OMM Redaksiyası
Pakistan və Hindistan hərbi-dəniz qüvvələrinə məxsus gəmilərin Şimali Ərəb dənizində toqquşmasından sonra bir-birinə diplomatik etiraz göndərib.
Hadisə sentyabrın 15-də Pakistan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ikiillik “SEASPARK-26” təlimi zamanı baş verib. Pakistanın bildirdiyinə görə, Hindistanın hərbi-dəniz gəmisi Pakistan gəmisinə “təhlükəli dərəcədə yaxın məsafədə aqressiv manevrlər” edib və nəticədə gəmilər arasında təmas yaranıb.
Hindistan isə bu versiyanı rədd edib. Yeni Dehli toqquşmaya Pakistan hərbi-dəniz gəmisinin manevrlərinin səbəb olduğunu bildirib.
Pakistan çərşənbə günü Hindistanın İslamabaddakı Ali Komissiyasında müvəqqəti işlər vəkilini Xarici İşlər Nazirliyinə çağıraraq kəskin etirazını çatdırıb. Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi hadisəni ölkənin müstəsna iqtisadi zonasında Hindistan Hərbi Dəniz Qüvvələri gəmisinin “son dərəcə təxribatçı və qəbuledilməz” hərəkəti kimi qiymətləndirib.
Pakistan tərəfi bildirib ki, hadisə beynəlxalq hüququn, eləcə də 1991-ci ildə imzalanmış hərbi təlimlər, manevrlər və qoşunların hərəkəti barədə əvvəlcədən məlumatlandırma haqqında ikitərəfli sazişin ciddi şəkildə pozulmasıdır.
Hindistan da Pakistanın Yeni Dehlidəki müvəqqəti işlər vəkilini çağıraraq etiraz edib. Hindistan Pakistan hərbi-dəniz bölməsinin davranışını “qəbuledilməz və qeyri-peşəkar” adlandırıb.
Hindistanın açıqlamasına əsasən, hadisə beynəlxalq sularda baş verib, ciddi zərər qeydə alınmayıb və Pakistan gəmisi adi müşahidə missiyasını yerinə yetirən Hindistan hərbi gəmisinə yaxınlaşıb.
1991-ci ilin sazişi iki ölkə arasında etimad yaradılması tədbiri kimi imzalanıb və hərbi fəaliyyətlərin yanlış anlaşılaraq qarşıdurmaya çevrilməsi riskini azaltmaq məqsədi daşıyıb. Sazişin 10-cu maddəsi beynəlxalq sularda fəaliyyət göstərən hərbi-dəniz gəmiləri və sualtı qayıqlara aiddir və qəza riskinin qarşısını almaq üçün iki ölkənin gəmilərinin ən azı üç dəniz mili məsafədə qalmasını tələb edir.
Hazırda hər iki hökumət həmin müddəaya istinad edir. Pakistan Hindistan gəmisinin manevrlərlə sazişi pozduğunu, Hindistan isə Pakistan gəmisinin davranışının 10-cu maddəyə birbaşa zidd olduğunu bildirir.
Tərəflər hadisənin baş verdiyi ərazi ilə bağlı da fərqli mövqelərə malikdir. Pakistan toqquşmanın öz müstəsna iqtisadi zonasında baş verdiyini deyir, Hindistan isə ərazinin beynəlxalq sular olduğunu bildirir. Müstəsna iqtisadi zona sahilyanı dövlətə resurslar və müəyyən yurisdiksiya üzərində xüsusi hüquqlar verir, lakin ərazi sularından fərqlənir.
Bu hadisə nüvə silahına malik iki qonşu ölkə arasında 2025-ci ilin mayında baş vermiş və atəşkəslə başa çatan dördgünlük hərbi münaqişədən sonra ilk açıq hərbi gərginlik kimi qiymətləndirilir. Hazırda tərəflərin reaksiyası diplomatik səviyyədə qalıb.
