OMM Redaksiyası
Çinin ABŞ-dakı səfiri Sye Fenq Vaşinqtonda keçiriləcək Donald Tramp və Si Cinpin görüşü öncəsi Pekinin “qırmızı xətlər”ini açıqlayıb.
Diplomat bildirib ki, Çin-ABŞ münasibətlərindəki fikir ayrılıqlarının idarə olunması xoş niyyət tələb edir. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton milli təhlükəsizlik, iqtisadi balanssızlıq və məcburi əmək kimi məsələlərdən Çinə təzyiq göstərmək üçün “bəhanə” kimi istifadə etməməlidir.
Çinin əsas “qırmızı xətləri”
Sye Fenq qeyd edib ki, Çinin suverenliyi, təhlükəsizliyi və inkişaf maraqları pozula bilməz. O, Tayvan məsələsi, demokratiya və insan hüquqları, inkişaf yolları və sistemləri, eləcə də inkişaf hüquqlarını Pekinin mübahisələndirilə bilməyən dörd əsas mövzusu kimi göstərib.
Pekin demokratik idarə olunan Tayvanı öz ərazisi hesab edir. Tayvan administrasiyası isə bu mövqeyi rədd edir. Çin Tayvanın nəzarətə götürülməsi üçün güc tətbiqindən imtina etməyib, lakin “dinc reunifikasiya”ya üstünlük verdiyini bildirir.
ABŞ-ın Tayvana silah satışı
ABŞ Tayvanın əsas silah təchizatçısı və beynəlxalq dəstəkçisidir. Çin isə dəfələrlə Vaşinqtonu Tayvana silah satışını dayandırmağa çağırıb.
Tramp may ayında Pekində Si Cinpinlə görüşündən sonra təxminən 14 milyard dollar dəyərində yeni silah paketini təxirə saldığını və bunu “çox yaxşı danışıqlar kartı” adlandırdığını bildirmişdi.
Tayvanın təhlükəsizlik rəsmilərindən biri jurnalistlərə deyib ki, Pekin ABŞ-ın silah tədarükünü gecikdirməsini adanın hərbi potensialının artırılmasını ləngitmək üçün birbaşa vasitə hesab edir. Onun fikrincə, bu, Çinə Tayvan, Yaponiya və Filippinlər ətrafında təzyiqi genişləndirmək üçün daha çox imkan yarada bilər.
Rəsmi əlavə edib ki, Çin ABŞ-dan məhsul alışları və Yaxın Şərqdəki gərginliklə bağlı mümkün addımlar da daxil olmaqla müxtəlif təşviqlər paketi təklif etməklə Trampı regiondakı ABŞ hərbi öhdəliklərinin azaldılmasının Pekindən daha geniş əməkdaşlıq əldə etməyə imkan verəcəyinə inandıra bilər.
Onun sözlərinə görə, Çin hərbi, sahil mühafizəsi və tədqiqat gəmilərinin sayını Tayvan ətrafında, Cənubi və Şərqi Çin dənizlərində əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bu gəmilər müharibə zamanı istifadə oluna biləcək sualtı kabellər barədə məlumat da toplayır.
Pekinin Vaşinqtona mesajı
Çinin Xarici İşlər və Müdafiə nazirlikləri məsələ ilə bağlı sorğulara dərhal cavab verməyib. Tayvan məsələləri üzrə Çin Ofisinin nümayəndəsi isə qarşıdurmanı “qəsdən” məhz Tayvanın gərginləşdirdiyini bildirib.
“People’s Daily” qəzetində yayımlanan şərhdə ABŞ-ın Çinlə bağlı “səhv” təsəvvürlərinin və strateji rəqabət yanaşmasından imtina edə bilməməsinin ikitərəfli münasibətlərdəki çətinliklərin əsas səbəbi olduğu qeyd edilib.
Məqalədə hər iki tərəf böyük səylər hesabına əldə olunan əlverişli dinamikanı qorumağa, düzgün istiqamətdə irəliləməyə və münasibətlərə təsir edən maneələri aradan qaldırmağa çağırılıb. ABŞ-dan siyasətdə ardıcıllıq və sabitliyi qorumaq, öhdəliklərinə əməl etmək və ikitərəfli münasibətlərə müəyyənlik gətirmək tələb olunub.
