OMM Redaksiyası
Norveç parlamenti mərhum amerikalı cinsi cinayətkar Cefri Epşteynlə əlaqələri olan norveçli diplomat və siyasətçilərlə bağlı açıq dinləmələrə başlayıb. Araşdırmanın məqsədi bu münasibətlərin ölkənin xarici xidmətinə təsirini və dövlət qurumlarının reputasiyasının necə bərpa ediləcəyini aydınlaşdırmaqdır.
Dinləmələr parlamentin Nəzarət və Konstitusiya Məsələləri Komitəsi tərəfindən keçirilir. Komitə hazırkı və keçmiş 11 xarici işlər və inkişaf naziri Epşteynlə təmasları, eləcə də hökumətin xarici xidmətə ictimai etimadı bərpa etmək planları barədə izahat verməyə çağırıb.
Baş nazir və keçmiş nazirlər ifadə verəcək
Dinləmələrdə çıxış etməsi gözlənilən şəxslər arasında 2005–2012-ci illərdə xarici işlər naziri olmuş Baş nazir Yonas Qahr Støre də var. Støre Epşteynlə münasibətinin olmadığını bildirib.
Keçmiş xarici işlər naziri Borge Brende də komitə qarşısında ifadə verəcək. Epşteynlə münasibətləri barədə məlumatların yayılmasından sonra Brende Dünya İqtisadi Forumunun prezidenti və baş icraçı direktoru vəzifələrindən istefa verib.
Brende Epşteynlə ilk dəfə 2018-ci ildə görüşəndə onun cinayət keçmişindən xəbərsiz olduğunu və bu şəxs barədə daha ətraflı araşdırma aparmadığına görə təəssüfləndiyini deyib.
Dinləməyə çağırılan keçmiş inkişaf naziri Erik Solheim parlament araşdırmasını həddindən artıq reaksiya kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, bu proses diplomatları qanuni və legitim münasibətlərdən çəkinməyə sövq edə, bununla da Norveçin milli maraqlarına zərər vura bilər.
Komitənin rəhbəri Yonas Andersen Sayed hökumətin xarici xidmətə inamı necə bərpa edəcəyini izah etməli olduğunu söyləyib. O, Epşteynlə dostluq münasibətlərini davam etdirən şəxslərin “çox zəif mühakimə qabiliyyəti nümayiş etdirdiyini” bildirib.
Norveçin tanınmış şəxsləri ilə bağlı araşdırma
Parlament dinləmələri ABŞ Ədliyyə Departamentinin yanvarda milyonlarla sənədi açıqlamasından sonra Epşteynlə əlaqələri araşdırılan norveçli şəxslərlə bağlı daha geniş istintaqın bir hissəsidir.
Keçmiş Baş nazir Torbyorn Yaqland, keçmiş nazir Terje Röd-Larsen və keçmiş diplomat Mona Juul korrupsiya iddiaları üzrə polis araşdırmasına cəlb olunan tanınmış norveçlilər arasındadır. Onların hər üçü cinayət törətmədiklərini bildirib.
Röd-Larsen Epşteynlə yaxın münasibətinə, o cümlədən maliyyəçidən şəxsi borc almasına görə üzr istəyib. O, 2020-ci ildə Nyu-Yorkda yerləşən Beynəlxalq Sülh İnstitutunun rəhbəri vəzifəsindən ayrılıb.
Kral Haakonun həyat yoldaşı kraliça Mette-Marit də Epşteynlə dostluğuna görə üzr istəyib. Lakin onun parlament komitəsində dinləmələrə qatılması nəzərdə tutulmur.
Diplomatik tarix araşdırılacaq
Dinləmələrlə yanaşı, parlament Epşteyn sənədlərində qaldırılan məsələləri araşdırmaq və Norveç hakimiyyətinin dürüstlüyünü və şəffaflığını qiymətləndirmək üçün akademik və hüquq ekspertlərindən ibarət müstəqil komissiya yaradıb.
Komissiya Norveçin 30 ildən artıq diplomatik tarixini nəzərdən keçirəcək. Hesabatın 2028-ci ilin əvvəlində açıqlanması gözlənilir.
Bu, Norveç parlamentinin son 140 ildə yaratdığı cəmi doqquzuncu istintaq komissiyasıdır. Bu fakt ölkənin siyasi və diplomatik elitasının üzləşdiyi araşdırmanın miqyasını göstərir.
