan dövlət enerji şirkəti “SOCAR” və Gürcüstanın enerji operatorları arasında uzunmüddətli elektrik əməkdaşlığını nəzərdə tutur.
Sənəd şirkətlərə 2027-ci ilin yanvarından etibarən elektrik enerjisinin təchizatı və tranziti üzrə 20 illik müqavilələr bağlamağa imkan verir. Gürcüstanın həm Azərbaycan enerjisi üçün bazar, həm də əsas tranzit marşrutu kimi mövqeyini gücləndirəcək uzunmüddətli təbii qaz razılaşmaları da planlaşdırılır.
May kommunikesində kommersiya razılaşmalarının yekunlaşdırılması üçün son tarix 2026-cı il oktyabrın 15-i göstərilib. Bütün müqavilələrin imzalandığı hələ təsdiqlənməyib. Razılaşmalar ikitərəfli ticarəti artıra bilər, lakin onların 2 milyard dollarlıq hədəfə mümkün töhfəsi aydın deyil.
Quliyev iki ölkədə ümumilikdə 6–7 milyard dollar investisiya cəlb edə biləcək bərpaolunan enerji layihələrindən də danışıb. Bu planlar enerji əməkdaşlığının ənənəvi neft-qaz infrastrukturundan kənara çıxarılmasına yönəlib. Səfir maliyyələşdiriləcək layihələri, investisiya öhdəliklərinin təmin edilib-edilmədiyini və icraya nə vaxt başlanacağını açıqlamayıb. Buna görə də göstərilən məbləğ təsdiqlənmiş maliyyələşmə deyil, proqnoz olaraq qalır.
Orta Dəhliz və dəmir yolu əlaqələri
Əməkdaşlığın digər əsas istiqaməti Asiyanı və Avropanı Cənubi Qafqaz və Xəzər regionu vasitəsilə birləşdirən Orta Dəhlizdir. Azərbaycan və Gürcüstan Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolunun yenilənməsi işlərinin tamamlandığını rəsmiləşdirib. Bu xətt Azərbaycanı, Gürcüstanı və Türkiyəni birləşdirən mühüm nəqliyyat əlaqəsidir.
İki ölkə əlverişli coğrafi mövqelərindən istifadə edərək regional bağlantıları gücləndirməyə və ticarət axınlarını artırmağa çalışır. Gürcüstanın “Geocase” beyin mərkəzinin sədri Viktor Kipiani “Azərtac”a görə, əməkdaşlığın dərinləşməsi Cənubi Qafqazın iqtisadi rəqabət qabiliyyətini və inkişaf potensialını artıra bilər. O, regiondakı vəziyyət dəyişdikcə daha sıx əlaqələr qurmaq imkanlarına da diqqət çəkib.
Dəmir yolu və digər nəqliyyat infrastrukturunun yaxşılaşdırılması əlavə kommersiya fəallığı yarada bilər. Bununla belə, ölkələrdən tranzit keçən mallar mütləq ikitərəfli mal ticarəti statistikasına daxil edilmir.
Son ticarət göstəriciləri Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı iqtisadi əlaqələrin həcmini, həmçinin ikitərəfli mal ticarətində Azərbaycanın ixracının üstünlüyünü göstərir. Bundan sonrakı artım enerji razılaşmalarının imzalanmış müqavilələrə və daha yüksək ticarət həcminə çevrilməsindən, eləcə də yeni investisiyalardan asılı olacaq. Hələlik 2 milyard dollarlıq hədəf üçün rəsmi vaxt cədvəli yoxdur.
Enerji əməkdaşlığının genişlənməsi, dəmir yolu əlaqələrinin yenilənməsi və planlaşdırılan yaşıl investisiyalar hər iki ölkənin iqtisadi inkişafına və regional ticarət tərəfdaşlığının güclənməsinə töhfə verə bilər.
