OMM Redaksiyası
Avropa Parlamenti Gürcüstanda müxalifət partiyalarının qadağan edilməsinə yönələn cəhdləri pisləyən qətnaməni qəbul edib. Sənəddə hakim “Gürcü Arzusu” partiyasının təşəbbüsünə görə Gürcüstanın yüksəkvəzifəli şəxslərinə qarşı hədəfli sanksiyalar tətbiq etməyə çağırış edilib.
“Hakim partiya “Gürcü Arzusu”nun Gürcüstanda müxalifət partiyalarını qadağan etmək cəhdləri haqqında” adlı qətnamə cümə axşamı 445 deputatın lehinə, 37-nin əleyhinə səsi ilə qəbul olunub. 97 deputat bitərəf qalıb.
Avropa Parlamentinin üzvləri müxalifət partiyalarının qadağan edilməsini tələb edən konstitusiya iddiasının dərhal geri götürülməsini istəyiblər. Onlar “Gürcü Arzusu”nun qurucusu Bidzina İvanişvili, Baş nazir İrakli Kobaxidze, parlament sədri Şalva Papuaşvili və Tbilisi meri Kaxa Kaladzeyə qarşı sanksiya və viza məhdudiyyəti çağırışlarını təkrarlayıblar.
Deputatlar Aİ-nin mövqeyini də tənqid ediblər
Qətnamədə Avropa İttifaqı və üzv dövlətlərin Gürcüstandakı proseslərə cavab olaraq kifayət qədər konkret nəticələr doğuran tədbirlər görmədiyi də iddia olunur. Bu məsələ çərşənbə günü Strasburqda keçirilən üç saatlıq müzakirənin əsas mövzularından biri olub. Deputatlar Gürcüstanın siyasi istiqaməti və Aİ-nin reaksiyası ətrafında fikir ayrılığı yaşayıblar.
Avropa Komissiyasının genişlənmə üzrə komissarı Marta Kos deputatlara bildirib ki, Aİ xarici işlər nazirləri gələn həftə Xarici İşlər Şurasında Gürcüstanla bağlı ayrıca müzakirə aparacaqlar. Vizasız gediş-gəlişin dayandırılmasının genişləndirilməsi və hədəfli sanksiyaların tətbiqi barədə suala cavab verən Kos deyib ki, Aİ yalnız üzv dövlətlərin razılaşdığı həddə addım ata bilər.
Almaniyanın “Almaniya üçün Alternativ” (AfD) partiyasından Avropa Parlamentinin üzvü Tomaş Froelix Aİ-ni ikili standartlarda ittiham edib. O, Gürcüstanda müxalifət partiyalarının qadağan olunması planına görə tənqidlərin səsləndirildiyini, eyni zamanda Almaniyada AfD-nin qadağan edilməsinə çağırışların olduğunu bildirib.
Froelix Ukraynada 20-dən çox siyasi partiyanın qadağan edilməsini xatırladaraq, Aİ-nin bu vəziyyətə niyə fərqli reaksiya verdiyini sorğulayıb. Digər deputatlar isə müxalifət partiyalarını qadağan etmək cəhdinin Gürcüstanı Aİ-dən daha da uzaqlaşdırdığını deyiblər.
Avropa Parlamentinin Xarici Əlaqələr Komitəsinin sədri Devid Makalister bu addımı avtoritarizmə doğru növbəti mərhələ adlandırıb və Avropa Komissiyasının Gürcüstanı “yalnız adında namizəd ölkə” kimi səciyyələndirməsini xatırladıb.
Almaniyalı deputat Tobias Kremer Bidzina İvanişviliyə qarşı sanksiyalar tələb edib. Litvalı deputat Dainius Žalimas isə Aİ-nin reaksiyasını yetərsiz sayaraq, Brüsseli ABŞ, Böyük Britaniya və bəzi Aİ üzv dövlətlərinin tətbiq etdiyi sanksiyalara uyğun tədbirlər görməyə çağırıb.
Digər almaniyalı deputat Lukas Ziper Gürcüstanın Aİ-yə üzvlüyünün hazırkı hökumət dövründə onilliklər uzana biləcəyini deyib. O, bu müddətin təxminən 20 il, “hər şey yaxşı getsə”, 10 il ola biləcəyini bildirib.
Gürcüstan hökuməti tənqidləri rədd edir
Hüquq Məsələləri Komitəsinin sədri Arçil Gorduladze Avropa Parlamentinin qətnaməsini siyasi motivli adlandırıb. O, Brüsseli Gürcüstan hökumətinə və onun tərəfdarlarına mövqelərini dəyişmək üçün dəfələrlə təzyiq göstərməkdə ittiham edib.
Gorduladzenin sözlərinə görə, Avropa Parlamenti bundan əvvəl Gürcüstana qarşı doqquz qətnamə qəbul edib, lakin bu sənədlər hökumətin mövqeyini dəyişməyib. O, Aİ-ni Gürcüstanı “vəkil dövlətə” çevirməyə çalışmaqda günahlandırıb və belə qətnamələrin ölkənin suverenliyinə müdaxilə olduğunu bildirib.
Bu qarşıdurma Gürcüstanın Aİ-yə üzvlük prosesinin faktiki olaraq dayanmış vəziyyətdə olduğu vaxt baş verir. 2024-cü ilin noyabrında “Gürcü Arzusu” hökumətin 2028-ci ilə qədər Aİ-yə üzvlük danışıqlarının başlanmasını gündəmə gətirməyəcəyini açıqlayıb. Qərar ölkə üzrə kütləvi avropayönlü etirazlara səbəb olub və Tbilisi ilə Brüssel arasındakı gərginliyi artırıb.
Aİ hökumətin siyasəti və demokratik islahatlarla bağlı narahatlıqları əsas gətirərək, Gürcüstanın üzvlük prosesinin faktiki dayandırıldığını bildirib. Avropa Parlamentinin qətnaməsi diqqəti indi Aİ üzv dövlətlərinin mövqeyinə yönəldir.
Sanksiya çağırışları üzv dövlətlərin hökumətləri üçün məcburi deyil. Mart Kosun açıqlaması da əlavə tədbirlərin üzv dövlətlərin razılığından asılı olacağını göstərib. Gürcüstan gələn həftə Aİ xarici işlər nazirlərinin müzakirəsinə çıxarılacaq; əsas sual parlamentin tələblərinin konkret qərarlara çevrilib-çevrilməyəcəyidir.
