Rusiya NATO-dan Mərkəzi Asiya, Şərqi Avropa, Cənubi Qafqaz və Ukraynada hərbi fəaliyyətini dayandırmağı tələb edib. “AnewZ”in “The New York Times”a istinadən verdiyi məlumata görə, tələblər Ukraynadakı müharibə ilə bağlı danışıqlar zamanı irəli sürülən geniş təhlükəsizlik təkliflərinə daxildir.
“The New York Times” noyabrın 13-də yazıb ki, Rusiya nümayəndələri noyabrın 10-u tarixli sənədi Əbu-Dabidə keçirilən danışıqlar zamanı ABŞ vasitəçilərinə təqdim ediblər. Qəzet sənədin surətini danışıqların iştirakçılarından əldə edib, müzakirələrlə tanış olan ikinci mənbə isə onun həqiqiliyini təsdiqləyib.
Sənəddə NATO-nun göstərilən regionlarda hərbi fəaliyyətini dayandırması və alyansın gələcəkdə genişlənməsinin istisna olunması tələb edilir.
Təkliflər Moskvanın 2021-ci ilin dekabrında, Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğaldan iki ay əvvəl Qərb hökumətlərinə irəli sürdüyü tələbləri xatırladır. Qərb ölkələri həmin şərtləri rədd etmişdi.
Rusiya indi NATO qoşunlarının geri çəkilməsi və 1997-ci ildən sonra alyansa qoşulan ölkələrdəki hərbi bazaların bağlanması da daxil olmaqla məhdudiyyətlər tələb edir. Polşa, Latviya, Litva və Estoniya həmin ölkələr sırasındadır.
Mərkəzi Asiya ölkələrinin müstəqilliyi və sabitliyi
Tələblər NATO-ya üzv olmayan Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Tacikistan və Türkmənistan üçün də nəticələr doğura bilər.
Danışıqlar Ukrayna ətrafında aparılsa da, Moskvanın təklifləri münaqişənin hüdudlarını aşır və NATO-nun Mərkəzi Asiyadakı gələcək hərbi rolu ilə bağlı suallar yaradır.
Nurbolat Nişanbayev “AnewZ”ə açıqlamasında regional sabitliyin və Mərkəzi Asiya ölkələrinin öz qərarlarını vermək hüququnun prioritet olaraq qalmalı olduğunu vurğulayıb.
“Qazaxıstanın baxışına görə, məncə, ən vacib məsələ Mərkəzi Asiyada sülh və sabitliyi qorumaqdır. Regionumuz böyük dövlətlərin təsir uğrunda rəqabət apardığı məkana çevrilməməlidir. Qazaxıstan və Mərkəzi Asiyanın digər ölkələri öz qərarlarını verə, müstəqilliklərini qoruya və bütün tərəflərlə yaxşı münasibətlər saxlaya bilməlidirlər”, – o deyib.
Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü üçün şərt irəli sürülür
Moskvanın təklifləri Ukraynanın Avropa İttifaqına mümkün üzvlüyünə də şərtlər qoymağı nəzərdə tutur. Plana əsasən, Ukrayna yalnız Aİ-nin ümumi müdafiə siyasətindən kənarda qalacağı təqdirdə ittifaqa qoşula bilər.
“The New York Times”ın istinad etdiyi mənbələrin sözlərinə görə, Rusiya nümayəndələri sənədi ilkin danışıqlar mövqeyi kimi təqdim ediblər. Bu isə Prezident Vladimir Putinin kompromisə gedə biləcəyinə işarə kimi qiymətləndirilib.
Bununla belə, sənəddə rəsmi blank və imza yoxdur, həmçinin o, formal razılaşma sayılmır. Hələlik Moskvanın tələbləri danışıqlar üçün təkliflər olaraq qalır və mövcud təhlükəsizlik razılaşmalarında razılaşdırılmış dəyişiklik yoxdur.