OMM Redaksiyası
Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula von der Leyen çərşənbə günü Kanadanın Avropa İttifaqının (Aİ) ilk “assosiativ üzvü” olması üçün qapını açmaq istədiyini bildirib.
O, bu təklifi müttəfiqlər arasında “açıq şəkildə düşmən münasibətin olduğu dünyada” yeni əlaqələrin qurulması təşəbbüsü çərçivəsində irəli sürüb. Aİ qanunvericiləri təklifi ayaqüstə alqışlayıb. Daha sonra von der Leyen illik “İttifaqın vəziyyəti” müraciətini dinləmək üçün Avropa Parlamentinə gələn Kanadanın Baş naziri Mark Karni ilə görüşərək onu qucaqlayıb.
Von der Leyen Strasburqda keçirilən iclasda yeni tərəfdaşlıqlara “bugünkü dünyanın soyuq kövrəkliyi” şəraitində ehtiyac olduğunu deyib. O, assosiativ üzvlüyün konkret olaraq nə demək olacağını açıqlamayıb.
27 ölkədən ibarət Aİ Rusiya-Ukrayna müharibəsi fonunda sərhədlərində müharibə ilə üzləşir. Həm Aİ, həm də Kanada ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyası və getdikcə daha iddialı siyasət yürüdən Çin tərəfindən ticarət və digər məsələlərdə ciddi rəqabətlə qarşılaşır.
“Avropa və Kanada dünyaya eyni gözlə baxır: süni intellektdən iqlim dəyişikliyinə, Arktikadan geosiyasətə qədər. Biz Ukrayna, müdafiə, xammal və təchizat zəncirləri məsələlərində birlikdə dayanmışıq. Amma hər şeydən əvvəl Avropa və Kanada demokratiyaya inanır”, – von der Leyen bildirib.
Karni von der Leyenin təklifini gələcəkdə “daha güclü və daha iddialı ittifaq” üçün təşəbbüs kimi alqışlayıb. Onun ofisi Kanada və Avropanın strateji imkanların bütün sahələrində dərin əməkdaşlıq yolu ilə strateji muxtariyyətlərini təmin etməli olduğunu açıqlayıb. Lakin Karni assosiativ üzvlük məsələsinə toxunmayıb.
Təklifin reallaşıb-reallaşmayacağına yalnız von der Leyen deyil, Aİ-yə üzv dövlətlər qərar verəcək. Aİ tarixən hüquqi statusu olmayan çevik ittifaqlara ehtiyatla yanaşıb. May ayında Almaniyanın Ukrayna üçün tam üzvlüyə keçid mərhələsi kimi assosiativ üzvlük təklifinə də Aİ üzvlərinin reaksiyası mülayim olub.
Avropa Siyasət Mərkəzinin icraçı direktoru Fabian Zuleeq bildirib ki, hər iki tərəf üçün əhəmiyyətli iqtisadi qazanc gözləmək çətindir. Bununla belə, o, Trampın iqtisadi təzyiqlərinə qarşı birlikdə dayanmaq və iqtisadi təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının olduğunu vurğulayıb.
Karni Avropa səfərini Kanada-ABŞ ticarət danışıqlarının ötən ay uğursuzluqla nəticələnməsindən sonra həyata keçirir. Bu vəziyyət qarşılıqlı tarif tədbirlərinə səbəb olub. Kanada baş naziri ölkənin cənub qonşusundan uzaqlaşması fonunda növbəti onillikdə ABŞ-dan kənar ticarətini ikiqat artıracağını vəd edib.
Von der Leyen çıxışında Aİ və Kanadanın müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq edəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, tərəflər ağıllı istehsal, texnologiya alyansı, müdafiə sənayesi bazalarının inteqrasiyası və Arktikanın birgə layihəyə çevrilməsi üzərində işləyəcəklər.
“Bu tərəfdaşlıq heç kimə qarşı yönəlməyib”, – Avropa Komissiyasının prezidenti əlavə edib.
