OMM Redaksiyası
İspaniyanın Baş naziri Pedro Sançes bazar ertəsi növbədənkənar parlament seçkilərinin noyabrın 29-da keçiriləcəyini elan edib.
Sançes Fələstin dövlətinin yaradılmasını dəstəkləməsi, çoxtərəfli institutları müdafiə etməsi və “texnologiya oliqarxlarına” qarşı sərt mövqeyi ilə beynəlxalq səviyyədə seçilib. Bununla yanaşı, ölkə daxilində bir sıra uğursuzluqlar və qalmaqallar onun mövqeyini zəiflədib.
Rəy sorğularında Sançesin Sosialist Partiyası geri qalır, buna görə seçicilərin qarşısına indi çıxmaq riskli addım sayılır. Bununla belə, mənzil böhranı ilə mübarizə təklifləri ona siyasi dəstək qazandırıb. Təkliflər cümə günü sağçı deputatların səsverməsi ilə rədd edilib və mənzil problemi ilə bağlı yeni etiraz aksiyalarının planlaşdırılmasına səbəb olub.
Seçkidə məğlubiyyət Avropanın son solmeyilli hökumətlərindən birinin hakimiyyətinə son qoya bilər. Regionda ifrat sağçı qüvvələrin nüfuzu artır, bir çox avropalı seçici isə siyasi mərkəzdən uzaqlaşır.
Rəy sorğularına əsasən, İspaniyada ən mümkün ssenari mühafizəkar Xalq Partiyasının (PP) “Vox”un dəstəyi ilə koalisiya hökuməti qurmasıdır. Bu, diktator Fransisko Frankonun ölümündən və demokratiyanın bərpasından sonra ifrat sağçı partiyanın ilk dəfə mərkəzi hökumətdə yer alması ilə nəticələnə bilər.
Bununla belə, siyasi manevr qabiliyyəti ilə tanınan Sançes dəfələrlə onun siyasi karyerasının bitdiyini düşünənləri təəccübləndirib. O, heç vaxt təkbaşına çoxluq hökuməti qurmaq üçün kifayət qədər səs toplamasa da, ifrat soldan separatçı sağa qədər fərqli qüvvələri birləşdirən kövrək koalisiyalar quraraq səkkiz il ərzində üç ardıcıl müddət hakimiyyətdə qala bilib.
Partnyorlar arasındakı fikir ayrılıqlarının dərinləşməsi hökumətin üçüncü müddətində qanunvericilik fəaliyyətini məhdudlaşdırıb. İspaniya iqtisadiyyatı inkişaf etmiş ölkələr arasında ən yaxşı nəticə göstərənlərdən olsa da, hökumət 2023-cü ildən bəri büdcəni təsdiqlədə bilməyib.
Sançesin hakimiyyətə gəlişi və koalisiya dəstəyi
Sançes Mühafizəkar Xalq Partiyasındakı böyük korrupsiya qalmaqallarından sonra mərkəz-sağçı Mariano Raxoyu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq təşəbbüsünə rəhbərlik edərək baş nazir olub. Son bir ildə isə onun Sosialist Partiyasının yüksək vəzifəli üzvləri korrupsiya iddiaları ilə üzləşib. Bu, Sançesin hakimiyyətdə olduğu müddətdə 26-31 faiz aralığında dəyişən partiya reytinqinə mənfi təsir göstərib.
O, əvvəlki regional və yerli seçkilərdə ciddi itkilərə baxmayaraq, parlamentdəki müxtəlif partiyalardan dəstək almaqla 2023-cü ildə ikinci dördillik müddətə seçilib. Kataloniyanın müstəqilliyini dəstəkləyən liderlərə amnistiya verilməsi barədə mübahisəli vəd həmin dəstəyin əldə olunmasına imkan yaradıb. Bir çox seçici bu addımı İspaniyanın birliyinə xəyanət kimi qiymətləndirir.
Sançesin hakimiyyətdə ilk dövründə gördüyü işlər arasında Frankonun Madrid yaxınlığında özü üçün tikdirdiyi məqbərədən qalıqlarının çıxarılması və əmək qanunvericiliyində islahatlar olub. Əmək islahatlarından sonra işsizlik təxminən iyirmi ilin ən aşağı səviyyəsinə enib.
2018-ci ilin iyununda İtaliya və Malta “Aquarius” miqrant xilasetmə gəmisinin limanlarında yan almasına icazə vermədikdən sonra Sançes İspaniyanın gəmini və göyərtəsindəki 629 nəfəri qəbul edəcəyini açıqlayıb.
Avropanın digər ölkələri miqrasiya siyasətini sərtləşdirsə də, Sançes immiqrasiyanın İspaniyanın iqtisadi artımı üçün vacib olduğunu müdafiə edib. Onun sözlərinə görə, miqrantlar tikinti, kənd təsərrüfatı və qonaqpərvərlik kimi sahələrdəki işçi çatışmazlığını aradan qaldırmağa, həmçinin sosial təminat sistemini maliyyələşdirməyə kömək edir.
Son dövrdə Sançes müdafiə xərclərinin ümumi daxili məhsulun 5 faizinə çatdırılması ilə bağlı ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi tələbləri qəbul etməyib və Çinlə münasibətləri gücləndirib. Bu mövqe ABŞ Prezidenti Donald Trampı və Avropanın bəzi liderlərini narahat edib. Onlar Avropa İttifaqının Çin malları ilə dolması riskindən ehtiyat edirlər.
İqtisadçı, “Freemarket Corporate Intelligence” konsaltinq şirkətinin prezidenti Lorenzo Bernaldo de Quirosun sözlərinə görə, Sançesin mənzil siyasəti ona sol qüvvələri səfərbər edən lider kimi çıxış etmək və Seutadakı miqrasiya böhranı ilə korrupsiya qalmaqallarının siyasi təsirini arxa plana keçirmək imkanı verib.
“Bu, fürsət pəncərəsidir. Seçkini tez elan etməsə, həmin mövzular yenidən diqqət mərkəzinə qayıdacaq”, – de Quiros bildirib.
