OMM Redaksiyası
Azərbaycan tarixi və dini abidələrin sənədləşdirilməsi və qorunması üçün rəqəmsal texnologiyalardan istifadə imkanlarını araşdırır. Bu məsələ Bakıda Mədəniyyət Nazirliyi və Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilən konfransda müzakirə olunub.
“Tarixi və dini abidələrin qorunması: Çağırışlar və perspektivlər” adlı tədbirdə dövlət qurumlarının nümayəndələri, ekspertlər, alimlər və dini icmaların təmsilçiləri iştirak ediblər. Konfransda abidələrin sənədləşdirilməsi, bərpası və mədəni irsin qorunması məsələləri diqqət mərkəzində olub.
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Ramin Məmmədov bildirib ki, münaqişədən zərər çəkmiş ərazilərdə abidələrin qorunması bir sıra çətinliklərlə müşayiət olunur. Onun sözlərinə görə, bəzi abidələr uzun müddət ərzində dağıdılıb, baxımsız qalıb və ya onlara giriş məhdud olub.
Ramin Məmmədov irs obyektlərinin vəziyyəti barədə məlumatların toplanaraq sistemləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. O qeyd edib ki, vahid məlumat bazası və rəqəmsal xəritə ayrı-ayrı abidələrin vəziyyətini izləməyə kömək edə bilər.
Rəqəmsal xəritələndirmə, 3D skanlaşdırma, dronlar və peyk təsvirləri abidələrin sənədləşdirilməsi və monitorinqində istifadə oluna bilər. Süni intellektdən də tarixi artefaktların tədqiqi və qorunması məqsədilə yararlanmaq mümkündür.
“For Progress of Garabagh” təşkilatının sədri Şəbnəm Səfərova bildirib ki, Azərbaycanın mədəni irsinin qorunmasında yalnız dağıntılardan sonra bərpa modelindən qabaqlayıcı mühafizəyə keçmək vacibdir.
Mədəniyyət naziri Adil Kərimli iqlim dəyişikliyi, urbanizasiya və silahlı münaqişələrin tarixi, dini və memarlıq abidələri üçün əsas çağırışlar olduğunu deyib. O bildirib ki, 30 illik işğal dövründə Azərbaycanın yüzlərlə tarixi və memarlıq abidəsi dağıdılıb və ya zərər görüb.
Adil Kərimlinin sözlərinə görə, hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa işləri aparılır. “Heydər Əliyev Fondu” da bu prosesdə iştirak edir.
“Azərbaycan bu irsi ilkin formasında qorumaq və gələcək nəsillərə ötürmək üçün əlindən gələni edir”, - nazir vurğulayıb.
Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin rektoru Gülçöhrə Məmmədova bildirib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə zərər görmüş abidələrlə bağlı araşdırmalar davam edir. Yeni müəyyənləşdirilən obyektlərin dövlət mühafizəsində olan irs siyahısına daxil edilməsi üçün qiymətləndirmə aparılır.
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini Gündüz İsmayılov qeyd edib ki, bərpa yanaşması dini mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün dini obyektlərə şamil olunur. O bildirib ki, məscid, sinaqoq, kilsə və ya qəbiristanlıq olmasından asılı olmayaraq bu məkanlar həm mədəni irsin bir hissəsi kimi qorunur, həm də mühafizə edilir.
Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədri Fazil Mustafa isə şərtlər imkan verərsə, Azərbaycanın xaricdə, o cümlədən Ermənistanda tarixi və dini abidələrin bərpasına töhfə verə biləcəyini deyib. Onun sözlərinə görə, konfransdakı müzakirələr müvafiq qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsinə də kömək edə bilər.
Tədbirdə tarixi və dini abidələrin uzunmüddətli qorunmasında sənədləşdirmənin, ekspert araşdırmalarının və yerli icmalarla əməkdaşlığın rolu da müzakirə olunub.
