OMM Redaksiyası
Qazaxıstan və Almaniya kritik minerallar, sənaye, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığı genişləndirmək barədə razılığa gəlib. Astana təchizat zəncirlərinin inkişafında və daha yüksək əlavə dəyər yaradan istehsalın qurulmasında Almaniyanın daha fəal iştirakını istəyir.
Berlin şəhərində Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev və Almaniya Prezidenti Frank-Valter Ştaynmayer arasında keçirilən danışıqlardan sonra Birgə Bəyannamə qəbul edilib. Tərəflər, həmçinin 2026–2028-ci illər üzrə Sənaye, Texnologiya və Xammal Əməkdaşlığının İnkişafı Yol Xəritəsini də dəstəkləyiblər.
Kritik minerallar üzrə birgə istehsal
Sənəddə kritik xammalın hasilatı və emalı, birgə istehsal, Qazaxıstanda hazırlanan məhsulların əlavə dəyərinin artırılması və etibarlı, dayanıqlı təchizat zəncirlərinin yaradılması əsas istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib.
Hazırda Qazaxıstanda Almaniyanın iştirakı ilə 1 400-dən çox şirkət qeydiyyatdadır. Son 20 il ərzində Almaniyanın ölkə iqtisadiyyatına yatırdığı investisiyaların həcmi 8 milyard dollara çatıb. “CLAAS Group”, “Rhenus Logistics”, “Siemens Energy” və “Linde” kimi Almaniya şirkətləri Qazaxıstan bazarında fəaliyyət göstərir.
Tokayev Berlində keçirdiyi görüşlərdən əvvəl Almaniyanın “Handelsblatt” biznes qəzetində dərc olunan məqaləsində iki ölkənin ənənəvi ticarət əlaqələrindən kənara çıxaraq, yüksək əlavə dəyərə malik birgə istehsal yaratmalı olduğunu bildirib.
Qazaxıstan prezidentinin sözlərinə görə, 2025-ci ildə ikitərəfli ticarət dövriyyəsi 9 milyard dollara, yəni 7,9 milyard avroya yaxınlaşıb. O qeyd edib ki, Qazaxıstan Almaniya bazarına emal olunmuş daha 80-dən çox məhsul növü təqdim edə bilər. Metallurgiya, neft-kimya, ərzaq istehsalı və dəmir yolu mühəndisliyi perspektivli sahələr sırasında göstərilib.
Qazaxıstan daha yüksək əlavə dəyərli istehsala yönəlir
Əməkdaşlıq təklifinin mərkəzində kritik minerallar dayanır. Qazaxıstan Avropa iqtisadiyyatı üçün strateji əhəmiyyət daşıyan 34 xammal növündən 21-ni, o cümlədən litium, silisium, kobalt, niobium, volfram və mis istehsal edir.
Tokayev Almaniya şirkətlərini bu resursların yalnız hasilatına deyil, həm də emalına və tam istehsal zəncirlərinin yaradılmasına cəlb etməyi təklif edib. Yeni yol xəritəsi də bu yanaşmanı rəsmiləşdirərək kritik xammalın hasilatı və emalını, birgə istehsalı və Qazaxıstanda hazırlanan malların əlavə dəyərinin artırılmasını prioritet kimi müəyyənləşdirir.
Enerji və nəqliyyat əməkdaşlığı
Enerji sahəsi də iki ölkə arasında əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Tokayevin sözlərinə görə, Qazaxıstan Avropa İttifaqının neft idxalının təxminən 13 faizini, təbii uran idxalının isə 20 faizini təmin edir. 2025-ci ildə Qazaxıstanın Almaniyaya neft tədarükü 10 milyon tonu ötüb.
Birgə Bəyannamədə enerji təhlükəsizliyi üzrə əməkdaşlığın gücləndirilməsi, enerji təchizatı mənbələrinin və marşrutlarının şaxələndirilməsi, o cümlədən Avropaya neft və qaz tədarükünün inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur.
Nəqliyyat sahəsi Qazaxıstanın Avropa ilə Asiya arasındakı strateji mövqeyindən irəli gələn digər mühüm istiqamətdir. Tokayev bildirib ki, Çinlə Avropa arasında quru yük tranzitinin təxminən 85 faizi Qazaxıstan ərazisindən keçir.
Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu üzrə də daşımalar artır. İlin ilk səkkiz ayında marşrutda yük dövriyyəsi 22 faiz, Şərq-Qərb tranziti isə 55 faiz yüksəlib.
Qazaxıstan prezidenti yeni nəqliyyat layihələrinin bir sıra regionları Xəzər limanları ilə birbaşa birləşdirə və Çin-Avropa marşrutunu təxminən 1 000 kilometr qısalda biləcəyini deyib. O, həmçinin Almaniya şirkətləri üçün Qazaxıstan üzərindən hava yükdaşımalarının və aviasiya qovşaqlarının inkişafında imkanların olduğunu vurğulayıb.
İndi əsas diqqət yol xəritəsində əksini tapan razılaşmaların konkret layihələrə çevrilməsinə yönələcək. Xüsusilə kritik minerallar, emal, istehsal, enerji və nəqliyyat sahələrində praktiki təşəbbüslərin həyata keçirilməsi gözlənilir.
