İlk dəfə sürücülük hüququ əldə edilməsi Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin (BDYPİ) qeydiyyat-imtahan məntəqələrində aparılır. Qaydalar “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 33 və 35-ci maddələri, imtahanların təfərrüatı isə Nazirlər Kabinetinin 1999-cu il 15 mart tarixli 41 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş əsasnamə və qaydalarla müəyyən olunur.
Əsas mərhələlər
- İdarə etmək istədiyiniz nəqliyyat kateqoriyası üzrə yaş və hazırlıq şərtlərini yoxlayın (aşağıdakı cədvələ baxın).
- Qanunla tələb edilən tibbi müayinədən keçin və təsdiq olunmuş formada tibbi arayışı alın.
- Yaşadığınız və ya olduğunuz ərazi üzrə BDYPİ qeydiyyat-imtahan məntəqəsinə sənədləri bilavasitə və ya internet vasitəsilə təqdim edin; imtahan tarixi və vaxtı sizə bildirilir.
- Nəzəri, sonra təcrübi imtahanı uğurla tamamlayın.
- Dövlət rüsumunu yalnız bank, poçt, plastik kart, elektron ödəmə sistemləri və ya internet vasitəsilə ödəyin və vəsiqəni alın.
| Kateqoriya | Hüququn yarandığı yaş |
|---|---|
| Moped, asma mühərrikli velosiped, “A1” altkateqoriyası | 16 yaş |
| “A”, “B”, “C”, “B1”, “C1” | 18 yaş |
| “BE”, “C1E” | 19 yaş (müvafiq kateqoriyada ən azı 1 il təcrübə ilə) |
| “CE” | 21 yaş (“C” kateqoriyasında ən azı 3 il təcrübə ilə) |
| “D”, “D1”, tramvay, trolleybus | 23 yaş (65 yaşadək; “B”, “C” və ya “C1” üzrə ən azı 5 il təcrübə ilə) |
Mənbə: “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 33-cü maddəsinin II hissəsi.
Sürücülük imtahanlarına həm müstəqil, həm də sürücülük kurslarında (sürücülük məktəblərində) təhsil alaraq hazırlaşmaq olar. Amma müstəqil hazırlaşmaqla yalnız “A” və “B” kateqoriyalı, “A1” və “B1” altkateqoriyalı sürücülük vəsiqəsi, yəni motosikletləri, minik avtomobillərini (sərnişin yerlərinin sayı 8-dən artıq olmayan), icazə verilən maksimum kütləsi 3,5 tondan artıq olmayan yük avtomobillərini idarə etmək hüququ verən vəsiqə almaq üçün imtahanda iştirak etmək olar (“Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 35-ci maddəsinin I-I hissəsi). Müstəqil hazırlaşmış şəxs müraciət etdikdən sonra üç gün ərzində imtahanlara buraxılır (35.IV.3). Nazirlər Kabinetinin müstəqil hazırlıq qaydalarına (4.1–4.2-ci bəndlər) görə belə şəxsdən imtahan yalnız bir dəfə qəbul edilir; qeyri-məqbul qiymət alan şəxs tədris müəssisəsində hazırlıq kursu keçdikdən sonra yenidən imtahana buraxılır. Digər kateqoriyalardan olan sürücülük vəsiqələrini əldə etmək üçün sürücülük kursunda (məktəbində) təhsil almaq məcburidir.
Qanuna görə şəxs yaşadığı və ya olduğu ərazi üzrə imtahan-qeydiyyat məntəqəsində imtahan vermək hüququna malikdir (35-ci maddənin III hissəsi). Şəxs müvəqqəti yaşadığı yer üzrə imtahan vermək istədikdə həmin yerdə müvəqqəti yaşadığını təsdiq edən sənəd də tələb oluna bilər. Məsələn, məcburi köçkünlər müvafiq ərazidə müvəqqəti məskunlaşmaları barədə arayış təqdim etməklə həmin müvəqqəti yaşayış yerində imtahan verə bilərlər.
İmtahana buraxılmaq üçün sürücü olmaq istəyən şəxs hər bir halda sağlamlıq arayışı da təqdim etməlidir. Sağlamlıq arayışı olmadan heç kəs imtahana buraxıla bilməz.
