OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, Tacikistan elektron siqaretləri, vapeləri və nikotin çatdırılma sistemlərini qadağan edib. Beləliklə, ölkə onların istehsalını, idxalını və satışını qadağan edən Mərkəzi Asiya dövlətlərinin sırasına qoşulub.
Prezident Emoməli Rəhmon tütünə nəzarət qanunvericiliyinə edilən dəyişiklikləri parlamentin yuxarı palatası oktyabrın 17-də qəbul etdikdən sonra təsdiqləyib.
Yeni qaydalar elektron siqaretlərin, vapelərin və nikotin çatdırılma sistemlərinin istehsalını, idxalını, ixracını, topdan və pərakəndə satışını qadağan edir. Hakimiyyət orqanları qadağanın, xüsusilə uşaqların və yeniyetmələrin sağlamlığını qorumaq məqsədi daşıdığını bildirir. Qaydaları pozanlar üçün cəzalar hələ açıqlanmayıb.
Mərkəzi Asiyada vape məhdudiyyətləri genişlənir
Tacikistanın qərarı Mərkəzi Asiyada oxşar qadağalar dalğasından sonra qəbul olunub. Türkmənistan elektron siqaretləri 2023-cü ildə qadağan edib, Qazaxıstan isə 2024-cü ildə, o cümlədən qanunsuz satışa görə cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutan məhdudiyyətlər tətbiq edib. Qırğızıstan 2025-ci ilin iyulunda vapelərin idxalını və istifadəsini qadağan edib.
Özbəkistan da elektron siqaretlərin və onlarla əlaqəli mayelərin istehsalını, idxalını, ixracını, saxlanmasını, daşınmasını, alınmasını və satışını əhatə edən geniş məhdudiyyətlər tətbiq edib. Qaydaları pozanları cərimə və ya beş ilədək həbs cəzası gözləyir.
Tacikistanda tütün istifadəsi və sağlamlıq riskləri
“Dünya Bankı”nın 2016-cı il sorğusuna əsaslanan qiymətləndirməsinə görə, Tacikistanda yetkinlərin 6,3 faizi siqaret çəkib, 12,5 faizi isə ənənəvi tüstüsüz tütün məhsulu olan nasvaydan istifadə edib. Nasvaydan istifadə kişilər arasında siqaret çəkməklə müqayisədə xeyli geniş yayılıb.
Tütün çəkmək ölkənin ictimai sağlamlığına da ciddi təsir göstərir. “Global State of Tobacco Harm Reduction”ın təqdim etdiyi hesablamalara əsasən, Tacikistanda bu vərdiş hər il təxminən 3 539 nəfərin ölümünə səbəb olur.
Dünyada vapelərə məhdudiyyətlər artır
Tacikistanın qadağası vapelərə qarşı beynəlxalq məhdudiyyətlərin artdığı dövrə təsadüf edir. Təxminlərə görə, 37–46 ölkə elektron siqaretlərin satışını, paylanmasını və ya idxalını qadağan edib. Bu ölkələr arasında Hindistan, Sinqapur, Tailand, Braziliya, Argentina, eləcə də Yaxın Şərq və Afrikanın bir sıra dövlətləri var.
Bəzi hökumətlər tam qadağa əvəzinə daha sərt nəzarət tədbirlərinə üstünlük verib. Məsələn, Avstraliyada vapelərin qanuni satışı apteklərlə məhdudlaşdırılıb, onların əldə edilməsi isə terapevtik istifadə qaydalarına tabedir. Böyük Britaniya, Fransa, Belçika və Yeni Zelandiya birdəfəlik vapelərə qadağa və ya məhdudiyyətlər tətbiq edib, yaxud bu istiqamətdə addımlar atır.
