OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, “Nvidia” baş direktor Jensen Huangın xarici kəşfiyyat əməliyyatının hədəfi olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün müstəqil araşdırmaya başlayıb. Bu qərar Huangın münasibətdə olduğu iş qadınının Pekinə məlumat ötürdüyü barədə iddialardan sonra verilib.
Şirkət noyabrın 8-i bazar günü araşdırmanı elan edib. Direktorlar şurası ABŞ-ın milli təhlükəsizliyinə və ya “Nvidia”nın məxfi məlumatlarına zərər dəydiyini düşünmək üçün əsas olmadığını bildirib. Huang həyat yoldaşına xəyanət etdiyini etiraf edib, ailəsindən üzr istəyib və araşdırma ilə əməkdaşlıq edəcəyini vəd edib.
Açıqlama dünyanın bazar dəyərinə görə ən böyük süni intellekt çipləri istehsalçısına rəhbərlik edən Huangın fəaliyyəti ilə bağlı suallar doğurub. Bazar ertəsi qeyri-rəsmi ticarətdə “Nvidia” səhmləri təxminən 3,4 faiz ucuzlaşıb. Şirkətin Asiyadakı yarımkeçirici təchizatçılarının səhmləri isə əvvəlki həftənin texnologiya sektorundakı satışlarından sonra bahalaşıb.
Araşdırmaya səbəb olan iddialar
Yoxlama “The New York Times” qəzetinin oktyabrda dərc etdiyi, Huangın Sinqapurda yerləşən “Megaspeed” şirkətinin onunla qohumluğu olmayan keçmiş rəhbəri Alice Huang ilə münasibətdə olduğu barədə xəbərin ardınca başlayıb.
Qəzetin yazdığına görə, ABŞ rəsmiləri Alice Huangı araşdırıb və onun Çin kəşfiyyatının agenti olduğu qənaətinə gəlib. “Reuters” bu qiymətləndirməni müstəqil şəkildə təsdiqləməyib. “The New York Times” Donald Trampın kəşfiyyat məlumatları barədə təxminən bir il əvvəl məlumatlandırıldığını və tədbir görməmək qərarına gəldiyini yazıb.
“Nvidia”nın süni intellekt çiplərini alan “Megaspeed” şirkəti də ABŞ-ın diqqət mərkəzində olub. Şirkətin Çinə ixrac məhdudiyyətlərinə tabe olan qabaqcıl yarımkeçiriciləri əldə etməyə kömək etdiyindən şübhələnilir.
İddialar Jensen Huangın məxfi məlumatları bilərəkdən paylaşdığını və ya casusluqda iştirak etdiyini təsdiqləmir. “Nvidia” bildirib ki, araşdırmaya müstəqil direktorlar komitəsi, kənar hüquqşünasların dəstəyi ilə nəzarət edəcək.
Şirkət direktorlar şurasının Huangı və onun rəhbərlik komandasını dəstəkləməyə davam etdiyini, araşdırma müddətində onun vəzifəsində qalacağını vurğulayıb. Reuters-in şərh almaq üçün müraciətinə Çin Xarici İşlər Nazirliyi dərhal cavab verməyib. “Megaspeed” də sorğulara cavab verməyib.
Huang və ABŞ rəsmilərinin açıqlamaları
Huang bazar günü “Nvidia” əməkdaşlarına göndərdiyi mesajda həyat yoldaşına xəyanət etdiyini etiraf edib və bunun ailəsinə təsirinə görə təəssüfləndiyini bildirib.
“Hərəkətlərim həyat yoldaşıma və övladlarımıza zərər verdi. Etdiyimə heç bir bəraət yoxdur. Dərin təəssüf hissi keçirirəm”, – Huang deyib.
O, həmçinin həmkarlarından, direktorlar şurasının üzvlərindən, iş tərəfdaşlarından və səhmdarlardan üzr istəyib, onların etimadını doğrultmadığını qəbul edib.
Huang “Nvidia”ya və ABŞ-ın milli təhlükəsizliyinin qorunmasına sadiq olduğunu bildirib. Oktyabrın sonlarında “Bloomberg News”a Alice Huangla ünsiyyətinin “Megaspeed”lə bağlı olduğunu və adi işgüzar münasibətlər çərçivəsində baş verdiyini deyib. O, xarici kəşfiyyat xidmətinə məxfi məlumatları bilərəkdən ötürdüyünü açıq şəkildə etiraf etməyib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bazar günü iddiaları Huangla müzakirə etmədiyini, lakin “Nvidia” rəhbərinə güvəndiyini deyib.
