OMM Redaksiyası
AnewZ-nin məlumatına görə, Türkiyə parlamenti Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanla müdafiə sazişini ratifikasiya edib. Qərar Yaxın Şərqdə gərginliyin artdığı bir vaxtda üç ölkə arasında hərbi əməkdaşlığı gücləndirir.
İki gün davam edən müzakirələrdən sonra deputatlar “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi”ni cümə axşamı təsdiqləyiblər. Sənədin lehinə 279, əleyhinə isə 119 deputat səs verib.
Üç ölkənin liderləri avqust ayında imzaladığı saziş kollektiv müdafiə mexanizmi yaradır: iştirakçılardan birinə hücum digər iki ölkəyə də hücum kimi qəbul ediləcək. Sənəd, həmçinin, hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsini, kəşfiyyat məlumatlarının paylaşılmasını, birgə təlimləri və müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığı nəzərdə tutur.
Saziş Türkiyənin xaricə qoşun göndərməsinə avtomatik icazə vermir
Parlamentdəki səsvermə Səudiyyə Ərəbistanının Yəməndə İranla müttəfiq olan husilərin raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə yeni hücumları ilə üzləşdiyi vaxta təsadüf edib. Səudiyyə Ərəbistanı Yəməndə husilərin mövqelərinə intensiv hava zərbələrini də davam etdirir. Cümə axşamı paytaxt Sənaya endirilən zərbə nəticəsində, məlumata görə, yeddi nəfər həlak olub.
Qanunvericilikdə mühüm mərhələnin keçilməsinə baxmayaraq, saziş Türkiyəyə xaricdə hərbi qüvvə yerləşdirmək üçün avtomatik səlahiyyət vermir. Məsələn, Türkiyə hərbçilərinin Səudiyyə Ərəbistanına göndərilməsi üçün parlamentin ayrıca razılığı tələb olunacaq.
Türkiyə parlamentinin Xarici əlaqələr komitəsinin sədri Fuat Oktay bu yaxınlarda Ankaranın “öz iradəsinə zidd olaraq nəzarətsiz prosesə cəlb olunmayacağını” deyib və gələcəkdə qoşun göndərilməsinə parlamentin açıq razılığının lazım olduğunu vurğulayıb.
Müxalifət deputatı Murat Emir sazişin Türkiyəni Yəməndəki münaqişəyə cəlb edə biləcəyini xəbərdar edib. O, əvvəlki hərbi kampaniyalar zamanı Osmanlı əsgərlərinin verdiyi itkiləri xatırladıb.
Türkiyə rəsmiləri “Məkkə sazişi”nin müdafiə xarakteri daşıdığını və husilərə qarşı hücum əməliyyatlarında Türkiyənin iştirakını nəzərdə tutmadığını dəfələrlə vurğulayıblar.
Saziş ən azı 10 il qüvvədə olacaq
Üçtərəfli sənəd birgə fəaliyyətin əlaqələndirilməsi üçün strateji siyasi və müdafiə komitəsinin yaradılmasını da nəzərdə tutur. Komitənin katibliyi Səudiyyə Ərəbistanında yerləşəcək.
Saziş ən azı 10 il qüvvədə qalacaq. Təsisçi üç ölkənin hamısı razılıq verərsə, digər dövlətlər də sənədə qoşula bilər.
Türkiyə ilə Pakistanın müdafiə əlaqələri onilliklərə gedib çıxır. Ankara ilə Ər-Riyad arasındakı münasibətlər isə diplomatik gərginliyin yaşandığı illərdən sonra əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşıb.
Saziş, həmçinin, Ər-Riyadın uzun müddət ABŞ-dan asılı olmuş təhlükəsizlik tərəfdaşlıqlarını şaxələndirmək səylərini əks etdirir. Səsvermə İranın iştirakı ilə döyüşlərin yenidən başlanmasının Yaxın Şərqdə daha geniş münaqişəyə səbəb ola biləcəyi ilə bağlı narahatlıqların artdığı vaxta təsadüf edib.
