Afət Ziyadqızı
ABŞ-də Ağ Ev ilə CNN, MS NOW və "Politico" arasında media qurumlarının prezident iqamətgahına girişinə qoyulan qadağa ilə bağlı hüquqi mübahisə dərinləşir. Media qurumlarının vəkilləri məhkəməyə təqdim etdikləri yeni sənəddə Ağ Evin məhkəmə qərarından sonra da onlara qarşı addımlar atdığını və bunun məqsədinin hakimiyyətin bəyənmədiyi jurnalistikanı cəzalandırmaq olduğunu bildiriblər.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” xəbər verir ki, bu barədə xarici KİV-lər məlumat yayıb.
ABŞ-nin dairə məhkəməsinin hakimi Tim Kelli ötən həftə administrasiyanın sözügedən media qurumlarının əməkdaşlarının mətbuat vəsiqələrini bərpa etməsini tələb edən müvəqqəti qadağa qərarı çıxarıb. Jurnalistlərin vəsiqələri ayın əvvəlində ləğv edilmiş, onların Ağ Ev ərazisinə girişinə maneə yaradılmışdı.
Tim Kelli Ağ Evin Prezident Donald Trampın media qurumlarını qadağan etməsi ilə bağlı milli təhlükəsizlik arqumentlərini ilkin mərhələdə qəbul etməyib. Bununla belə, Trampın ilk prezidentlik dövründə təyin etdiyi hakim bu əsaslandırmanı izah edən əlavə sübutlara baxa biləcəyini bildirib.
Media qurumları isə administrasiyanın məhkəmədə milli təhlükəsizlik arqumentini irəli sürdüyünə baxmayaraq, Donald Tramp və digər rəsmilərin qadağanın mənfi xəbərləri cəzalandırmaqla bağlı olduğunu açıq şəkildə ifadə etdiyini müdafiə edirlər.
Onların təqdim etdiyi sənəddə qeyd olunur ki, Donald Tramp qadağanı milli təhlükəsizliklə əlaqələndirmədən, bunu özü və administrasiyası barədə yazılan xəbərləri bəyənməməsi ilə əsaslandırmağa davam edib. Media qurumları Baş prokuror Todd Blanşın bazar günü verdiyi açıqlamaya da istinad ediblər. Blanş birtərəfli media xəbərlərinin milli təhlükəsizlik riski yaratdığını söyləyib.
Hakimin qərarı media qurumlarının Ağ Evə girişini iki həftə müddətinə bərpa edib. Cümə axşamı administrasiya tərəfindən qadağa çərçivəsində götürülən mətbuat vəsiqələri jurnalistlərə qaytarılaraq yenidən aktivləşdirilib.
Buna baxmayaraq, administrasiya şənbə günü Donald Trampın Tennessi səfəri zamanı CNN əməkdaşının televiziya mətbuat hovuzunun üzvü kimi “Air Force One” təyyarəsində prezidentlə birlikdə uçmasına icazə verməyib.
Ağ Ev mətbuat hovuzu prezident tədbirlərini və bütün jurnalistləri yerləşdirə bilməyən səfərləri növbəli şəkildə işıqlandıran daha kiçik media qurumları qrupudur. Media şirkətləri həmin hadisəni nümunə göstərərək Ağ Evin qadağanı qeyri-sabit və ziddiyyətli şəkildə tətbiq etməkdə israr etdiyini bildiriblər.
Onların fikrincə, Ağ Evin açıqlamaları və hərəkətləri imkan yaranacağı təqdirdə CNN, MS NOW və “Politico”ya qarşı tam qadağanın dərhal bərpa edilə biləcəyinə dair ciddi narahatlıq yaradır.
Tim Kellinin müvəqqəti qərarında bildirilir ki, hüquqi presedentlər media qurumlarının qadağan edilməzdən əvvəl bu barədə xəbərdar edilmək və qərara etiraz etmək hüququnu təsdiqləyir. Hakim Ağ Evin bu prosedura əməl etməməsinin Konstitusiyanın qanuni prosedur prinsipini poza biləcəyini qeyd edib.
Media qurumları qadağaya yalnız qanuni prosedur baxımından deyil, həm də Konstitusiyanın Birinci Düzəlişində təsbit olunan mətbuat azadlığı əsasında etiraz edirlər. Hakimin müvəqqəti qərarının müddəti oktyabrın 8-də başa çatır. Qurumlar iş Vaşinqtondakı federal məhkəmədə araşdırıldığı müddətdə giriş imkanlarının saxlanılması üçün təminat tədbiri tələb edirlər.
Media qurumları həmçinin hakimi Donald Trampın qadağasını qüvvədə saxlamaq üçün daha geniş hüquqi əsas tətbiq etməyə çağırıblar. Onların sənədində vurğulanır ki, heç bir formal prosedur Birinci Düzəliş çərçivəsində azad mətbuatın qadağan edilməsinə imkan verə bilməz.
Donald Tramp sentyabrın 18-də media qurumlarına qadağa qoyduğunu açıqlayarkən bunu onların davamlı şəkildə “yalan xəbər” yayması ilə əsaslandırıb. Ağ Ev sonradan İran müharibəsi, Şərq qanadında bal zalının tikintisi və Respublikaçılar Partiyasının aralıq seçkilər qurultayı barədə xəbərlərə istinad edərək həmin materialların milli təhlükəsizliyə təhdid yaratdığını və ya yalan məlumat yaydığını iddia edib.
