OMM Redaksiyası
Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiç bazar günü istefa verərək ikinci və son beşillik müddətinə vaxtından əvvəl son qoyub. Onun istefası ölkədə oktyabrın 25-də keçirilməsi planlaşdırılan növbədənkənar parlament seçkisi ilə yanaşı, erkən prezident seçkisinin də keçirilməsinə imkan yaradır.
Serbiya Konstitusiyasına əsasən, parlamentin sədri Ana Brnabiç yeni dövlət başçısı seçilənədək prezident səlahiyyətlərini müvəqqəti icra edəcək. Prezident seçkisi 90 gün ərzində başa çatmalıdır. Vuçiç ilk turun dekabrın sonunadək keçiriləcəyini bildirib.
Vuçiçin istefası və mümkün siyasi rolu
İstefa ərizəsini rəsmi təqdim etməzdən əvvəl Belqraddakı Prezident Administrasiyasının binası qarşısında tərəfdarlarına müraciət edən Vuçiç deyib: “Bu bina mənim üçün sonuncu axşamdır. Mən sizə və vətənim Serbiyaya sədaqətlə xidmət etmişəm. Birlikdə gördüyümüz işlərlə fəxr edirəm”.
İstefa Vuçiçin gələcəkdə baş nazir postuna keçməsi ehtimalını da açıq saxlayır. Onun rəhbərlik etdiyi Serbiya Tərəqqi Partiyası (SNS) növbəti hökuməti formalaşdırarsa, Vuçiç siyasi fəaliyyətini bu vəzifədə davam etdirə bilər.
Növbədənkənar seçkiyə aparan etirazlar
Oktyabr parlament seçkisi 2024-cü ilin noyabrında Novi Sad şəhərində dəmiryol vağzalının örtüyünün uçması nəticəsində 16 nəfərin ölməsindən sonra başlayan, tələbə və hökumət əleyhinə etirazlardan təxminən iki il sonra keçiriləcək.
Nümayişçilər məsuliyyətin müəyyənləşdirilməsini, daha çox şəffaflıq və korrupsiyaya qarşı tədbirlər görülməsini tələb edirlər. Hüquq müdafiə təşkilatları Vuçiçi və onun müttəfiqlərini getdikcə daha avtoritar idarəçilikdə ittiham edib. Hakimiyyət isə etirazçılara qarşı pozuntular barədə iddiaları rədd edib.
Seçkidə Vuçiçin SNS partiyası və müttəfiqləri tələbələrin yaratdığı “Tələbələr qalib gəlir” hərəkatı, eləcə də Qərbyönümlü müxalifət partiyalarının “Avropalı Serbiya” ittifaqı ilə mübarizə aparacaq. Bir sıra müxalifət qrupları prezidentliyə namizədlərini hələ müəyyənləşdirməyib.
Serbiyanın xarici siyasəti
56 yaşlı Vuçiç 12 ildən artıqdır Serbiya siyasətində əsas fiqur olaraq qalır. O, prezident və ya baş nazir vəzifəsində çalışıb, prezident postu əsasən mərasim xarakteri daşısa da, partiyasına nəzarəti saxlayıb və hökumət siyasətinin formalaşmasında mühüm rol oynayıb.
Vuçiç Rusiya və Çinlə münasibətləri qorumaqla yanaşı, Serbiyanın Avropa İttifaqına üzvlüyü üzrə uzunmüddətli məqsədini də davam etdirib. Serbiya Aİ-yə namizəd ölkədir, lakin Brüssel hüququn aliliyi, korrupsiya, media azadlığı və seçki şəraiti ilə bağlı narahatlıqlarını bildirib.
Vuçiç həmçinin etirazlarla əlaqədar saxlanılan və ya barələrində cinayət təqibi aparılan 49 nəfərə, o cümlədən fəallara və öz tərəfdarlarına amnistiya və əfv verdiyini açıqlayıb.
