OMM Redaksiyası
Qazaxıstanın çıxarıla bilən neft ehtiyatları, yəni texniki və iqtisadi baxımdan hasil edilə bilən neftin ümumi həcmi təxminən 4,4 milyard ton qiymətləndirilir. Ölkənin geoloji ehtiyatlarının isə 13,2 milyard ton olduğu bildirilir.
Energetika Nazirliyi qeyd edib ki, bu göstəricilər yekun deyil və geoloji kəşfiyyat işləri davam etdikcə, ehtiyatların qiymətləndirilməsi yeniləndikcə dəyişdirilə bilər.
Son beş il ərzində Qazaxıstanda neft hasilatı ən yüksək səviyyələrə yaxın olaraq qalıb. 2025-ci ildə ölkə 99 milyon ton neft hasil edib. Bu həcmin əhəmiyyətli hissəsi üç əsas layihənin payına düşüb: “Tengiz” 39 milyon ton, “Kaşaqan” 18,2 milyon ton, “Karaçaqanaq” isə 12,13 milyon ton hasilat həyata keçirib.
Hasilatın artmasına “Tengiz” yatağında həyata keçirilən “Future Growth Project” layihəsi də təsir göstərib. Layihə 2025-ci ildə illik hasilata 12 milyon ton əlavə edib.
Bununla belə, mövcud hasilat tempinin uzun müddət davam edəcəyi gözlənilmir. Ekspertlərin proqnozlarına görə, 2030-cu ildən sonra Qazaxıstanda illik orta neft hasilatı 90-96 milyon ton arasında olacaq.
Bu şəraitdə həm yeraltı ehtiyatların, həm də yeni yataqların kəşfinin əhəmiyyəti artır. “KazMunayGas” şirkəti 2026-2030-cu illər üçün 26 quyunun qazılmasını nəzərdə tutan geniş kəşfiyyat proqramı hazırlayır. Şirkətin sədri Askhat Khassenov həmçinin iri yataqlardan birinin işlənməyə cəlb olunması planlarından danışıb.
Qazaxıstanda yeni neft emalı zavodu tikiləcək
Qazaxıstan üçün əsas məsələlərdən biri yalnız nə qədər neft hasil ediləcəyi deyil, həm də bu xammalın nə qədərinin ölkə daxilində emal olunacağıdır. Bu məqsədlə dördüncü neft emalı zavodunun tikintisi üzrə hazırlıq işlərinə başlanılıb.
Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, yeni zavod üzrə ilkin texniki-iqtisadi əsaslandırmanın hazırlanmasına 2026-cı ilin mayında başlanılıb. Zavodun illik 10 milyon tona qədər xam neft emal edəcəyi və Qazaxıstanın ümumi emal gücünü ildə təxminən 40 milyon tona çatdıracağı gözlənilir.
Layihənin texniki-iqtisadi əsaslandırılması, layihələndirilməsi, tikintisi və istismara verilməsi 2026-2033-cü illəri əhatə edən təxminən yeddi il çəkə bilər. Zavodun yerləşəcəyi ərazi də hələ müəyyənləşdirilməyib. Bir neçə mümkün ərazi nəzərdən keçirilir və yekun qərarın layihəöncəsi araşdırmalar başa çatdıqdan sonra veriləcəyi gözlənilir.
Layihənin dəyəri ilə bağlı da yekun rəqəm açıqlanmayıb. Energetika Nazirliyi bunun üçün hələ tez olduğunu bildirir. Energetika nazirinin müavini Kairkhan Tutkyshbayev isə fevral ayında ilkin dəyərin təxminən 10 milyard dollar olduğunu qeyd edib.
