Afət Ziyadqızı
Ukraynanın “Dallas Analytics” özəl kəşfiyyat şirkətinin əldə etdiyi sənədlərdə Rusiyanın hücum helikopterlərindən buraxılan “LMUR” idarəolunan raketləri üçün İrana buraxıcılar vermək planı əks olunub. Rusiya qüvvələri bu raketlərdən 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı başlanan işğaldan sonra tez-tez istifadə edib.
“Operativ Məlumat Mərkəzi-OMM” "The Guardian" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, Rusiyanın raket və buraxılış sistemləri üzrə aparıcı layihəçilərindən “Vympel” 2024-cü ilin mayında hazırladığı istehsal qrafikinə “K-10” kodlu ixrac müqaviləsi çərçivəsində 90 buraxıcı sifarişini daxil edib.
Təchizatın 2024-cü ilin sonu ilə 2025-ci ilin dekabrı arasında həyata keçirilməsi planlaşdırılıb. Daxili sənədlərdə “K-10” kodunun İrana aid olduğu açıq şəkildə göstərilir.
Sənədlər buraxıcıların son nəticədə təhvil verilib-verilmədiyini təsdiqləməsə də, 2023-cü ildə İrana göndərilmək üçün hazırlanmış altı “Yak-130” təlim təyyarəsinin yer aldığı ayrıca istehsal qrafiki bu texnikaların çatdırılması ilə bağlı ictimaiyyətə açıqlanmış məlumatlarla üst-üstə düşür.
Sızdırılmış sənədlər ABŞ-da keçirilən aralıq seçkilərdən sonra Vaşinqton administrasiyasının İranla bağlı addımlarını nəzərdən keçirdiyi vaxt Rusiya ilə İran arasındakı hərbi əməkdaşlığa dair yeni təfərrüatları üzə çıxarıb. Müşahidəçilərin fikrincə, İranda uzanan münaqişə Moskvaya strateji və iqtisadi üstünlüklər verir. Hörmüz boğazında dəniz daşımalarının pozulması və Fars körfəzində enerji infrastrukturuna hücumlar qlobal neft qiymətlərini artıraraq Kremlə əlavə maliyyə mənbəyi yaradıb. Bununla yanaşı, regiondakı döyüşlər beynəlxalq diqqəti və Qərbin hərbi resurslarını Ukraynadan yayındırır.
Diqqətçəkən məqamlardan biri də odur ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Moskvanın Tehrana kömək etmək üçün az iş gördüyünü iddia etsə də, bu açıqlamalar Avropa kəşfiyyatının məlumatları ilə ziddiyyət təşkil edir. Kəşfiyyat məlumatlarına görə, Rusiya İrana Yaxın Şərqdəki ABŞ qüvvələrini hədəfə almağa kömək edə biləcək mühüm kəşfiyyat göstəriciləri və peyk görüntüləri təqdim edib, həmçinin partlayıcı yüklənmiş pilotsuz uçuş aparatları verməyə hazırlaşır.
Xatırladaq ki, Rusiya və İran 2025-ci ildə birgə təhdidlərə qarşı mübarizəyə dair müddəaları da əhatə edən strateji tərəfdaşlıq sazişi imzalayıblar. Lakin hərbi istehsalının böyük hissəsi Ukraynadakı müharibənin tələbləri ilə məhdudlaşdığından, Rusiya İrana silah tədarükündə də müəyyən çətinliklərlə üzləşir. “Vympel” müəssisəsinin daxili yazışmalarında da komponent çatışmazlığı səbəbindən dövlət müdafiə sifarişlərinin pozulma riski barədə xəbərdarlıq edilib.
