OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, Avropa Komissiyası Gürcüstan hökumətinin gələn həftə Brüsseldə keçiriləcək Aİ Genişlənmə Forumuna dəvət edilməyəcəyini təsdiqləyib. Bununla yanaşı, Tbilisiyə əlaqəlilik üzrə ayrıca nazirial görüşdə daha aşağı səviyyədə təmsil olunmaq təklif edilib.
Qərar demokratik islahatlar, qanunvericilik və Gürcüstanın Aİ-yə üzvlük prosesinin dayanması ilə bağlı fikir ayrılıqları fonunda Brüssel və Tbilisi arasındakı münasibətlərin daha da gərginləşdiyini göstərir.
Avropa Komissiyasının sözçüsü Giyom Mersye noyabrın 9-da qurumun gündəlik brifinqində Euroscope-un sualını cavablandırarkən Gürcüstanın gələn həftəki genişlənmə görüşünə dəvət edilmədiyini təsdiqləyib. O bildirib ki, Gürcüstan hakimiyyəti Komissiyanın son Genişlənmə Hesabatında göstərildiyi kimi, hazırkı siyasi kursunu dəyişməyə qəti iradə nümayiş etdirənədək Aİ ilə əlaqələr məhdud qalacaq.
Əlaqəlilik görüşünə aşağı səviyyədə dəvət
Gürcüstan noyabrın 16-da keçirilməsi planlaşdırılan əlaqəlilik üzrə ayrıca nazirial görüşə dəvət alıb, lakin bu tədbirdə daha aşağı səviyyədə təmsil olunması nəzərdə tutulur. Mersyenin sözlərinə görə, belə görüşlərdə iştirak hər dəfə ayrıca, Aİ-nin maraqları nəzərə alınmaqla müəyyən edilir. O, Gürcüstan tərəfindən hansı rəsmilərin dəvət olunduğunu açıqlamayıb.
Noyabrın 15-16-da Brüsseldə “Daha geniş Avropa – Daha güclü Avropa” mövzusu ilə keçiriləcək Aİ Genişlənmə Forumunda Avropa və namizəd ölkələrin liderləri genişlənmə, təhlükəsizlik, demokratik islahatlar və iqtisadi əməkdaşlığı müzakirə edəcəklər. İştirakçılar arasında Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen, Avropa Şurasının sədri Antonio Kosta və genişlənmə üzrə komissar Marta Kos var.
Gürcüstan hökumətinin nümayəndələri dəvət siyahısında olmasa da, ölkənin vətəndaş cəmiyyəti təmsilçisi Nino Dolidze genişlənmə prosesində vətəndaş cəmiyyətinin və yerli hakimiyyət orqanlarının rolu barədə müzakirədə iştirak edəcək.
Tbilisi aşağı səviyyəli təmsilçiliyi qəbul etmir
Avropa Komissiyasının açıqlaması Gürcüstan rəsmilərinin tənqidinə səbəb olub. Baş nazir İrakli Kobaxidze noyabrın 5-də ölkənin müvafiq səviyyədə dəvət almadığı beynəlxalq görüşdə iştirak etməyəcəyini bildirmişdi.
Brüsselin qərarını təsdiqləməsindən sonra parlamentin sədri Şalva Papuaşvili bu mövqeyi təkrarlayıb. O, Aİ-ni Gürcüstana qarşı hörmətsiz davranış nümayiş etdirməkdə ittiham edib və Brüsselin ölkənin iştirakı olmadan Orta Dəhlizi necə müzakirə edə biləcəyini sorğulayıb.
Gürcüstan Xarici İşlər Nazirliyi də noyabrın 4-də dərc edilmiş Avropa Komissiyasının son qiymətləndirməsini rədd edib. Nazirlik hesabatda faktiki qeyri-dəqiqliklərin və siyasi qərəzli qiymətləndirmələrin olduğunu bildirib. Tərəflər arasında dialoqun olmamasının Komissiyanın Gürcüstandakı vəziyyəti obyektiv qiymətləndirmək imkanını məhdudlaşdırdığını deyən nazirlik, Tbilisinin konstruktiv əməkdaşlığa açıq qaldığını vurğulayıb.
Diplomatik fikir ayrılığı Avropa Komissiyasının 2026-cı il Genişlənmə Hesabatı fonunda baş verib. Hesabatda Gürcüstanın üzvlük prosesinin “faktiki olaraq dayandırıldığı” qeyd edilib, ölkənin Aİ-yə namizəd statusu isə formal xarakter daşıyan status kimi qiymətləndirilib.
Komissiya demokratik geriləməni, fundamental hüquqlara və vətəndaş cəmiyyətinə məhdudiyyətləri, hüququn aliliyi ilə bağlı narahatlıqları və qanunvericiliyin getdikcə sərtləşməsini əsas gətirib. Hesabatda Gürcüstanın namizəd statusu üçün tövsiyədə müəyyən edilmiş doqquz addım üzrə tələbləri yerinə yetirmədiyi bildirilib.
Gürcüstana 2023-cü ilin dekabrında tələb olunan islahatları həyata keçirmək şərti ilə Aİ-yə namizəd statusu verilib. Avropa Şurası 2024-cü ilin iyununda Gürcüstan hökumətinin addımlarının üzvlük prosesini faktiki olaraq dayandırdığı qənaətinə gəlib. Həmin ilin sonunda hökumət 2028-ci ilədək Aİ-yə üzvlük danışıqlarını aparmağı dayandırmaq qərarını açıqlayıb.
Son hesabat Gürcüstanın namizəd statusunu ləğv etmir. Avropa Komissiyası hakimiyyət kursunu dəyişərək demokratiya, hüququn aliliyi və fundamental hüquqlara yenidən sadiqlik nümayiş etdirərsə, ölkənin Avropa yolunun bərpa oluna biləcəyini bildirir.
Gürcüstan hökuməti nümayəndələrinin Genişlənmə Forumunda iştirak etməməsi Brüssel və Tbilisi arasındakı uçurumun dərinləşməsinin daha bir əlamətidir. Yüksək səviyyəli siyasi dialoqun nə vaxt bərpa olunacağı isə hələ aydın deyil.
