OMM Redaksiyası
Türkiyə və ABŞ Ankara tərəfindən Rusiyanın S-400 hava hücumundan müdafiə sistemlərinin alınmasına görə tətbiq edilən sanksiyaların aradan qaldırılması üçün “yaradıcı ideyalar” üzərində işləyir.
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan televiziya müsahibəsində bildirib ki, hər iki ölkənin rəsmiləri Vaşinqtonun 2020-ci ildə tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərin ləğvi üçün çıxış yolu axtarırlar. O, danışıqların detalları barədə məlumat verməyib, lakin məsələ ilə bağlı “müsbət addımların” atılacağına ümid etdiyini deyib.
S-400 mübahisəsi necə yaranıb?
Türkiyə 2019-cu ildə ABŞ-ın xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, Rusiyanın S-400 sisteminin ilk komponentlərini qəbul edib. Vaşinqton həmin sistemin NATO-nun müdafiə arxitekturası ilə uyğun olmadığını və Qərb təyyarələri barədə həssas məlumatları üzə çıxara biləcəyini bildirib.
ABŞ bundan sonra Türkiyəni “F-35” qırıcı proqramından çıxarıb və ölkənin planlaşdırılan “F-35” alışını ləğv edib. Bu qərara səbəb kimi Rusiyanın S-400 sisteminin ABŞ istehsalı olan qırıcıların gizli texnologiyaları barədə məlumat toplamaq üçün istifadə oluna biləcəyi göstərilib. Türkiyənin müdafiə şirkətləri həmin təyyarələrin bəzi komponentlərinin istehsalında iştirak edirdi.
Vaşinqton 2020-ci ildə “ABŞ-ın düşmənlərinə sanksiyalar vasitəsilə qarşı çıxmaq haqqında” qanun çərçivəsində Türkiyənin müdafiə sənayesinə sanksiyalar tətbiq edib. Məhdudiyyətlərə ABŞ ixrac lisenziyaları və maliyyələşdirmə imkanlarına qoyulan qadağalar da daxil olub.
Ankaranın mövqeyi
Ankara bildirir ki, Qərb təchizatçılarından məqbul şərtlərlə müqayisəolunan hava hücumundan müdafiə sistemi əldə edə bilmədiyi üçün Rusiyaya müraciət edib. Türkiyə rəsmiləri S-400 batareyalarının NATO şəbəkələrinə zərər vermədən işlədilə biləcəyini də vurğulayıblar.
İyul ayında Türkiyə mediası Ankara ilə Vaşinqton arasındakı mübahisəni həll etmək ümidi ilə S-400 batareyalarının adı açıqlanmayan ərəb körfəzi ölkələrindən birinə yenidən satıla biləcəyini yazıb. Lakin nə Türkiyə, nə də ABŞ bu təklifi təsdiqləyib.
Məsələ Nyu-York görüşlərində müzakirə oluna bilər
S-400 məsələsinin Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bu həftə Nyu-Yorka səfəri zamanı gündəmə gələcəyi gözlənilir. Ərdoğan BMT Baş Assambleyasındakı çıxışından əvvəl bir sıra xarici liderlərlə görüşəcək.
ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri Tom Barrak həftəsonu Ərdoğanın Baş Assambleyanın kuluarında ABŞ Prezidenti Donald Trampla görüşə biləcəyini deyib. Ankara isə belə bir görüşü hələ təsdiqləməyib.
Görüş baş tutarsa, tərəflərin sanksiyalarla yanaşı, Türkiyənin “F-35” proqramına mümkün qayıdışını və iki ölkə arasında daha geniş müdafiə əlaqələrini müzakirə edə biləcəyi bildirilir.
