OMM Redaksiyası
ABŞ-ın vitse-prezidenti JD Vens Respublikaçıların 2026-cı il aralıq seçkilərində məğlubiyyətinə İranla müharibənin səbəb olduğunu deyib. Onun fikrincə, 2024-cü ildə Prezident Donald Trampa səs verən seçicilərin bir qismi xarici siyasət və iqtisadi məsələlərə görə Demokratları dəstəkləyib.
AnewZ-in məlumatına görə, Vens noyabrın 4-də, çərşənbə günü “X” platformasında yayımladığı uzun açıqlamada Respublikaçı seçici fəallığının nisbətən yüksək qaldığını, lakin keçmiş tərəfdarlarının bir çoxunun partiya dəyişdiyini yazıb. O, məğlubiyyətin əsas səbəbləri sırasında İranla müharibəni, inflyasiyanı və Vaşinqtonun İsraillə münasibətlərini göstərib.
“Fox News Digital”in administrasiya mənbələrinə istinadən yaydığı eksklüziv məlumata əsasən, Vens Trampdan narazı qalan seçicilərlə əlaqələri bərpa etməyə və 2028-ci il prezident seçkiləri ərəfəsində daha geniş siyasi ittifaq yaratmağa çalışır.
Vens seçki məğlubiyyətini müharibə ilə əlaqələndirir
Vens Respublikaçıların aralıq seçkilərdə uduzmasının tərəfdarlarının səsverməyə gəlməməsi ilə izah olunmasına etiraz edib. Onun sözlərinə görə, kampaniyanın daxili məlumatları əvvəlcə seçici fəallığının qənaətbəxş olduğunu göstərib və partiyada gözləniləndən yaxşı nəticə əldə etmək ümidi yaranıb.
Vensin danışdığı bir analitik isə 2024-cü ildə Tramp–Vens biletinə səs verənlərin bir qisminin seçkiyə qatılmasına baxmayaraq Demokratları dəstəkləməyi planlaşdırdığını bildirib. “Seçicilərimiz səsverməyə gəlir, amma bizə səs verməyə bilərlər”, – Vens analitikin sözlərini xatırladıb.
Vensin sözlərinə görə, sorğu keçirənlər keçmiş Respublikaçı tərəfdarların əsas prioriteti kimi müharibənin dayandırılmasını, inflyasiya və yaşayış xərcləri ilə mübarizəni, “Amerika birinci” yanaşmasını və Vaşinqtonun İsraillə münasibətlərinin dəyişdirilməsini müəyyən ediblər. O, partiyanı tərk etmiş seçicilərin cavablarının demək olar ki, hamısının bu dörd mövzuda cəmləşdiyini, lakin sorğunun ilkin məlumatlarının ictimaiyyətə açıqlanmadığını deyib.
“Uduzmağımızın səbəbi müharibədir”, – Vens yazıb. O, hərbi əməliyyatların haqlı olub-olmadığını müzakirə etməzdən əvvəl münaqişənin nəticələrinin qəbul edilməli olduğunu vurğulayıb. Vensin fikrincə, partiyanın seçki kampaniyası iqtisadi mesajları da kifayət qədər aydın çatdıra bilməyib.
Vens münaqişənin diplomatik yolla həllinə çağırdığı üçün tənqid olunan Reyçel Kampos Daffinin siyasi məsləhətinin düzgün olduğunu bildirib. O, müharibənin başa çatdırılmasını, yaşayış xərclərinə diqqət yetirilməsini, “Amerika birinci” siyasətini və İsraillə münasibətlərin dəyişməsini seçicilərin əsas tələbləri kimi sadalayıb.
Respublikaçılar arasında xarici siyasət fikir ayrılığı
Vensin açıqlaması Respublikaçılar koalisiyasındakı, xüsusən ABŞ-ın xaricdəki münaqişələrə cəlb olunması ilə bağlı fikir ayrılıqlarını yenidən gündəmə gətirib. Müzakirə olunan siyasi yanaşma Trampın əvvəlki “Amerika birinci” gündəmini dəstəkləmiş, lakin administrasiyanın xarici siyasətindən narazı qalmış seçicilərə yönəlib. Bu yanaşmaya xarici hərbi müdaxilələrdən yayınmaq, yaşayış xərclərini azaltmaq və sərt immiqrasiya nəzarətini qorumaq daxildir.
İsraillə münasibətlər bəzi mühafizəkarlar arasında ayrıca mübahisə mövzusuna çevrilib. Onlar administrasiyanın ABŞ-ın xarici öhdəliklərini məhdudlaşdırmaqla bağlı əvvəlki mövqedən uzaqlaşdığını düşünürlər. Bununla belə, Vensin strategiyası Trampdan rəsmi şəkildə ayrılmaq kimi təqdim edilmir: məqsəd onun siyasi hərəkatına rəğbət bəsləyən, amma bəzi qərarlarını sorğulayan seçicilərin dəstəyini saxlamaqdır.
Vens administrasiyanın gündəliyini əsasən dəstəkləsə də, İranla müharibə Prezident Tramp və vitse-prezident arasında vurğulardakı fərqi üzə çıxarıb. Tramp daha əvvəl Vensin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara o qədər də həvəsli olmadığını bildirmişdi. Vensin son açıqlaması isə bu qərarın, xüsusən xarici münaqişələrin uzadılmaması barədə vədlərə səs verənlər arasında yaratdığı siyasi nəticələrə fokuslanıb. O, administrasiyanın xarici siyasətindən ayrıldığını və ya Trampdan rəsmi siyasi qopuşa çağırdığını açıqlamayıb.
Aralıq seçkilərdə Demokratlar Konqresin hər iki palatasına nəzarəti ələ keçirib. Çərşənbə günü günortaya olan məlumata görə, Senatda Demokratlar 54, Respublikaçılar isə 44 yer qazanıb, Alyaskada səslərin sayılması davam edib. Nümayəndələr Palatasında Demokratlar 237 yer əldə edərək çoxluq üçün tələb olunan 218 həddi keçiblər. Nəticədə Respublikaçılar Konqresə nəzarət etmədən dəstəyi bərpa etməli olacaqlar.
Vens amnistiyanı həll yolu kimi qəbul etməyib, lakin immiqrasiya qaydalarının icrasında prioritetlərin dəyişdirilə biləcəyini, o cümlədən qanunsuz işçi çalışdıran müəssisələrə daha çox diqqət yetirilməsini təklif edib. O, Respublikaçıların növbəti siyasi istiqamətini müəyyənləşdirməkdə Vens və Dövlət katibi Marko Rubio kimi 2028-ci ilin mümkün prezidentliyə namizədlərinə diqqətin artdığını da vurğulayıb. Vens prezidentliyə namizədliyini və ya yeni siyasi hərəkat yaratdığını elan etməyib.
