OMM Redaksiyası
Fransada şənbə günü ümummilli etiraz aksiyalarının başlanması gözlənilir. Tələbələr, həmkarlar ittifaqlarının üzvləri və “Sarı jiletlilər” hərəkatının keçmiş iştirakçılarının artan yaşayış xərclərinə, bərabərsizliyə və dövlət xərclərinə etiraz edəcəyi bildirilir.
AnewZ-nin məlumatına görə, etirazlar ötən ay Parisin şimalındakı aztəminatlı ərazilərdə yerləşən liseylərdə başlayıb. Şagirdlər müəllimlərin dərslərdə iştirak etməməsindən və məktəblərin vəziyyətinin pisləşməsindən narazılıq ediblər. Hərəkat sonradan artan yaşayış xərcləri, ictimai xidmətlərin yetərsizliyi və həyat səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə bağlı daha geniş narahatlıqları əhatə edib.
Baş nazir Sebastyan Lekornu cümə axşamı ictimai narazılığın artdığını etiraf edib və hakimiyyət orqanlarının yeni iğtişaşlardan ehtiyatlandığını deyib. “Ölkədə yorğunluq dövrüdür. Daimi böhran mühitindəyik: müharibələr, inflyasiya və alıcılıq qabiliyyəti ilə bağlı məsələlər”, – Lekornu bildirib.
Fransa dövlət maliyyəsi ilə bağlı təzyiqlərlə də üzləşir. İnvestorlar ölkənin dövlət istiqrazlarını satır, bunun nəticəsində borclanma xərcləri son iki onillikdən çox müddətdə ən yüksək səviyyəyə çatıb.
İğtişaşlar Prezident Emmanuel Makronun hökumətinin artan iqtisadi və siyasi təzyiqlərlə üzləşdiyi, siyasi mənzərənin isə ciddi şəkildə parçalandığı bir vaxtda baş verir. Makron prezidentlik müddətinin son mərhələsinə yaxınlaşır.
Hakimiyyət mümkün zorakılıqdan ehtiyatlanır
Fransa hakimiyyəti həftələrlə davam edən iğtişaşlardan sonra şənbə günü keçiriləcək nümayişlər zamanı mümkün toqquşmalardan narahatlığını bildirib. Lekornu etirazları son onilliklərin ən zorakı aksiyalarından biri kimi səciyyələndirib və nümayişlər başlayandan bəri 900-dən çox polis əməkdaşının xəsarət aldığını deyib.
Polisin aksiyalara müdaxiləsi də tənqid olunur. Nümayişçilər arasında ağır xəsarət alanların olduğu bildirilir; onlardan biri səs-küylü qumbara götürdükdən sonra əlini itirən yeniyetmədir. Fransanın daxili polis nəzarəti qurumu polis zorakılığı ilə bağlı ən azı 24 iddianı araşdırır.
Tələbə aksiyaları zamanı səs-küylü qumbaralardan istifadə dayandırılsa da, daxili işlər naziri Loran Nünez bu vasitələrin şənbə günü keçiriləcək etirazlarda tətbiq oluna biləcəyini deyib. O, cümə günü “Télématin”ə müsahibəsində bildirib: “Toqquşmalar baş verərsə, bütün növ aralıq təsir vasitələrindən istifadə oluna bilər”.
Hökumət “Fransa Əyilməz” (LFI) partiyasını iğtişaşları təşviq etməkdə günahlandırıb, partiya isə ittihamı rədd edir. Sağçı “Milli Birlik” partiyasının lideri Jordan Bardella mümkün zorakılıq barədə xəbərdarlıq edərək, Fransanı “xaos gününün” gözlədiyini düşündüyünü bildirib.
“Sarı jiletlilər” də etirazlara qoşula bilər
“Sarı jiletlilər” hərəkatının keçmiş iştirakçılarının şənbə günü aksiyalara qatılması ehtimalı etirazların daha da genişlənə biləcəyi ilə bağlı narahatlıq yaradıb. Hərəkat 2018-ci ildə yanacaq vergilərinə qarşı başlayıb, daha sonra artan yaşayış xərcləri və gəlir bərabərsizliyinə qarşı ümummilli etirazlara çevrilib.
2018-ci il aksiyalarında iştirak etmiş, Fransanın qərbindəki La Kreş şəhərindən olan müəllim Yannick Maillou şənbə günü üçün bir neçə toplaşma məntəqəsinin təşkil edildiyini, həmkarlar ittifaqlarının da üzvlərini etirazlara çağırdığını deyib. “Polis zorakılığı ehtimalına qarşı tibbi yardım göstərən qruplar formalaşır”, – o bildirib.
Digər keçmiş “Sarı jiletlilər” iştirakçısı Myrtil Devillers nümayişçilərin müxtəlif narazılıqlarını anladığını deyib və yanacağın qiymətinin artmasına diqqət çəkib. “Benzinin litri 1,40 avro olanda “Sarı jiletli” idim. İndi 2,20 avro olduğunu görəndə nə hiss etdiyimi təsəvvür edin”, – o bildirib. Mənbədə bu qiymətlər müvafiq olaraq 1,57 və 2,47 dollar ekvivalenti ilə də göstərilib.
Devillers təhsil, səhiyyə, məhkəmə sistemi və biznes sahələrində narazılığın olduğunu vurğulayıb: “Məhkəmə sistemi narazılıq edir; təhsil sistemi narazılıq edir; səhiyyə sektoru narazılıq edir; bizneslə məşğul olan dostlarım narazılıq edir”.
Alıcılıq qabiliyyəti ilə bağlı narahatlıqlar tələbələri, həmkarlar ittifaqlarını və “Sarı jiletlilər” hərəkatının keçmiş iştirakçılarını bir araya gətirdiyi üçün şənbə günü keçiriləcək nümayişlər artan iqtisadi və siyasi çətinliklərlə üzləşən Fransa hökuməti üçün mühüm sınağa çevrilə bilər.