İmtahanlar və vəsiqə üçün dövlət rüsumu “Dövlət rüsumu haqqında” Qanunun 18.65.4 və 18.65.5-ci maddələri ilə müəyyən edilir:
| Xidmət | Dövlət rüsumu | Maddə |
|---|---|---|
| İmtahanların qəbulu (avto-moto nəqliyyat vasitələri, mopedlər, tramvay, trolleybus) | 40 manat | 18.65.4.1 |
| İmtahanların təkrar qəbulu (eyni kateqoriyalar) | 20 manat | 18.65.4.1-1 |
| Digər sürücülük vəsiqəsi, o cümlədən traktorçu-maşinist vəsiqəsi üçün imtahan | 10 manat | 18.65.4.2 |
| Sürücülük vəsiqəsinin verilməsi və ya dəyişdirilməsi (avto-moto, mopedlər) | 30 manat | 18.65.5.1 |
| Beynəlxalq sürücülük vəsiqəsinin verilməsi və dəyişdirilməsi | 12 manat | 18.65.5.1-1 |
| Traktor, özügedən maşınlar və digər mexaniki nəqliyyat vasitələri üçün vəsiqə | 10 manat | 18.65.5.2 |
İmtahanları uğurla verən şəxsə sürücülük vəsiqəsi 30 dəqiqə ərzində verilir (“Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 35-ci maddəsinin V hissəsi).
Sürücülük imtahanı iki hissədən ibarətdir: nəzəri imtahan və təcrübi imtahan. Əvvəlcə nəzəri imtahan qəbul olunur və yalnız bu imtahandan uğurla keçənlər təcrübi imtahana buraxılır. Nəzəri imtahan informasiya-kommunikasiya texnologiyaları vasitəsilə, yəni kompüterdə qəbul olunur. Hər şəxsə 10 sual verilir, cavab üçün 15 dəqiqə vaxt ayrılır və bu suallardan ən azı 9-una düzgün cavab verən şəxs təcrübi imtahana buraxılır; 2 səhv edən və ya vaxtında cavab verə bilməyən şəxs imtahanı verməmiş sayılır (Nazirlər Kabinetinin 41 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş imtahan metodikası, 2.2 və 3.2–3.3-cü bəndlər). Təcrübi imtahanda sürücülüyə namizədin iddia etdiyi kateqoriyaya uyğun nəqliyyat vasitəsində sürmə vərdişləri yoxlanılır. Bunun üçün nəqliyyat vasitəsi ilə konkret manevrlər icra olunur və xüsusi yol şəraitində sürmə həyata keçirilir. Təcrübi imtahan təlimatçının iştirakı ilə qəbul edilir. Amma onun qapalı avtodromda keçirilən birinci mərhələsinə nəzarət kameralarının qeydi əsasında qiymət verilir. Sürücülüyə namizəd konkret manevrlərin yerinə yetirilməsi zamanı kobud qayda pozuntularına yol verdikdə və imtahan götürən təlimatçının müdaxilə etməsinə səbəb olan qəza şəraiti yaratdıqda imtahandan qeyri-məqbul qiymət alır. “B” kateqoriyası üzrə təcrübi imtahanı şəxsin seçimi ilə mexaniki və ya avtomatik transmissiyalı avtomobildə vermək olar; avtomatik transmissiyada imtahan verən şəxs yalnız avtomatik transmissiyalı avtomobil idarə etmək hüququ alır (35-ci maddənin IV-II hissəsi).
Sürücü olmaq istəyənlərə bildirirəm ki, yol hərəkəti qaydalarını və sürmə vərdişlərini öyrənməyin heç bir çətinliyi yoxdur və istənilən şəxs 1,5-2 ay müddətinə həmin qaydaları lazımi səviyyədə öyrənərək uğurlu imtahan verə bilər. Sadəcə sürücülük imtahanına çox diqqətlə hazırlaşmaq lazımdır.
Sənədləri necə dəqiqləşdirməli?
“Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 35-ci maddəsinin II hissəsinə görə vəsiqə almaq istəyən şəxs bu sənədləri təqdim edir:
- şəxsiyyət vəsiqəsi (əcnəbi üçün şəxsiyyəti təsdiq edən sənəd);
- müstəqil hazırlaşanlar istisna olmaqla, müvafiq kateqoriya üzrə hazırlıq keçdiyi barədə təhsil müəssisəsinin sənədi;
- təsdiq olunmuş formada tibbi arayış;
- dövlət rüsumunun ödənilməsi sənədi.
Bu sənədlər Elektron Hökumət İnformasiya Sistemi vasitəsilə əldə edilə bilirsə, ərizəçidən tələb olunmur (35.II-I).
Təhlükəsizlik qeydi
Vasitəçi və “imtahansız vəsiqə” təklifləri hüquqi risk yaradır. Ödənişi yalnız rəsmi kanal və rekvizitlə edin, imtahan nəticəsini və sənəd qəbulunu rəsmi sistemdən izləyin.
Yoxlanılıb: 14 oktyabr 2026.