“Ümid edirəm, hər şey qaydasındadır. O, inanılmaz iş görüb”, – Tramp jurnalistlərə bildirib.
Huang barədə əvvəllər kəşfiyyat məlumatı aldığına dair xəbərlərlə bağlı sualı cavablandıran Tramp, məlumat əsasında mütləq tədbir görməli olduğunu düşünmədiyini deyib. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio isə Huangla bağlı sualı şərh etməkdən imtina edib.
İddialar Konqresin də diqqətini cəlb edib. Respublikaçıların yüksək vəzifəli qanunvericiləri mümkün Çin çıxışının ABŞ-ın həssas texnologiya və məlumatlarına risk yarada biləcəyini əsas gətirərək Huangdan bu ay Konqresə brifinq verməsini istəyiblər. Noyabrın 4-də yazılmış məktubda ABŞ-ın milli təhlükəsizliyinin riskə atılıb-atılmadığının araşdırılması tələb olunub.
Səhmlərə və şirkətin Asiyadakı fəaliyyətinə təsir
Araşdırma “Nvidia”nın süni intellekt infrastrukturu üzrə böyük investisiyaların gəlirliliyi ilə bağlı narahatlıqlar fonunda səhmlərinin təzyiq altında olduğu vaxta təsadüf edib. Reuters-in məlumatına görə, investorların süni intellekt sahəsindəki xərcləmə artımının davamlılığını yenidən qiymətləndirməsi nəticəsində şirkətin səhmləri bu il qazandığı artımı itirib.
Huang “Nvidia”nın həmtəsisçisidir və şirkətə otuz ildən çoxdur rəhbərlik edir. O, şirkətin qabaqcıl süni intellekt çiplərinin aparıcı təchizatçısına çevrilməsində əsas rol oynayıb. Analitiklər bildirirlər ki, onun rəhbərliyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik investorların etimadına təsir edə bilər, lakin araşdırma onun vəzifəsində dəyişiklik elan edilməsi ilə nəticələnməyib.
“Yorkville Ives & Co.” şirkətinin tərəfdaşı və baş idarəedici direktoru Den Ayvs araşdırmanın Huangın baş direktor kimi gələcəyi üçün mümkün risk yaratdığını deyib. “Pepperstone” şirkətinin araşdırmalar üzrə rəhbəri Kris Ueston isə Huangın əvəzlənəcəyini gözləmədiyini bildirib.
“Nvidia”nın səhmləri bazar ertəsi alternativ ticarət platformalarında təxminən 180,30 dollardan satılıb. Cümə günü “Nasdaq” birjasında bağlanış qiyməti 186,64 dollar olub.
Araşdırmanın iddia edilən kəşfiyyat əməliyyatı ilə bağlı mövcud məlumatları nəzərdən keçirərək “Nvidia”nın məxfi məlumatlarına və ya ABŞ-ın milli təhlükəsizlik maraqlarına zərər dəyib-dəymədiyini müəyyənləşdirməsi gözlənilir.
Bu qalmaqal şirkətin Asiyadakı fəaliyyətinə də təsir edib. Jensen Huangın qızı və “Nvidia” rəhbərlərindən biri Medison Huang Cənubi Koreyaya planlaşdırılan səfərini ləğv edib. O, “Nvidia” konfransı zamanı texnologiya şirkətləri ilə görüşməli idi.
Cənubi Koreyanın süni intellekt startapı “Rebellions” ləğvləri “Nvidia” daxilindəki vəziyyətlə əlaqələndirib. Konfransın isə keçirilməsi gözlənilirdi. Cənubi Koreyanın elm nazirinin müavini hökumətin müqavilə üzrə “Nvidia” qrafik prosessorlarının tədarükündə fasilə gözləmədiyini deyib.
Şirkət hazırda məxfi məlumatların ələ keçirildiyinə inanmaq üçün əsas olmadığını bildirir. Jensen Huangın qanun pozuntusu törətdiyini təsdiqləyən araşdırma nəticəsi açıqlanmayıb.
