OMM Redaksiyası
“NASA”nın “Perseverance” aparatı Marsda hərəkət məsafəsi üzrə yeni rekord müəyyənləşdirib. ABŞ kosmik agentliyinin çərşənbə axşamı yaydığı məlumata görə, aparat 2021-ci ildə eniş etdikdən sonra 45,2 kilometr yol qət edərək Yer kürəsindən kənardakı dünyaları araşdıran robot aparatlar arasında ən uzun məsafəni keçib.
Altı təkərli, avtomobil ölçüsündə olan aparat Marsda mikrob həyatının mövcudluğu üçün əlverişli şəraitin olub-olmadığını araşdırmaq missiyasını beş ildən artıqdır davam etdirir. Onun marşrutu Günəş sistemində tədqiq edilmiş ən qədim ərazilərdən bəzilərindən keçir.
“NASA”nın Kaliforniyadakı Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasından “Perseverance” və “Curiosity” layihələrinə rəhbərlik edən Stiven Li “Reuters”ə bildirib ki, aparatın mühəndis avadanlıqları və elmi cihazları əla vəziyyətdədir, ehtiyat sistemlərinin hamısı işləkdir.
Li əlavə edib ki, sistemlərin son qiymətləndirilməsi onların 2030-cu illərdə də, ehtimal ki, daha uzun müddət işləyə biləcəyini göstərib.
“Perseverance” “Opportunity”nin rekordunu keçib
“Perseverance” 2004–2018-ci illərdə Marsda fəaliyyət göstərən “NASA”nın “Opportunity” aparatının 45 kilometrlik əvvəlki rekordunu yeniləyib. Hər iki aparat Ayda istifadə olunan istənilən nəqliyyat vasitəsindən daha uzaq məsafə qət edib.
Elmi cihazlarla təchiz edilmiş “Perseverance” Marsın şimal yarımkürəsindəki Yezero kraterini araşdırır. Alimlər milyardlarla il əvvəl bu ərazidə göl olduğunu ehtimal edirlər.
Aparat rekordu Yezero kraterinin qərb kənarından kənarda yerləşən və “Lac de Charmes” adlandırılan ərazidən keçərək “Idubi” kimi tanınan sahəyə doğru hərəkət edərkən qırıb. “NASA”nın “Curiosity” aparatı isə Mars ekvatoru yaxınlığındakı Geyl kraterini araşdırmağa davam edir.
Marşrutun 90 faizi avtonom idarə olunur
Rekord məsafənin qət edilməsində əsas amillərdən biri aparatın Mars səthində davamlı insan göstərişi olmadan hərəkət edə bilməsidir. “NASA” bu imkanın “AutoNav” adlı avtonom naviqasiya sistemi sayəsində yarandığını bildirir. Linin sözlərinə görə, “Perseverance”in hərəkətinin 90 faizi insan müdaxiləsiz həyata keçirilir.
Үstünlüklərindən biri də təsvirləri emal edib naviqasiya proqramını аппарат hərəkətdə olarkən demək olar fasiləsiz işlətməyə imkan verən yüksək sürətli “Vision Compute Element” köməkçi prosessorudur. Linin izahına görə, əvvəlki aparatların hərəkətin növbəti mərhələsinə başlamazdan əvvəl dayanıb hesablamalar aparması lazım gəlirdi.
Li bildirib ki, “Perseverance” “Sojourner”, “Spirit”, “Opportunity” və “Curiosity” aparatlarının 29 illik təcrübəsi əsasında hazırlanıb; hər yeni aparat əvvəlkilərin təcrübəsindən faydalanaraq başqa dünyada hərəkət imkanlarını təkmilləşdirib.
“Perseverance”in əvvəlcə cəmi 20 kilometr məsafə qət edəcəyi gözlənilirdi. Aparat bu göstəricini iki dəfədən çox üstələsə də, yaxşı vəziyyətdə qalır.
“NASA” aparata kraterin kənarını təxminən 2028-ci ilin sonunadək araşdırmağa imkan verən missiya uzadılmasını təsdiqləyib. Linin sözlərinə görə, plutoniumla işləyən enerji sistemi də gözlənildiyi kimi fəaliyyət göstərir və istifadəyə yararlı enerjinin hələ uzun illər üçün ehtiyatı var.
Sistemləri yaxşı işləməyə davam edərsə, “Perseverance” növbəti onillikdə də Marsı araşdıra, elmi kəşflərini və rekord məsafə yürüşünü davam etdirə bilər.
