OMM Redaksiyası
Çin Prezidenti Si Cinpin çərşənbə günü axşam Merilend ştatındakı Endryus hərbi bazasına enib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp onu hava limanında şəxsən qarşılayıb. Bu, son 60 ildə fəaliyyətdə olan ABŞ prezidentinin ölkəyə səfər edən xarici lideri belə qarşılaması ilə bağlı ilk hal kimi qiymətləndirilib.
Səfər Si Cinpinin on ildən artıq müddətdə ABŞ-a ilk dövlət səfəri olub. Bu, iki liderin bir ildən az müddətdə üçüncü görüşüdür. Onlar ötən ilin oktyabrında Busanda, daha sonra isə Trampın may ayında Pekinə səfəri zamanı bir araya gəliblər.
Görüşün əsas nəticəsi ticarət atəşkəsidir
Rəsmi qarşılanma mərasimi sentyabrın 24-də Ağ Evin qarşısındakı Cənub çəmənliyində keçirilib. Bundan sonra liderlər bir saatdan bir qədər çox davam edən ikitərəfli danışıqlar aparıblar. Görüş mətbuat üçün qapalı keçirilib.
Ən konkret nəticə əsas görüşdən əvvəl açıqlanıb. ABŞ və Çin noyabrda başa çatmalı olan mövcud ticarət atəşkəsinin müddətini yanvarın 10-dək uzatmaq barədə razılığa gəliblər. Bu addım tərəflərə daha uzunmüddətli razılaşma üzərində işləmək üçün əlavə vaxt verəcək.
Bununla yanaşı, yeni ticarət sazişi elan edilməyib. Süni intellekt sahəsində mühüm razılaşma əldə olunmayıb, İran müharibəsi ilə bağlı da ictimaiyyətə açıqlanan hər hansı əsaslı nəticə olmayıb.
Tayvan məsələsində mövqelər dəyişməyib
Tayvan mövzusu da danışıqların gündəliyində yer alıb. Çinin ABŞ-dakı səfiri Si Cinpinin səfərindən əvvəl Tayvanı Pekinin “qırmızı xətlərindən” biri kimi təqdim etmişdi. Görüş zamanı tərəflər bu məsələ ilə bağlı əvvəlki mövqelərini bir daha ifadə etsələr də, fikir ayrılığını aradan qaldıran razılaşma əldə olunmayıb.
Görüşdən sonra birgə mətbuat konfransı və yekun bəyanat keçirilməyib. Bunun əvəzinə, ABŞ və Çin hökumətləri danışıqların nəticələri ilə bağlı öz auditoriyalarına uyğun ayrı-ayrı açıqlamalar yayıblar.
Sammitdə əsas diqqət diplomatik atmosferə yönəlib
Görüşün əsas nəticəsi tərəflər arasında dövlət başçıları səviyyəsində dialoqun davam etdirilməsi və münasibətlərdə sabitliyin qorunması olub. Tramp və Si Cinpin iki ölkə arasındakı ciddi rəqabətə baxmayaraq, şəxsi münasibətlərini nümayiş etdiriblər.
İki prezident və onların həyat yoldaşları cümə günü səhər Ağ Evdə çay içib, daha sonra səfərin yekun tədbiri çərçivəsində Milli Arxivə baş çəkiblər. Bu proqram ABŞ-Çin münasibətlərində istilik və sabitlik görüntüsü yaratmağa hesablanıb.
Ekspertlər sammitin simvolik baxımdan əhəmiyyətli, lakin konkret nəticələr baxımından məhdud olduğunu bildiriblər. Süni intellekt məsələsi də tərəflərin mövqeləri arasındakı fərqi göstərib. Tramp daha əvvəl süni intellekt sahəsində üstünlüyə malik ölkənin gələcəkdə üstün mövqedə olacağını deyib. Bununla belə, ABŞ və Çin öz texnoloji inkişaflarına ciddi məhdudiyyətlər qoymağa hazır görünməyib.
Ticarət atəşkəsinin uzadılması danışıqların davam etdirilməsi və münasibətlərin sabitləşməsi üçün əlavə vaxt yaradıb. Tərəflər arasında mürəkkəb problemlər həllini tapmasa da, yeni böhranın qarşısının alınması sammitin əsas nəticələrindən biri hesab olunur.
